विपाक (vipAka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विपाक m.
  (-कः)
	 1. Cooking,  dressing.
	 2. Ripening,  maturing.
	 3. Fla-
vour,  taste.
	 4. Unexpected or improbable result.
	 5. Poverty,  dis-
tress.
	 6. Change of form or state.
	 7. The consequences of actions, 
either in this or in a former birth
 the operation or time in ma-
turing their results.
	 8. Assimilation of food,  its conversion into
a state differing from its original one,  digestion. 
 E.
  वि before,  पच्
to ripen,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 वि॑पाक a.
  ripe. m.
  ripening,  maturity,  consequence of
actions
 issue,  result i.g.
  
 digestion. 

Yates

English

 वि-पाक (कः) 1.
m.
  Cooking
 ripen-
ing
 digestion
 flavour
 change
of form or taste
 startling re-
sult
 punishment.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विपाक 	-	 vipAka 	-	 adj.
  	-	  ripe
विपाक 	-	 vipAka 	-	 adj.
  	-	  mature
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  digestion conversion of food into a state for assimilation
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  result
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  any change of form or state
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  fading
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  sweat or flavour
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  cooking
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  misfortune
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  afterwards
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  effect
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  subsequently
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  consequence
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  maturing of food
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  dressing
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  ripening
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  calamity
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  maturing
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  distress
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  bad digestion
विपाक 	-	 vipAka 	-	 m.
  	-	  withering

Wilson

English

 विपाक
m.
  (-कः)
1 Cooking,  dressing.
2 Ripening,  maturing.
3 Flavour,  taste..
4 Unexpected or improbable result.
5 Poverty,  distress.
6 Change of form or state.
7 The consequences of actions,  either in this or in a former birth
 the
operation of time in maturing their results.
8 Assimilation of food,  its conversion into a state differing from its
original one,  digestion. 
E.
  वि before पच to ripen,  aff.
   घञ्.

Apte

English

विपाकः [vipākḥ],  1 Cooking,  dressing. 

Digestion
 रूपं चक्षुर्विपाकश्च त्रिधा ज्योतिर्विधीयते Mb.
 *  12.248.1
 also bad digestion. 

Ripening,  ripeness,  maturity,  development (fig.  also)
 अमी पृथुस्तम्बमृतः पिशङ्गतां गता विपाकेन फलस्य शालयः Ki.*
  4.26
 वाचां विपाको मम Bv.*
  4.42 'my mature,  full-developed,  or dignified words'.

Consequence,  fruit,  result,  the result of actions either in this or in a former birth
 अहो मे दारुणतरः कर्मणां विपाकः K.*
  354
 ममैव जन्मान्तरपातकानां विपाकविस्फूर्जथुरप्रसह्यः R.*
  14. 62
 Bh.*
  2.99
 Mv.*
  5.56.

(a) Change of state
 कष्टं बतान्यदिव दैववशेन जाता दुःखात्मकं किमपि भूतमहो विपाकः U.*
  4.6. (b) An unexpected event or occurrence,  a reverse,  adverse turn of fate,  distress,  calamity
 ईदृशानां विपाको$पि जायते परमाद्भुतः U.*
  3.3
 विपाके घोरे$स्मिन्नथ खलु विमूढा तव सखी 4.12.

Difficulty,  embarrassment.

Flavour,  taste.

Withering,  fading. Comp.
   -कालः the time of maturing. -दारुण a.
  terrible in results. -दोषः morbid affection of digestive powers.

Apte 1890

English

 विपाकः 1 Cooking,  dressing. 
2 Digestion. 
3 Ripening,  ripeness,  maturity,  development (fig. also)
 अमी पृथुस्तंबभृतः पिशंगतां गता विपाकेन फलस्य शालयः Ki. 4. 26
 वाचां विपाको मम Bv. 4. 42 ‘my mature,  full-developed,  or dignified words’. 
4 Consequence,  fruit,  result,  the result of actions either in this or in a former birth
 अहो मे दारुणतरः कर्मणां विपाकः K. 354
 ममैव जन्मांतरपातकानां विपाकविस्फूर्जथुरषसह्यः R. 14. 62
 Bh. 2. 99
 Mv. 5. 56. 
5 (a) Change of state
 कष्टं बतान्यदिव दैववशेन जाता दुःखात्मकं किमपि भूतमहो विपाकः U. 4. 6. (b) An unexpected event or occurrence,  a reverse,  adverse turn of fate,  distress,  calamity
 रिदृशानां विपाकोऽपि जायते परमाद्भुतः U. 3. 3
 विपाके घोरेऽस्मिन्नथ खलु विमूढा तव सखी 4. 12. 
6 Difficulty,  embarrassment. 
7 Flavour,  taste. 

Monier Williams Cologne

English

 वि॑-पाक a mf(आ)n.  ripe,  mature,  RV.
  

 वि॑-पाक m.
  cooking,  dressing (=  पचन),  L.
 

 ripening,  maturing (esp.   of the fruit of actions),  effect,  result,  consequence (of actions in the present or former births pursuing those who commit them through subsequent existences),  Yājñ.
 
 MBh.
   &c.
  

 maturing of food (in the stomach),  digestion,  conversion of food into a state for assimilation,  MBh.
  
 Hariv.
 
 Suśr.

 bad digestion,  Car.
 

 any change of form or state,  Uttarar.
 

 calamity,  distress,  misfortune,  Yājñ.
 
 Uttarar.

 withering,  fading,  Śiś.
 

 ‘sweat’ or ‘flavour’ (स्वेद or स्वाद),  L.
 

 (ibc. ) subsequently,  afterwards (See comp. )

 वि-पाक b ,  वि-पाकिन्. See under वि-√ पच्,  p.
  973.

Monier Williams 1872

English

 वि-पाक,  अस्,  m. cooking thoroughly,  cooking, 
dressing
 ripening,  maturing,  ripeness,  maturity
conversion of food into a state differing from its
original one,  digestion
 change of state (in general)
unexpected consequence of actions,  unexpected event
or occurrence,  improbable result
 the consequence
or result of any action either in this or in a former
birth matured by the operation of time
 calamity, 
distress,  poverty,  difficulty,  embarrassment
 flavour, 
taste
 (अस्,  आ,  अम्),  having mature fruit,  fruitful, 
(Sāy. = परिपक्व-फल।)
—विपाक-विस्फूर्ज-
थु,  उस्,  m. the thunder or thunderbolt of the con-
sequences (of sins committed in a former birth).

 विपाक वि-पाक। See under वि-पच्।

Macdonell

English

 विपाक ví-pāka,  a.
  ripe (RV.¹)
 m.
  (C.) 🞄ripening
 maturing of the fruit of actions,  🞄consequences
 digestion
 mischance,  misfortune 🞄(rare): °—,  = subsequently
 -pākin,  🞄a.  ripening,  bearing fruit or consequences
 🞄-pāṭa,  m.
  kind of arrow
 -pāṭana,  n.
  splitting
 🞄destruction
 -pāṭala,  a.
  very red
 🞄-pāṭha,  m.
  kind of arrow
 -pāṇḍu,  a.
  pallid,  🞄pale: -tā,  f.
  paleness: -ṃ yā,  grow pale
 🞄-pāṇḍura,  a.
  pallid,  pale
 -pādikā,  f.
  blisters 🞄on the foot
 -pāpá,  a.
  sinless
 (vi)- 🞄pāpman,  id.
 free from suffering
 -pāla,  a.
  🞄unattended by a herdsman (cattle)
 (vi)- 🞄pāś,  f.
  [unfettered],  N. of a river in the 🞄Panjāb,  now Beas
 -pāśa,  a.
  having no 🞄noose
 freed from fetters
 -pāśana,  n.
  unfettering
 🞄(vi) -pāśin,  a.
  without a trace 🞄(car: RV.¹?).

Benfey

English

 विपाक विपाक,  i. e. वि-पच् + अ,  m.
 
 1. Cooking.
 2. Ripening,  Kir. 4,  26
taking place,  Utt. Rāmac. 52,  5.
 3. The
consequence of actions,  Bhartṛ. 2,  97.
 4. Unexpected or improbable result.
 5. Distress,  Utt. Rāmac. 96,  14.
 6.
Change of form or state.
 7. Flavour, 
taste,  MBh. 1,  716.
 8. Digestion. 
 --
 Comp.
  कर्मविपाक,  i. e.
कर्मन्-,  m.
 
the ripening of actions,  retribution, 
MBh. 4,  1405.
दशा-,  m.
  state,  Mālat.
149,  4.
दुस्-,  adj.
  turning out destruc-
tive,  Utt. Rāmac. 29,  8.
दैव-दुस्-, 
m.
  cruelty (literally,  the hard ripening)
of fate,  Utt. Rāmac. 164,  4
 Hit. 18,  7
Utt. Rāmac. 27,  5.

Hindi

karmas के चिंताजनक परिणाम

Apte Hindi

Hindi

विपाकः
पुं*
  - वि + पच् + घञ्
"खाना,  भोजन बनाना"

विपाकः
पुं*
  - -
पाचनशक्ति

विपाकः
पुं*
  - -
"पकना,  पक्वता,  परिक्वता,  विकास"

विपाकः
पुं*
  - -
"परिणाम,  फल,  नतीजा,  पूर्वजन्म अथवा इस जन्म के कर्मो का फल"

विपाकः
पुं*
  - -
अवस्थापरिवर्तन

विपाकः
पुं*
  - -
"असंभावित बात या घटनाव्यतिक्रम,  भाग्य का पलटा खाना,  दुःख,  संकट"

विपाकः
पुं*
  - -
"कठिनाई,  उलझन"

विपाकः
पुं*
  - -
"रसास्वाद,  स्वाद"

विपाकः
पुं*
  - वि+पच्+घञ्
"कुम्हलाना, मुरझाना"

L R Vaidya

English

 vipAka {% m. %} 1. Cooking,  boiling
ripening,  ripeness,  maturity,  अमी पृथुस्तम्बभृतः पिशंगतां गता विपाकेन फलस्य शालयः Kir.iv.26
digestion
distress,  calamity,  difficulty
flavour,  taste
the result of actions either in this or in a former birth,  समैव जन्मांतरपातकानां विपाकविस्फूर्जथुरप्रसह्यः R.xiv.62,  Yaj.iii.181.

Bopp

Latin

 विपाक m. (r. पच् praef. वि s. क) maturitas (v. पाक).
दुर्विपाक durities. HIT. 18. 7.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 vipāka,  m. (Skt. and Pali id.),  maturation,  coming to fruition (of action): °ka-stha,  of Buddhas,  = vaipākika,  q.v.
 °ka-maheśākhya,  see this
 °ka-phalam Mvy 〔2276〕,  one of the 5 phala,  q.v. (2),  expl. by iṣṭahetutvena in Sūtrāl. 〔xvii.31〕 comm.,  in Bbh 〔102.19—20〕 by akuśalānāṃ dharmāṇām apāyeṣu vipāko vipacyate,  kuśala-sāsravāṇāṃ sugatau
 -karma-samādāna-hetuso-vipākaso-(for °śo
 according to causes and results)-jñāna- LV 〔433.6〕
 dattvā ca vipākāpratikāṅkṣī LV 〔181.2〕,  not looking for ‘maturation’ i.e. recompense,  reward (for the gift.)

Lanman

English

 vípāka,  m. the ripening,  esp. of the fruit
of good or bad deeds,  and so the consequences
 the issue,  in general. [√pac +
vi,  216. 1.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 विपाक m. °N. eines दैत्य,  H XLVIII,  129.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rngul
१) विपाक २) स्वेद

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भागधेय
भागधेय,  भाग्य,  विपाक,  भवितव्यता
भागधेयं तथा भाग्यं विपाको भवितव्यता ॥ १२६ ॥
verse 1.1.1.126
page 0016

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 विपाकः,  पुं,
   (वि + पच + भावे कर्म्मणि वा घञ् ।)पचनम् । (यथा,  भागवते । ५ । १६ । २० ।“तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानु-विध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामर-लोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥
”)स्वेदः । कर्म्मणो विसदृक्फलम् । इति मेदिनी ॥
(फलमात्रम् । यथा,  भागवते । १० । ७१ । १० ।“जरासन्धबधः कृष्ण भूर्य्यर्थायोपकल्प्यते ।प्रायःपाकविपाकेन तव चाभिमतः क्रतुः ॥
”चरमोत्कर्षः । यथा,  तत्रैव । ४ । ९ । २ ।“सवै धिया योगविपाकतीव्रयाहृत्पद्मकोषे स्फुरितं तडित्प्रभम् ॥
”)परिणामः । दुर्गतिः । स्वादुः । इति हेम-चन्द्रः ॥
 जातिः । आयुः । भोगः । इतिकुसुमाञ्जलिः ॥
 * ॥
 (कर्म्मफलरूपस्यैव विपा-कस्य त्रैविध्यम् । यथाच पातञ्जले । २ । १३ ।“सति मूले तद्बिपाको जात्यायुर्भोगाः ॥
”“सतसु क्लेशेषु कर्म्माशयो विपाकारम्भी भवतिनोच्छिन्नक्लेशमूलोऽपि । यथैव तुषावनद्धाःशालितण्डुला दग्धबीजभावाः प्ररोहसमर्थाभवन्ति नापनीततुषा दग्धबीजभावा वा । तथाक्लेशावनद्धः कर्म्माशयो विपाकप्ररोही भवतिनापनीतक्लेशोनप्रसंख्यानदग्धबीजभावो वेति ।स च विपाकस्त्रिविधो जातिरायुर्भोगश्चेति ॥
”इति तद्भाष्यम् ॥
)“जाठरेणाग्निना योगात् यदुदेति रसान्त-रम् ।रसानां परिणामान्ते स विपाक इति स्मृतः ॥
”इति सुश्रुतः ॥
अपि च ।“मिष्टः कटुश्च मधुरमम्लोऽम्लं पच्यते रसः ।कटुतिक्तकषायाणां पाकः स्यात् प्रायशःकटुः ॥
”तथा च वाग्भटः ।“त्रिधा रसानां पाकः स्यात् स्वाद्वम्लकटुका-त्मकः ॥
”प्रायः पदेन व्रीहिः स्वादुरम्लविपाकः । शिवाकषाया मधुपाका । शुण्ठी कटुकमधुरपाके-त्यादिः ॥
 * ॥
 अथ विपाकानां गुणाः ।“श्लेष्मकृन्मधुरः पाको वातपित्तहरो मतः ।अन्नअस्तु कुरुते पित्तं वातश्ले ष्मगदापहः ॥
कटुः करोति पचनं कफं पित्तञ्च नाशयेत् ।विशेष एष रसतो विपाकानां निदर्शितः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(तथास्य विवरणम् ।“नेत्याहुरन्ये । विपाकः प्रधानमिति कस्मात्सम्यङ्मिथ्याविपाकत्वादिह सर्व्वद्रव्याण्यभ्यव-हृतानि सम्यङ्मिथ्याविपक्वानि गुणं दोषं वाजनयन्ति । तत्राहुरन्ये प्रतिरसं पाक इति ।केचित्त्रिविधमिच्छन्ति मधुरमम्लं कटुकञ्चेतितत्तु न सम्यक् भूतगुणादागमाच्चाम्लो विपाकोनास्ति पित्तं हि विदग्धमम्लतामुपैत्यग्नेर्मन्द-त्वात् । यद्येवं लवणोऽप्यन्यः पाको भविष्यतिश्ले ष्माहिविदग्धो लवणतामुपैति मधुरो मधुर-स्याम्लोऽम्लस्यैवं सर्व्वेषामिति । केचिदाहुर्दृष्टान्तंचोपदिशन्ति यथा तावत् क्षीरं स्थालीगत-मभिमानं मधुरमेवस्यात्तथा शालियवमुद्गादयःप्रकीर्णाः स्वभावमुत्तरकालेऽपि न परित्यजन्तितद्वदिति ।”“किञ्चिद्रसविपाकाभ्यां दोषं हन्ति करोतिवा ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४० अः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 विपाक पु०
  वि + पच--भावे घञ् । १ पाके २ स्वेदे च ।कर्मणि घञ् । २ कर्मफलपरिणामे जात्यायुर्भोगरूपे पदार्थे ।“सति मूले तद्विपाको जात्यायुर्भोघाः” पात० सू० “सतसुक्लेशेषु (अविद्यादिषु) कर्माशयो विपाकारम्भी भवति नो-च्छिन्नक्लेशमूलोऽपि । यथैव तुषारनद्धाः शालितण्डुलाःअदग्धवीजभावाः प्ररोहसमर्था भवन्ति नापनीततुषा-दग्धवीजमावा वा तथा क्लेशावनद्धः कर्माशयो विपाक-प्ररोही भवति नापनीतक्लेशो न प्रसंख्यानदग्धवीजभावोवेति । स च विपाकस्त्रिविधो जातिरायुर्भोगश्चेति” भा० ।

Capeller

German

 वि॑पाक reif.  m.
  das Reifen,  Fruchttragen, 
Folgenhaben,  Lohn,  Resultat
 Ver-
dauung.

Grassman

German

 vípāka,  a.,  reif [von pac m. ví].
-ā [f.] sātís {168, 7}.

Burnouf

French

 विपाक विपाक m.
  (पच्) cuisson
		 maturation
maturité.
		 Chose prématurée ou inattendue
		 par ext. détresse, 
misère.

Stchoupak

French

 वि-पाक-
 m.
  concoction,  maturation (not. des actes,  du destin) 
résultat,  conséquence 
 digestion,  assimilation d'aliments,  de remèdes,  etc. 
transformation 
 -इन्- a. qui mûrit,  qui porte des fruits,  qui a des
résultats (souv. ifc.).
°कटुक- a. dont les résultats sont amers.
°तीव्र- a. douloureux ou terrible à la suite de (ifc.).
°विस्फूर्जथु- m.
  conséquence (des mauvaises actions) comparée à la
foudre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.