| YouTube Channel

वारक (vAraka)

 
शब्दसागरः
English
वारक
mfn.
 (-कः-का-कं) Opposing, obstructing, an obstacle or agent of
resistance.
m.
 (-कः)
1. A horse's paces.
2. A horse.
n.
 (-कं)
1. The
seat of pain.
2. A sort of fragrant grass: see वाल.
E.
 वृ to choose,
&c., ण्वुल्
aff.
Yates
English
वारक (कः-का-कं)
a. Opposing.
m.
 A
horse's paces
a horse.
n.
 Seat
of pain
fragrant grass.
Wilson
English
वारक
mfn.
 (-कः-का-कं) Opposing, obstructing, an obstacle or agent
of resistance.
m.
 (-कः)
1 A horse's paces.
2 A horse.
n.
 (-कं)
1 The seat of pain.
2 A sort of fragrant grass: see वाल.
E.
 वृ to choose, &c., ण्वुल्
aff.
Apte
English
वारक [vāraka],
a.
 [वृ-णिच् ण्वुल्] Obstructing, opposing.
कः A kind of horse.
A horse in general.
One of the paces of a horse.
A kind of vessel
Hch.
A person's turn.
कम् The seat of pain.
A kind of perfume (वाल or ह्रीवेर).
Apte 1890
English
वारक a. [वृ-णिच् ण्वुल्] Obstructing, opposing.
कः 1 A kind of horse.
2 A horse in general.
3 One of the paces of a horse.
कं 1 The seat of pain.
2 A kind of perfume (वाल or थीवेर.)
Monier Williams Cologne
English
वारक
m.
 a restrainer, resister, opposer, an obstacle,
MBh.
a kind of vessel,
Hcat.
a person's turn or time (°केण
ind.
 in turn),
HPariś.
 (cf. शत-वारकम्)
one of a horse's paces,
L.
a sort of horse or any h°,
L.
वारक
n.
 a sort of perfumed or fragrant grass,
L.
the seat of pain (= कष्ट-स्थान),
L.
Monier Williams 1872
English
वारक, अस्, आ, अम्, restraining, opposing, ob-
structing, resisting, anything which restrains or ob-
structs, an obstacle
(अस्), m. a sort of horse
a
horse in general
one of a horse's paces
(अम्), n.
the seat of pain
a sort of perfume or fragrant grass
(= बाल, ह्री-वेर).
Macdonell
English
वारक vāra-ka,
m.
 〈1.〉 opposer, averter
〈2.〉 🞄turn: in. e-ṇa, in turn
〈3.〉 incorr. for vārddhaka, 🞄age.
Benfey
English
वारक वारक, i. e. वृ + अक,
I.
adj.
Opposing, an agent of resistance.
II.
m.
1. A horse's paces.
2. A horse.
III.
n.
1. The seat of pain.
2. A sort
of fragrant grass, Brahmav. 2, 50.
Apte Hindi
Hindi
वारक
वि* - वृ + णिच् + ण्वुल्
"रुकावट डालने वाला, विरोध करने वाला"
वारकः
पुं*
 - -
एक प्रकार का घोड़ा
वारकः
पुं*
 - -
सामान्य घोड़ा
वारकः
पुं*
 - -
घोड़े का कदम
वारकम्
नपुं*
 - -
पीड़ा होने का स्थान
वारकम्
नपुं*
 - -
"एक प्रकार का सुगन्ध द्रव्य, ह्रीवेर"
L R Vaidya
English
vAraka {% (I) m. %} 1. A species of horse
2. a particular pace of a horse.
vAraka {% (II) n. %} 1. The seat of pain
2. a kind of perfume (ह्रीवेर).
Kridanta Forms
Sanskrit
वृ (वृ꣡ञ् वरणे - स्वादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वृत्वा
ल्यप् = प्रवृत्य
क्तवतुँ = वृतवान् - वृतवती
क्त = वृतः - वृता
शतृँ = वृण्वन् - वृण्वती
शानच् = वृण्वानः - वृण्वाना
वॄ (वॄ꣡ञ् वरणे - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वूर्त्वा
ल्यप् = प्रवूर्य
क्तवतुँ = वूर्णवान् - वूर्णवती
क्त = वूर्णः - वूर्णा
शतृँ = वृणन् - वृणती
शानच् = वृणानः - वृणाना
वॄ (वॄ꣡ वरणे भरण इत्येके - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वूर्त्वा
ल्यप् = प्रवूर्य
क्तवतुँ = वूर्णवान् - वूर्णवती
क्त = वूर्णः - वूर्णा
शतृँ = वृणन् - वृणती
वृ (वृ꣡ङ् सम्भक्तौ - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = वरणम्
अनीयर् = वरणीयः - वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वरितव्यः / वरीतव्यः - वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वरिता / वरीता - वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वृत्वा
ल्यप् = प्रवृत्य
क्तवतुँ = वृतवान् - वृतवती
क्त = वृतः - वृता
शानच् = वृणानः - वृणाना
वृ (वृ꣡ञ् आवरणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वारणम् / वरणम्
अनीयर् = वारणीयः / वरणीयः - वारणीया / वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वारयितुम् / वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वारयितव्यः / वरितव्यः / वरीतव्यः - वारयितव्या / वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वारयिता / वरिता / वरीता - वारयित्री / वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वारयित्वा / वृत्वा
ल्यप् = प्रवार्य / प्रवृत्य
क्तवतुँ = वारितवान् / वृतवान् - वारितवती / वृतवती
क्त = वारितः / वृतः - वारिता / वृता
शतृँ = वारयन् / वरन् - वारयन्ती / वरन्ती
शानच् = वारयमाणः / वरमाणः - वारयमाणा / वरमाणा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अवरोधपूर्ण, बाधक, प्रतिषेधक, प्रतिबाधक, रोधक, प्रतिरोधक, व्याघातक, वारक, निवारक, अवरोधात्मक, रोधात्मक
adjective
यस्मिन् अवरोधः अस्ति।
"श्यामः अवरोधपूर्णम् कार्यं स्वबुद्धिबलेन लीलया अकरोत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वारकं,
क्ली,
 (वारयतीति । वृ + णिच् + ण्वुल् ।)कष्टस्थानम् । इति हारावली । १२८ ॥
ह्रीवे-रम् । इति हेमचन्द्रः । ४ । २२४ ॥
वारकः,
पुं,
 (वृ + णिच् + ण्वुल् ।) अश्वविशेषः ।इति विश्वः ॥
अश्वगतिः । निषेधके, त्रि । इतिमेदिनी । के, १३१ ॥
(यथा, महाभारते । १२ ।३२१ । ३६ ।“पुरा समूलबान्धवं प्रभुर्हरत्यदुःखवित् ।तवेह जीवितं यमो न चास्ति तस्य वारकः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वारक
त्रि०
 वारयति वृ--णिच्--ण्वुल् । १ प्रवृत्तिनिराधके ।२ अश्वभेदे ३ अश्वमतिविगेषे श
पु०
 मेदि० । ४ कष्ट-स्थाने ५ ह्रीवेरे
न०
 हेमच० ।
Burnouf
French
वारक वारक a. (c. de वृ) qui s'oppose, qui
empêche. -- S.
m.
 allure du cheval
cheval. -- S.
n.
 siège d'une
douleur.
Esp. de plante.
वारकिन्
m.
 ennemi.
Ascète.
Cheval de race.
La mer,
cf. अवार।
Stchoupak
French
१ वारक-
ag. qui obstrue, qui s'oppose
qqf. fautif pour चारक-
वर्धक-।
२ वारक-
m.
 tour (successif)
-एण successivement, tour à tour.