| YouTube Channel

वायव्य (vAyavya)

 
शब्दसागरः
English
वायव्य
mfn.
 (-व्यः-व्या-व्यं) Relating to the wind, sacred to the deity of
the wind, &c.
E.
 वायु wind, and यत्
aff.
Capeller Eng
English
वायव्य॑
a.
 =
prec.
a.
n.
E.
 of a lunar mansion.
Yates
English
वायव्य (व्यः-व्या-व्यं)
a. Relating or
sacred to the wind.
Spoken Sanskrit
English
वायव्य vAyavya
n.
 northwest
पश्चिमोत्तर pazcimottara
adj.
 northwestern
मुरण्ड muraNDa
m.
 country to the northwest of Hindustan
वायव्य vAyavya
n.
 nakSatra svAti
वायव्य vAyavya
n.
 northwest
Wilson
English
वायव्य
mfn.
 (-व्यः-व्या-व्यं) Relating to the wind, sacred to the
deity of the wind, &c.
E.
 वायु wind, and यत्
aff.
Monier Williams Cologne
English
वायव्य᳡ mf(आ॑)n.
=
 वायव (in both meanings),
MaitrS.
VarBṛS.
MārkP.
वायव्य᳡
n.
 (with or
scil.
 पा॑त्र)
N.
 of partic. Soma vessels shaped like mortars,
TS.
Br.
GṛŚrS.
the Nakṣatra Svāti (of which Vāyu is the regent),
VarBṛS.
वायव्य᳡
n.
 (also
m.
 and f [आ].) the northwest (as presided over by V°),
VarBṛS.
MārkP.
Monier Williams 1872
English
वायव्य, अस्, आ, अम्, relating to the wind, coming
from or relating to Vāyu, sacred to Vāyu, aerial.
—वायव्य-पुराण, अम्, n., N. of a Purāṇa.
Benfey
English
वायव्य वायव्य, i. e. वायु + य,
adj.
1. Relating to the wind, Arj. 3, 30.
2. Coming from, belonging to, its deity,
Vikr. d. 18
Utt. Rāmac. 143, 5.
3.
Sacred to the deity of the wind.
Chr. 31, 11.
Apte Hindi
Hindi
वायव्य
वि* - वायु + यत्
"हवा से सम्बन्ध रखने वाला, हवाई"
L R Vaidya
English
vAyavya {% a. (f. व्या) %} Relating to the wind.
Bopp
Latin
वायव्य Adj. (a वायु ventus s. य, v. gr. 650.) quod ad ven-
tum refertur. A. 3. 30.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वायव्य
adjective
उत्तरपश्चिमदिग्भ्यां सम्बद्धः।
"अस्य क्षेत्रस्य वायव्यः भागः पर्वतीयः अस्ति।"
Synonyms:
 वायव्य
adjective
वायुसम्बन्धी।
"वायव्यया सूचनया सागरीयझञ्झावातस्य शक्यता ज्ञाता।"
Mahabharata
English
Vāyavya, adj. (do.). § 208 (Astradarśana): I, 135, 5365 (ºena--sc. astreṇa--asrjat vāyuṃ, sc. Arjuna).--§ 258 (Khāṇḍavadahanap.): I, 227, 8248 (sc. astraṃ, employed by Arjuna against the clouds of Indra).--§ 260 (do.): I, 234, 8472 (sc. astrāṇi, will be obtained by Arjuna).--§ 440 (Yakshayuddhap.): III, 164, 11900 (sc. astraṃ, obtained by Arjuna)
167, 11964 (mahāstraṃ, employed by Arjuna). --§ 552 (Goharaṇap.): IV, 58, 1876 (astraṃ, employed by Droṇa).--§ 552d (Arjuna): IV, 61, 1982 (astraṃ, obtained by Arjuna from Mātariśvan, i.e. Vāyu).--§ 552 (Goharaṇap.): IV, 64, 2058 (sc. astraṃ).--§ 573 (Ambopākhyānap.): V, 180, 7173 (astraṃ, employed by Bhīshṃa).--§ 586 (Bhīshmavadhap.): VI, 102, 4661 (astraṃ, employed by Arjuna).-§ 588 (do.): VI, 121, 5801 (sc. astraṃ, known by Arjuna). --§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 23, 1038 (sc. dhanuḥ, owned by Bhīmasena).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 156, 6837 (astraṃ, employed by Aśvatthāman)
175, 7966 (astraṃ).--§ 602 (Droṇavadhap.): VII, 188, 8604 (sc. astraṃ, employed by Droṇa).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वायव्यं, त्रि, (वायुर्देवतास्येति । वायु + “वाय्वृतु-पित्रुषसो यत् ।” ४ । २ । ३१ । इति यत् ।)वायुसम्बन्धिदिगादि । यथा । विल्वयुग्ममुपक्रम्यगवाक्षतन्त्रे ।“वायव्यस्थं नैरृतस्थं न गृह्णीयात् कदाचन ॥
”इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
(वायुदेवताकपशुहविरादि । यथा, ऋग्वेदे ।१० । ९० । ८ ।“तस्माद्यज्ञात् सर्व्वहुतः सम्भृतं पृषदाज्यम् ।पशून्ताँश्चक्रे वायव्यानारण्यान् ग्रामाश्च ये ॥
”“वायव्यान् वायुदेवताकान् ।” इति तद्भाष्येसायणः ॥
* ॥
क्ली,
 षट्शताधिकचतुर्विंशति-सहस्रश्लोकात्मकवायुनामकमहापुराणम् । यथा, देवीभागवते । १ । ३ । ७ ।“अयुतं वामनाख्यञ्च वायव्यं षट्शतानि च ।चतुर्विंशतिः संख्यातः सहस्राणि तु शौनक ! ॥
”अस्त्रविशेषः । यथा, महाभारते । १ । १३६ । १९ ।“आग्नेयेनासृजद्वह्निं वारुणेनासृजत् पयः ।वायव्येनासृजद्वायुं पार्जन्येनासृजद्घनान् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वायव्य
त्रि०
 वायुर्देवताऽस्य वाय् + ण्य । १ वायुदेवताके पश्वादा“वायव्यं श्वेतगालभेत” श्रुतिः । २ वायुसम्बन्धिनि च
Capeller
German
वायव्य᳡ dass.
n.
 Bez. eines Mondhlauses.
Grassman
German
vāyavyà, a., im Winde [vāyú] d. h. in freier Luft sich aufhaltend.
-ān paśū́n {916, 8} Gegensatz āraṇyā́n grāmiā́s ca yé.
Burnouf
French
वायव्य वायव्य a. (वायु) du vent, relatif au vent ou
à Vāyu.
Stchoupak
French
वायव्य-
a. id.
nt. récipient à Soma en forme de mortier.