विप्रलम्भ (vipralambha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विप्रलम्भ m.
  (-म्भः)
	 1. Tricking,  deceiving,  disappointing,  deceiving by a
false affirmation or by not keeping a promise.
	 2. Separation,  es-
pecially of lovers.
	 3. Disunion,  disjunction. 
	 4. Quarrel,  disagree-
ment.
	 5. The sentiment of love in separation,  (opposite to सम्भोग.)
E.
  वि and प्र implying reverse,  लभि to get or gain,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 विप्रलम्भ m.
  deception,  illusion or disillusion. 

Yates

English

 वि-प्र-लम्भ (म्भः) 1.
m.
  Tricking
 disap-
pointing
 separation
 quarrel.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   disagreement  
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   separation of lovers   
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   deception  
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   quarrel   
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   deceit  
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   disunion   
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   being disappointed or deceived through  
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   disjunction   
   विप्रलम्भ  vipralambha  m.
   disappointment     
            

Wilson

English

 विप्रलम्भ
m.
  (-म्भः)
1 Tricking,  deceiving,  disappointing,  deceiving by a false affirmation or by
not keeping a promise.
2 Separation,  especially of lovers.
3 Disunion,  disjunction. 
4 Quarrel,  disagreement.
E.
  वि and प्र implying reverse,  लभि to get or gain,  aff.
  
घञ्.

Apte

English

विप्रलम्भः [vipralambhḥ],  1 (a) Deceiving,  deceit,  tricking,  disappointment
 विप्रलम्भो$यमत्यन्तं यदि स्युरफलाः क्रियाः Mb.
 *  3. 31.28
 विप्रलम्भो$पि लाभाय सति प्रियसमागमे Ki.*
  11.27. (b) Delusion
 अतिक्लमिता खलु प्रियसखी अनेनानुकूलविप्रलम्भेन Māl.
  6.

Especially,  deceiving by false statement or by not keeping promises
 विप्रलम्भकृत्रिमप्रेमसहजसौहार्दवेदिनं तं विद्येश्वरं सबहुमानं विससर्ज Dk.*
  1.5.

Quarrel,  disagreement.

Disunion,  separation,  disjunction. 

The separation of lovers
 शुश्रुवे प्रियजनस्य कातरं विप्रलम्भपरिशङ्किनो वचः R.*
  19.18
 Ve.*
  2.12.

(In Rhet.
 ) The feeling or sentiment of love in separation,  one of the two main kinds of शृङ्गार (opp.  संभोग)
 अपरः (विप्रलम्भः) अभिलाष- विरहेर्ष्याप्रवासशापहेतुक इति पञ्चविधः K. P.*
   4
 यूनोरयुक्तयोर्भावो युक्तयोर्वाथवा मिथः । अभीष्टालिङ्गनादीनामनवाप्तौ प्रहृष्यते । विप्रलम्भः स विज्ञेयः -उज्जवलमणिः
 cf.
   S. D.*  212 et seq.

Apte 1890

English

 विप्रलंभः 1 (a) Deceiving,  deceit,  tricking
 Ki. 11. 27. (b) Delusion
 अतिक्लामिता खलु प्रियसखी अनेनानुकूलविप्रलंभेन Māl. 6. 
2 Especially,  deceiving by false statement or by not keeping promises. 
3 Quarrel,  disagreement. 
4 Disunion,  separation,  disjunction. 
5 The separation of lovers
 शुश्रुवे प्रियजनस्य कातरं विप्रलंभपरिशंकिनो वचः R. 19. 18
 Ve. 2. 12. 
6 (In Rhet.) The feeling or sentiment of love in separation,  one of the two main kinds of शृंगार (opp. संभोग)
 अपरः (विप्रलंभः) अभिलाषविरहेर्ष्याप्रवासशापहेतुक इति पंचविधः K. P. 4
 यूनोरयुक्तयोर्भावो युक्तयोर्वाथवा मिथः । अभीष्टालिंगनादीनामनवाप्तौ प्रहृष्यते । विप्रलंभः स विज्ञेयः -उज्ज्वलमणिः
 cf. S. D. 212 et seq. 

Monier Williams Cologne

English

 वि-प्रलम्भ m.
  (fr.  Caus.
 ) deception,  deceit,  disappointment,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 the being disappointed or deceived through (abl. ),  MBh.
   xiv,  133

 separation of lovers,  Ragh.
 
 Uttarar.
  &c.
  

 disunion,  disjunction,  W.
 

 quarrel,  disagreement,  ib.

Monier Williams 1872

English

 वि-प्रलम्भ,  अस्,  m. overreaching,  deceiving, 
tricking,  disappointing,  deceiving by false assertions
or by not keeping a promise,  deception,  deceit (in
general)
 quarrel,  disagreement
 separation of lovers
disunion,  disjunction.

Benfey

English

 विप्रलम्भ विप्रलम्भ,  i. e. वि-प्र
-लभ् + अ,  m.
 
 1. Deceiving,  deceit, 
Ragh. 19,  18
 Utt. Rāmac. 82,  12
Daśak. in Chr. 182,  14
 185,  9.
 2.
Separation,  Utt. Rāmac. 82,  7 (अति
-भूमि-गत-,  adj.
  Whose separation
has reached the highest degree,  i. e.
who has suffered an exceedingly sor-
rowful separation).
 3. Disunion. 
 4.
Quarrel.

Apte Hindi

Hindi

विप्रलम्भः
पुं*
  - वि + प्र + लम्भ् + घञ्
"धोखा,  छल,  चालाकी"

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
विशेषकर मिथ्या उक्तियों या झूठी प्रतिज्ञाओं  से छलना

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
"कलह,  असहमति"

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
"अनैक्य,  पार्थक्य,  वियोग,  अलगाव,  "

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
प्रेमियों का बिछोह

विप्रलम्भः
पुं*
  - -
विप्रलम्भ शृंगार (इसमें नायक नायिका के विरहजन्य सन्ताप आदि का वर्णन किया जाता है) शृंगार के दो मुख्य भेदों में से एक

L R Vaidya

English

 vipralaMBa {% m. %} 1. Deceiving,  deceiving by breaking a promise
quarrel,  disagreement
disunion,  disjunction
separation of lovers,  शुश्रुवे प्रियजनस्य कातरं विप्रलंभपरिशंकिनो वचः R.xix.18
the sentiment of love in separation,  (op. to संभोग q.v.),  (यूनोरयुक्तयोर्भावो युक्तयोर्वाथवा मिथः । अभीष्टालिंगनादीनामनवाप्तौ प्रहृष्यते । स विप्रलंभो विज्ञेयः).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
विप्रलम्भो विप्रयोग वियोगो विरहः समाः ॥ १५११ ॥
-wordlist-
 
विप्रलम्भ (पुं),  विप्रयोग (पुं),  वियोग (पुं),  विरह (पुं)

--source--
 
विप्रलम्भो विसंवादो विलम्भस्त्वतिसर्जनम् ॥ १५१९ ॥
-wordlist-
 
विप्रलम्भ (पुं),  विसंवाद (पुं),  विलम्भ (पुं),  अतिसर्जन (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

विप्रलम्भ
विप्रलम्भ,  विसंवाद,  विप्रलाप
विप्रलम्भो विसंवादो विप्रलापश्च कीर्तितः ॥ ७४८ ॥
verse 4.1.1.748
page 0086

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विप्रलम्भः,  पुं,
   (वि + प्र + लभ + घञ् । नुम् ।)विसंवादः । (यथा,  महाभारते । ३ । ३१ । २७ ।“विप्रलम्भोऽयमत्यन्तं यदि स्युरफलाः क्रियाः ॥
”)बञ्चनम् । (यथा,  महाभारते । ५ । १९१ । १६ ।“ततो दशार्णाधिपतेः प्रेष्याः सर्व्वा न्यवेदयन् ।विप्रलम्भं यथा वृत्तं स च चुक्रोध पार्थिवः ॥
”)विप्रयोगः । विच्छेदः । इत्यमरः ॥
 शृङ्गाररस-भेदः । यथा,  शब्दरत्नावल्याम् ।“नामान्येतानि शृङ्गारे कैशिकः शुचिरुज्ज्वलः ।सम्भोगो विप्रलम्भश्च तस्य भेदद्बयं भवेत् ॥
”शृङ्गाराङ्गविशेषः । यथा,  --“यूनोरयुक्तयोर्भावो युक्तयोर्वाथ यो मिथः ।अभीष्टालिङ्गनादीनामनवाप्त्यै प्रहृष्यते ।स विप्रलम्भो विज्ञेयः सम्भोगोन्नतिकारकः ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विप्रलम्भ पु०
  वि + प्र + लभ--घञ् मुम् च । १ विसंवादे,  २ वञ्चने, ३ विरहे च अमरः । “यूनोरयुक्तयोर्भावो युक्तयोर्वाथ वामिथः । अभीष्टालिङ्गनादीनामनवाप्तौ प्रहृव्यते । सविप्रलम्भो विज्ञेयः” उज्ज्वलमण्युक्ते ४ शृङ्गारावस्थाभेदे ।

Capeller

German

 विप्रलम्भ m.
  Täuschung,  Betrug (auch
°न n.
 ), 
Enttäschung.

Stchoupak

French

 वि-प्रलम्भ-
 m.
  déception,  tromperie 
 illusion 
 séparation de deux
amants 
 -क- a. décevant,  trompeur 
 -न- nt. déception,  etc. 
 -इन्-
a. = -क-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.