| YouTube Channel

वामी (vAmI)

 
Yates
English
वामी (मी) 3.
f.
 An elephant.
Spoken Sanskrit
English
वामी - vAmI -
f.
 - mare
वामी करोति { वामीकृ } - vAmI karoti { vAmIkR } - verb - turn or direct towards the left side
Apte
English
वामी [vāmī], 1 A mare
अथोष्ट्रवामीशतवाहितार्थम्
R.*
 5.32
महा- भारसहैर्वाहैर्वामीभिर्वृषभैस्तथा Śiva B.3.22.
A she-ass.
A female elephant.
The female of the jackal.
Apte 1890
English
वामी 1 A mare
अथोष्ट्रमामीशतवाहितार्थं R. 5. 32.
2 A she-ass.
3 A female elephant.
4 The female of the jackal.
Monier Williams Cologne
English
वामी a
f.
 id.,
Gal.
वामी॑ b (ई),
f.
 a mare,
L.
 (-रथ
mfn.
 ,
Pat.
 on
Pāṇ.
 iv, 2, 104,
Vārtt.
 20)
a she-ass,
L.
a female camel (cf. उष्ट्र-व्°)
a young female elephant,
L.
the female of the jackal,
L.
Macdonell
English
वामी vām-ī́,
f.
 female camel (only —° with 🞄uṣṭra-).
Apte Hindi
Hindi
वामी
स्त्री*
 - वाम + ङीष्
घोड़ी
वामी
स्त्री*
 - -
गधी
वामी
स्त्री*
 - -
हथिनी
वामी
स्त्री*
 - -
गीदड़ी
L R Vaidya
English
vAma {% (I) a. (f. मा or मी) %} 1. Adverse, opposite, contrary, Bt.vi.17
2. left, (op. to दक्षिण), एकः सख्यास्तव सह मया वामपादाभिलाषी Megh.ii.15, 33
3. being on the left side, वामश्चायं नदति मधुरं चातकस्ते सगंधः Megh.i.9
4. beautiful, handsome
5. vile, wicked, bad.
vAmI {% f. %} 1. A mare, अथोष्ट्रवामीशतवाहितार्थम् R.v.32
2. a she-ass
3. a female elephant
4. the female of the jackal.
Bopp
Latin
वामी f. (a praec. signo fem. ई) equa. RAGH. 5. 32.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गर्दभी, वामी, रासभी
noun
स्त्रीत्वविशिष्ट गर्दभः।
"रजकः गर्दभ्यां वस्त्राणि स्थापयित्वा तटं गच्छति।"
Synonyms:
 घोटिका, तुरङ्गी, तुरगी, हयी, प्रसूता, प्रसू, वामी
noun
अश्वस्य पत्नी।
"वरः श्वेतवर्णीयां घोटिकायाम् आरूढः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgod ma
१) वडवा २) वामी
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वडवाश्वा प्रसूर्वामी किशोरोऽल्पवया हयः ॥ १२३३ ॥
-wordlist-
वडवा (स्त्री), अश्वा (स्त्री), प्रसू (स्त्री), वामी (स्त्री), किशोर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अर्वती
अर्वती, वडवा, वामी, प्रसूता, वाजिनी
अर्वती वडवा वामी प्रसूता वाजिनी स्मृता ॥ ४४० ॥
verse 2.1.1.440
page 0051
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वामी,
स्त्री,
 शृगाली । बडवा । (यथा, रघौ ।५ । ३२ ।“अथोष्ट्रवामीशतवाहितार्थंप्रजेश्वरं प्रीतमना महर्षिः ॥
”)रासभी । करभी । इति मेदिनी । मे, ३० ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वामी स्त्री वाम--गौरा० ङीष् । १ अश्व्याम् “अथोष्ट्रवामी-शतवाहितार्थः” रघुः । २ शृगाल्यां ३ रासभ्यां४ करभ्याञ्च मेदि० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“टु वम उद्गिरणे”@} 2 ‘उद्गिरणे = वमने’ इति काशकृत्स्नः।
ज्वलादिः, मिच्च।
‘उद्गिरणम् = अन्तर्गतस्य मुखेन निःसारणम्’ इति मा।
धा।
वृत्तिः।
‘-- भुक्तस्योर्ध्वगतिः’ इति क्षीरस्वामी।
‘उदित् इति काशकृत्स्नपाठः’ इति तरङ्गिण्याम्।
प्रकृतकाशकृत्स्नधातुपाठे तु ‘डु वम--’ इत्येव दृश्यते।
‘काश्यपादीनामपि उदित्पाठः’ इति मा।
धा।
वृत्तिः।
3 वामकः-मिका, वामकः-मिका, 4 वमकः-मिका, विवमिषकः-षिका, वंवमकः-मिका
5 वमिता-त्री, वामयिता-वमयिता-त्री, विवमिषिता-त्री, वंवमिता-त्री
वमन्-न्ती, वामयन्-वमयन्-न्ती, विवमिषन्-न्ती
-- वमिष्यन्-न्ती-ती, वामयिष्यन्-न्ती-ती, विवमिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- वामयमानः-वमयमानः, -- वंवम्यमानः, वंवमिष्यमाणः
वमितम्-तः-तवान्, 6 वान्तम्-वान्तः-वान्तवान्, वमितः, विवमिषितः, वंवमितः-तवान्
वमः- 7 वामः, 8 वमी, 9 वमथुः 10, वामः-वमः वामी, 11 वामनः, विवमिषुः, वंवमः
इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकचनतिवत् 12 ऊह्यानि।
13 वम्यम्, वान्तिः, 14 वमित्वा-वान्त्वा इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५५८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८४९। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[४। ‘नोदात्तोपदेशस्य मान्तस्य--’ (७-३-३४) इत्यादिना वृद्धिनिषेधे प्राप्ते ‘अनाचमि- कमिवमीनाम्--’ (वा। ७-३-३४) इति वार्त्तिकात् वृद्धिनिषेधो न। तेन ण्वुलि वामकः इति रूपम्।]]
04
=>
 [[५। ‘ग्लास्नावनुवमाम्--’ (ग। सू। भ्वादिः) इति अनुपसृष्टस्य धातोः मित्त्वं विकल्पेन भवति। ततः ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्वः, तेन ण्यन्ते सर्वत्र रूपद्वयं बोध्यम्।]]
05
=>
 [पृष्ठम्१२०२+ ३०]
06
=>
 [[१। ‘आदितश्च’ (७-२-१६) इति चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वात् निष्ठायामनिट्त्वम् इति काशिकादौ। “‘धारानिपातैः सह किन्तु वा-तः चन्द्रोऽयमित्यार्ततरं रसासे’ इति पाणिनिः” इति प्रक्रियासर्वस्वटीकायाम् (पु। २६)। ‘वम्जप्- व्याश्वसो निष्ठायाः इड् वा इति केचित्’ इत्युक्त्या वमितः-वान्तः इति’ प्रक्रियाकौमुदी।]]
07
=>
 [[२। कर्तरि ‘ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः’ (३-१-१४०) इति विकल्पेन णप्रत्ययः। अचो- ऽपवादः। तेन रूपद्वयम्।]]
08
=>
 [[३। ‘जिदृक्षिविश्रीण्वम--’ (३-२-१५७) इत्यादिना तच्छीलादिषु कर्तृषु इनिप्रत्यये रूपमेवम्।]]
09
=>
 [[४। भावादौ दवितो धातोः ‘ट्वितोऽथुच्’ (३-३-८९) इति अथुच्प्रत्यये रूपमेवम्। ‘पुमांस्तु वमथुः समाः’ इत्यमरः।]]
10
=>
 [[आ। ‘सरक्तं वमथुं केचिद् भ्राजथुं न च केचन।।’ भ। का। ४-४३।]]
11
=>
 [[५। वृद्धिपक्षे ण्यन्तात् नन्द्यादित्वात् (३-१-१३४) कर्तरि ल्युः। वामनः = लघुपरिमाणः विष्णोरवतारः।]]
12
=>
 (४९४)
13
=>
 [[६। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यत्प्रत्यये रूपम्। ण्यतोऽपवादः।]]
14
=>
 [[७। उदित्पक्षे क्त्वायाम् ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति इड्विकल्पः। इडभावपक्षे ‘अनुनासिकस्य--’ (६-४-१५) इति दीर्घे वान्त्वा इति रूपम्। तेन रूपद्वयं बोध्यम्।]]