वस्तु (vastu)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वस्तु n.
  (-स्तु)
	 1. Thing,  matter,  substance.
	 2. Natural disposition,  es-
sential property,  nature,  essence.
	 3. The pith or substance of any
thing.
	 4. The main plot or subject of a poem or play.
	 5. The rear.
E.
  वस् to abide,  Unādi aff.
   तुन् ।

Capeller Eng

English

 1 व॑स्तु f.
  brightening,  dawning
 gen.
   व॑स्तोस् in the
morning,  प्रति वस्तोस् towards morning. 

 2 वस्तु n.
  seat,  place
 thing,  object,  reality
 matter, 
circumstance
 substance,  contents or subject (of a poem etc.).

Yates

English

 वस्तु (स्तु) 2.
n.
  Thing,  substance
nature,  scheme of a play.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 item
कण्डूयनं करोति  { कृ } 	-	 kaNDUyanaMkaroti{kR} 	-	 verb 	-	 itch
अस्ति किल ? 	-	 astikila? 	-	 sent.
  	-	 isit?
कण्डुयन 	-	 kaNDuyana 	-	 n.
  	-	 itching
आवर्तन 	-	 Avartana 	-	 n.
  	-	 iteration  [ computer ]
एवं भवतु 	-	 evaMbhavatu 	-	 sent.
  	-	 Beitso.
जानामि भोः 	-	 jAnAmibhoH 	-	 expr. 	-	 Iknowit.
समाप्तं वा? 	-	 samAptaMvA? 	-	 expr. 	-	 Isitover?
नास्ति किल ? 	-	 nAstikila? 	-	 sent.
  	-	 isitnot?
कथं आसीत्? 	-	 kathaMAsIt? 	-	 sent.
  	-	 Howwasit?
अपि सत्यम् ? 	-	 apisatyam? 	-	 sentence 	-	 Isittrue?
अद्य एव वा? 	-	 adyaevavA? 	-	 expr. 	-	 Isittoday?
एषा षट् शून्य शून्य शून्य चत्वारि वा? 	-	 eSASaTzUnyazUnyazUnyacatvArivA? 	-	 sent.
  	-	 Isit60004?
एतद् समीचीनं अस्ति वा? 	-	 etadsamIcInaMastivA? 	-	 sent.
  	-	 Isitgood?
तत् तथा न? 	-	 tattathAna? 	-	 expr. 	-	 Isitnotso?
तत्र आसीत् वा? 	-	 tatraAsItvA? 	-	 sent.
  	-	 Wasitthere?
न किल ? 	-	 nakila? 	-	 sent.
  	-	 Isitnotso?
दृष्टुं एव न शक्यते 	-	 dRSTuMevanazakyate 	-	 sent.
  	-	 Can'tseeit.
अद्य आसीत् वा? 	-	 adyaAsItvA? 	-	 sent.
  	-	 Wasittoday?
कियद्दूरे अस्ति? 	-	 kiyaddUreasti? 	-	 sent.
  	-	 Howfarisit?

वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 item
कण्डूयनं करोति  { कृ } 	-	 kaNDUyanaMkaroti{kR} 	-	 verb 	-	 itch
अस्ति किल ? 	-	 astikila? 	-	 sent.
  	-	 isit?
कण्डुयन 	-	 kaNDuyana 	-	 n.
  	-	 itching
आवर्तन 	-	 Avartana 	-	 n.
  	-	 iteration  [ computer ]
एवं भवतु 	-	 evaMbhavatu 	-	 sent.
  	-	 Beitso.
जानामि भोः 	-	 jAnAmibhoH 	-	 expr. 	-	 Iknowit.
समाप्तं वा? 	-	 samAptaMvA? 	-	 expr. 	-	 Isitover?
नास्ति किल ? 	-	 nAstikila? 	-	 sent.
  	-	 isitnot?
कथं आसीत्? 	-	 kathaMAsIt? 	-	 sent.
  	-	 Howwasit?
अपि सत्यम् ? 	-	 apisatyam? 	-	 sentence 	-	 Isittrue?
अद्य एव वा? 	-	 adyaevavA? 	-	 expr. 	-	 Isittoday?
एषा षट् शून्य शून्य शून्य चत्वारि वा? 	-	 eSASaTzUnyazUnyazUnyacatvArivA? 	-	 sent.
  	-	 Isit60004?
एतद् समीचीनं अस्ति वा? 	-	 etadsamIcInaMastivA? 	-	 sent.
  	-	 Isitgood?
तत् तथा न? 	-	 tattathAna? 	-	 expr. 	-	 Isitnotso?
तत्र आसीत् वा? 	-	 tatraAsItvA? 	-	 sent.
  	-	 Wasitthere?
न किल ? 	-	 nakila? 	-	 sent.
  	-	 Isitnotso?
दृष्टुं एव न शक्यते 	-	 dRSTuMevanazakyate 	-	 sent.
  	-	 Can'tseeit.
अद्य आसीत् वा? 	-	 adyaAsItvA? 	-	 sent.
  	-	 Wasittoday?
कियद्दूरे अस्ति? 	-	 kiyaddUreasti? 	-	 sent.
  	-	 Howfarisit?

वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 thing
द्रव्य 	-	 dravya 	-	 n.
  	-	 thing
माङ्गल्य 	-	 mAGgalya 	-	 n.
  	-	 auspiciousthing
परीक्षा अन्या,  योग्यता अन्या! 	-	 parIkSAanyA, yogyatAanyA! 	-	 sent.
  	-	 Examinationisonething, abilityanother.
अहं अन्यद् उक्तवान्,  भवान् अन्यद् गृहीतवान् 	-	 ahaManyaduktavAn, bhavAnanyadgRhItavAn 	-	 sent.
  	-	 Itoldyouonething.Youunderstooditdifferently.
अहं सर्वं व्यवस्थितं स्थापयितुं,  सः व्यस्तं कर्तुम् 	-	 ahaMsarvaMvyavasthitaMsthApayituM, saHvyastaMkartum 	-	 sent.
  	-	 Ikeepthingsinorderandhethrowseverythingaway.
श्वः प्रातःकाले प्रथमम् एतं विषयं तं निवेदयिष्यामि 	-	 zvaHprAtaHkAleprathamametaMviSayaMtaMnivedayiSyAmi 	-	 sent.
  	-	 Iwillinformhimaboutthismatterfirstthinginthemorningtomorrow.
आत्मना निर्वोढव्यानि महाकार्याणि कानि सन्ति इति किं भवान् विस्मृतवान् ? 	-	 AtmanAnirvoDhavyAnimahAkAryANikAnisantiitikiMbhavAnvismRtavAn? 	-	 sent.
  	-	 Haveyouforgottenhowmanybigthingsaretheretobeaccomplishedbyyou?
वर्ग 	-	  varga 	-	 m.
  	-	  set  [ collection of things ]
गुणिन् 	-	  guNin 	-	 adj.
  	-	 thing
पदार्थ 	-	  padArtha 	-	 m.
  	-	 thing
भाव 	-	  bhAva 	-	 m.
  	-	 thing
अर्थ 	-	  artha 	-	 m.
  	-	 thing
धर्म 	-	  dharma 	-	 m.
  	-	 thing
धर्मिन् 	-	  dharmin 	-	 m.
  	-	 thing
वस्तुतः 	-	  vastutaH 	-	 n.
  	-	 thing
अर्थरूप 	-	  artharUpa 	-	 n.
  	-	 thing
कार्य 	-	  kArya 	-	 n.
  	-	 thing
रस्न 	-	  rasna 	-	 n.
  	-	 thing
सत्त्व 	-	  sattva 	-	 n.
  	-	 thing

वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 thing
द्रव्य 	-	 dravya 	-	 n.
  	-	 thing
माङ्गल्य 	-	 mAGgalya 	-	 n.
  	-	 auspiciousthing
परीक्षा अन्या,  योग्यता अन्या! 	-	 parIkSAanyA, yogyatAanyA! 	-	 sent.
  	-	 Examinationisonething, abilityanother.
अहं अन्यद् उक्तवान्,  भवान् अन्यद् गृहीतवान् 	-	 ahaManyaduktavAn, bhavAnanyadgRhItavAn 	-	 sent.
  	-	 Itoldyouonething.Youunderstooditdifferently.
अहं सर्वं व्यवस्थितं स्थापयितुं,  सः व्यस्तं कर्तुम् 	-	 ahaMsarvaMvyavasthitaMsthApayituM, saHvyastaMkartum 	-	 sent.
  	-	 Ikeepthingsinorderandhethrowseverythingaway.
श्वः प्रातःकाले प्रथमम् एतं विषयं तं निवेदयिष्यामि 	-	 zvaHprAtaHkAleprathamametaMviSayaMtaMnivedayiSyAmi 	-	 sent.
  	-	 Iwillinformhimaboutthismatterfirstthinginthemorningtomorrow.
आत्मना निर्वोढव्यानि महाकार्याणि कानि सन्ति इति किं भवान् विस्मृतवान् ? 	-	 AtmanAnirvoDhavyAnimahAkAryANikAnisantiitikiMbhavAnvismRtavAn? 	-	 sent.
  	-	 Haveyouforgottenhowmanybigthingsaretheretobeaccomplishedbyyou?
वर्ग 	-	  varga 	-	 m.
  	-	  set  [ collection of things ]
गुणिन् 	-	  guNin 	-	 adj.
  	-	  thing
पदार्थ 	-	  padArtha 	-	 m.
  	-	  thing
भाव 	-	  bhAva 	-	 m.
  	-	  thing
अर्थ 	-	  artha 	-	 m.
  	-	  thing
धर्म 	-	  dharma 	-	 m.
  	-	  thing
धर्मिन् 	-	  dharmin 	-	 m.
  	-	  thing
वस्तुतः 	-	  vastutaH 	-	 n.
  	-	  thing
अर्थरूप 	-	  artharUpa 	-	 n.
  	-	  thing
कार्य 	-	  kArya 	-	 n.
  	-	  thing
रस्न 	-	  rasna 	-	 n.
  	-	  thing
सत्त्व 	-	  sattva 	-	 n.
  	-	  thing

वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 object
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 thing
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 item
वस्तु 	-	 vastu 	-	 f.
  	-	  becoming light
वस्तु 	-	 vastu 	-	 f.
  	-	  morning
वस्तु 	-	 vastu 	-	 f.
  	-	  dawning
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  right thing
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  circumstance
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  object of or for
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  theme
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  goods
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  real
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  natural disposition
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  subject-matter
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  essential property
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  property
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  wealth
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  any really existing or abiding substance or essence
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  subject
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  article  [ thing ]
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  plot
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  valuable or worthy object
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  affair
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  matter
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  seat or place of
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  contents
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  pith or substance of anything
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  thing in question
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  chose  [ a thing (Law) ]
वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	  kind of composition
चल वस्तु 	-	  cala vastu 	-	 n.
  	-	  chose transitory  [ Law (a movable) ]
स्व- वस्तु 	-	  sva- vastu 	-	 n.
  	-	  chose  [ a piece of personal property ]
धृत वस्तु 	-	  dhRta vastu 	-	 n.
  	-	  chose in possession  [ Law ]
वस्तु-लेखा 	-	 vastu-lekhA 	-	 f.
  	-	  goods account  [ Com.  ]
करदेय वस्तु 	-	  karadeya vastu 	-	 n.
  	-	  bonded goods  [ Com.  ]
उपभोक्तृअ-वस्तु 	-	  upabhoktRa-vastu 	-	 n.
  	-	  consumer's goods  [ Econ.  ]
स्थानानुबद्ध वस्तु 	-	  sthAnAnubaddha vastu 	-	 n.
  	-	  chose local  [ Law (a thing annexed to a place) ]
विधिप्राप्य स्व-वस्तु 	-	  vidhiprApya sva-vastu 	-	 n.
  	-	  chose in action  [ obtainable by suit at law ]

वस्तु 	-	 vastu 	-	 n.
  	-	 item
सद्यस्तनानि 	-	  sadyastanAni 	-	 n.
  pl. 	-	  pinned items
अधुनातनानि 	-	  adhunAtanAni 	-	 n.
  pl. 	-	  recently used items
प्राथमिकता 	-	  prAthamikatA 	-	 f.
  	-	 item of highest priority

वस्तु 	-	  vastu 	-	 f.
  	-	 dawning
विवास 	-	  vivAsa 	-	 m.
  	-	 dawning
सुप्रात 	-	  suprAta 	-	 adj.
  	-	 dawning beautifully
कालप्रभात 	-	  kAlaprabhAta 	-	 n.
  	-	 dawning of the best season

Wilson

English

 वस्तु
n.
  (-स्तु)
1 Thing,  matter,  substance.
2 Natural disposition,  essential property,  nature,  essence.
3 The pith or substance of any thing.
4 The main plot or subject of a poem or play.
E.
  वस to abide,  Uṇādi aff.
   तुन्.

Apte

English

वस्तु [vastu],  n.
  [वस्-तुन् Uṇ.*
  1.71]

A really existing thing,  the real,  a reality
 वस्तुन्यवस्त्वारोपो$ज्ञानम्

A thing in general,  an object,  article,  substance,  matter
 अथवा मृदु वस्तु हिंसितुं मृदुनैवारभते कृतान्तकः R.*
  8.45
 किं वस्तु विद्वन् गुरवे प्रदेयम् 5.18
3.5
 वस्तुनीष्टे$प्यनादरः S. D.

Wealth,  property,  possessions.

Essence,  nature,  natural or essential property.

Stuff (of which a thing in made),  materials,  ingredients (fig.  also)
 आकृतिप्रत्ययादेवैनामनूनवस्तुकां संभावयामि M.*
  1.

The plot (of a drama),  the subjet-matter of any poetic composition
 कालिदासग्रथितवस्तुना नवेनाभिज्ञानशकुन्तलाख्येन नाटकेनोप- स्थातव्यमस्माभिः Ś.*
  1
 अथवा सद्वस्तुपुरुषबहुमानात् V.*
  1.2
 आशीर्नमस्क्रियावस्तुनिर्देशो वापि तन्मुखम् S. D.*  6
 Ve.*
  1
 Rām.*
  1.3.1.

The pith of a thing.

A plan,  design. 

(In music) A kind of composition.  f.
   Ved.
  A day (?)

Comp.
  अभावः absence of reality.

loss of property or possessions. -उत्थापनम् the production of any incident in a drama by means of magic,  conjuration
 see S. D.*  42. -उपमा a variety of Upamā according to Daṇḍin who thus illustrates it: राजीवमिव ते वक्त्रं नेत्रे नीलोत्पले इव । इयं प्रतीयमानैकधर्मा वस्तूपमैव सा ॥ Kāv.2.16
 (it is a case of Upamā where the साधारण- धर्म or common quality is omitted). -उपहित a.
  applied to a proper object,  bestowed on a proper material
 क्रिया हि वस्तूपहिता प्रसीदति R.*
  3.29. -कृत a.
  practised,  cherished
 Buddh. -कोशः N.
  of a dictionary. -क्षणात्ind.  at the right moment. -जातम् the aggregate of things. -तन्त्र a.
  objective. -निर्देशः table of contents,  register. -पतित a.
  being real. -पुरषः the hero (नायक)
 सद्वस्तुपुरुषबहुमानात् V.*
  1.2. -बलम् the power of things.-भावः reality,  truth. -भूत a.
  substantial. -मात्रम् the mere outline or skeleton of any subject (to be afterwards developed). -रचना style,  arrangement of matter. -विनिमयः barter. -विवर्तः (in phil.
 ) the developing of the one real essence.

वृत्तम् the real matter,  fact.

a beautiful creature. -शक्तितस् ind.
  through the force of circumstances. -शासनम् a genuine edict. -शून्य a.
  unreal. -स्थितिः reality.

Apte 1890

English

 वस्तु n. [वस्-तुन्] 1 A really existing thing,  the real,  a reality
 वस्तुन्यवस्त्वारोपोऽज्ञानम्. 
2 A thing in general,  an object,  article,  substance,  matter
 अथवा मृदु वस्तु हिंसितुं मृदुनैवारभते कृतांतकः R. 8. 45
 किं वस्तु विद्वन् गुरवे प्रदेयं 5. 18,  3. 5
 वस्तुनीष्टेप्यनादरः S. D. 
3 Wealth,  property,  possessions. 
4 Essence,  natuer,  natural or essential property. 
5 Stuff (of which a thing is made),  materials,  ingredients (fig. also)
 आकृतिप्रत्ययादेवैनामनूनवस्तुकां संभावयामि M. 1. 
6 The plot (of a drama),  the subject-matter of any poetic composition
 कालिदासग्रथितवस्तुना नवेनाभिज्ञानशकुंतलाख्येन नाटकेनोपस्थातव्यमस्माभिः Ś. 1
 अथवा सद्वस्तुपुरुषबहुमानात् V. 1. 2,  आशीर्नमस्क्रियावस्तुनिर्देशो वापि तन्मुखं S. D. 6
 Ve. 1. 
7 The pith of a thing. 
8 A plan,  design,  
f. Ved. A day (?). 
Comp. 
अभावः {1} absence of reality. {2} loss of property or possessions. 
उत्थापनं the production of any incident in a drama by means of magic,  conjuration
 see S. D. 420. 
उपमा a variety of Upamā according to Daṇḍin who thus illustrates it: 
राजीवमिव ते वक्त्रं नेत्रे नीलोत्पले इव । इयं प्रतीयमानैकधर्मा वस्तूपमैव सा ॥ Kāv. 2. 16
 (it is a case of Upamā where the साधारणधर्म or common quality is omitted). 
उपहित a. applied to a proper object,  bestowed on a proper material
 क्रिया हि वस्तूपहिता प्रसीदति R. 3. 29. 
मात्रं the mere outline or skeleton of any subject (to be afterwards developed). 
रचना style,  arrangement of matter. 

Monier Williams Cologne

English

 1. व॑स्तु f.
  (for 2. See p.
  932,  col. 3) becoming light,  dawning,  morning,  RV.
  
 VS.
  (gen.   व॑स्तोः,  in the m°
 व॑स्तोर् वस्तोः,  every m°
 व॑स्तोर् अस्याः॑,  this m°
 प्र॑ति व॑स्तोः,  towards m°
 dat.
  व॑स्तवे See under √ 2. वस्).

 2. वस्तु n.
  (for 1. See p.
  931,  col. 3) the seat or place of (See कपिल-,  व्रण-व्°)

 any really existing or abiding substance or essence,  thing,  object,  article,  Kāv.
 
 VarBṛS.
 
 Kathās.
  &c.
   (also applied to living beings,  e.g. Śak.
  ii,  7/8)

 (in phil.
 ) the real (opp.  to अ-व्°,  ‘that which does not really exist,  the unreal’
 अ-द्वितीय-व्°,  ‘the one real substance or essence which has no second’),  IW.
   53 n.
  1
 103 &c.
  

 the right thing,  a valuable or worthy object,  object of or for (comp. ),  Kāv.
 

 goods,  wealth,  property (cf.   -विनिमय and -हानि)

 the thing in question,  matter,  affair,  circumstance,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 subject,  subject-matter,  contents,  theme (of a speech &c.
  ),  plot (of a drama or poem),  Kāv.
 
 Daśar.
 
 Sāh.
  &c.
  

 (in music) a kind of composition,  Saṃgīt.
 

 natural disposition,  essential property,  W.
 

 the pith or substance of anything,  W.
 

 1. 2. वस्तु a See pp.  931 and 932.

Monier Williams 1872

English

 वस्तु,  उ,  n. any really existing or abiding sub-
stance or essence
 (in phil.) the real (opposed to
अ-वस्तु,  that which does not really exist,  the unreal
अ-द्वितीय-वस्तु,  the one real substance which has
no second)
 object,  the object (of love &c.)
 thing, 
matter,  article,  commodity
 substance,  wealth,  pro-
perty
 natural disposition,  essential property,  nature, 
essence
 material essence,  body,  stuff,  materials,  in-
gredients
 the pith or substance of anything
 the
main plot or subject of a poem or play
 means, 
mode,  plan,  project,  design
 (उस्),  f.,  Ved. day, 
dawn (gen. sing. वस्तोस्).
—वस्तु-क्षणात्,  ind. at
the very moment,  at the right moment.
—वस्तु-
तस्,  ind. in fact,  in reality,  really,  actually,  in very
deed,  verily,  essentially,  substantially
 as a natural
consequence,  owing to the very nature of a thing,  of
course
 in fine.
—वस्तु-ता,  f. substantiality,  essen-
tiality,  reality,  (परिहास-वस्तुता,  the condition of
being the object of derision.)
—वस्तु-पाल,  अस्,  m., 
N. of a poet.
—वस्तु-मात्र,  अम्,  n. the mere out-
line of any subject,  skeleton of a discourse.
—वस्-
तु-रचना,  f. arrangement of matter,  style (e. g.
सङ्क्षिप्ता वस्तु-रचना,  a compressed or concise
style).
—वस्तु-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  supplied with commo-
dities.
—वस्तु-विनिमय,  अस्,  m. exchange of goods, 
barter.
—वस्तु-विवर्त,  अस्,  आ,  अम्,  enveloping
reality,  (in the Vedānta said of अवस्तु or unreality, 
i. e. of the external world conceived of as illusory.)
—वस्तु-हानि,  इस्,  f. loss of substance or property.
—वस्तूत्थापन (°तु-उत्°),  अम्,  n. the production
of any change or incident in a play by magic.
—वस्-
तूपहित (°तु-उप्°),  अस्,  आ,  अम्,  applied to a suitable
object,  placed on a proper object.
—वस्त्व्-अन्तर, 
अम्,  n. another thing,  another object or subject.
—वस्त्व्-अभाव,  अस्,  m. absence of reality,  unsub-
stantial existence
 loss or destruction of property.

 वस्तु,  उस्,  f.,  Ved. the becoming light or bright, 
dawning,  dawn,  early morning,  (in these senses rather
to be derived fr. rt. 3. वस्,  to shine.)

Macdonell

English

 वस्तु 1. vás-tu,  f.
  (V.) growing light,  dawning
 🞄morning: vástoḥ,  g. in the morning
 🞄vástor vastoḥ,  every morning
 vástor asyā́ḥ,  this morning
 práti vástoḥ,  towards 🞄morning.

 वस्तु 2. vas-tu,  n.
  (C.) place (rare)
 thing,  🞄substance,  object
 really existing thing
 🞄right thing,  worthy object,  object of (—°)
 🞄matter,  circumstance
 subject,  subject-matter,  🞄plot,  theme,  contents
 °—,  in reality: 🞄-ka,  a.
  (—°) having — as contents (anūna-,  of 🞄weighty contents,  extraordinary)
 -jāta,  n.
  🞄the aggregate of things
 -tantra,  a.
  dependent 🞄on things,  objective
 -tas,  ad. in 🞄reality
 -tā,  f.
  being the object of (—°)
 🞄reality: in.  in reality
 -dharma,  m.
  sg. & pl.
  🞄true nature of things
 -bhāva,  m.
  reality: 🞄in.  pl.
  in reality
 -bheda,  m.
  actual or essential 🞄difference
 -racanā,  f.
  elaboration of a 🞄plot
 -vṛtta,  n.
  actual fact
 -śakti,  f.
  sg. 🞄& pl.
  force of circumstances: -tas,  ad. by the 🞄—
 -śāsana,  n.
  original edict
 -śūnya,  a.
  🞄devoid of reality,  unreal.

Benfey

English

 वस्तु 1. वस् + तु,  n.
 
 1. Natural dis-
position. 
 2. Essence,  the true object, 
Vedāntas. in Chr. 204,  10
 substance, 
wealth,  Lass. 12,  14.
 3. Object,  Bhartṛ.
2,  37
 thing,  Vedāntas. in Chr. 204,  9, 
Pañc. 253,  19
 means,  Hit. i. d. 30, 
M.M.
 4. The object of love,  Megh.
111.
 5. The subject of a poem or play, 
Vikr. 3,  8.
 -- Comp.
 
अ-,  n.
  the unreal, 
the nothing,  Vedāntas. in Chr. 204,  9, 
10.
अ-द्वितीय-,  n.
  the substance besides
which there is nothing else,  Vedāntas.
in Chr. 216,  2.
ग्रथित-,  adj.
  com-
posed,  Vikr. 3,  8.

Hindi

लेख

Apte Hindi

Hindi

वस्तु
नपुं*
   - वस् + तुन्
"वस्तुतः विद्यमान चीज,  वास्तविक,  वास्तविकता"

वस्तु
नपुं*
   - -
"चीज,  पदार्थ,  सामग्री,  द्रव्य,  मामला"

वस्तु
नपुं*
   - -
"धनदौलत,  सम्पत्ति,  वैभव"

वस्तु
नपुं*
   - -
"सत,  प्रकृति,  नैसर्गिक या प्रधान गुण"

वस्तु
नपुं*
   - -
"सामान (जिससे कोई वस्तु बन सके),  सामग्री,  मूलपदार्थ "

वस्तु
नपुं*
   - -
"(नाटक की) कथावस्तु,  किसी काव्यकृति की विषयवस्तु"

वस्तु
नपुं*
   - -
किसी वस्तु का गूदा

वस्तु
नपुं*
   - -
"योजना,  रूपरेखा"

वस्तु
नपुं*
   - वस्+तुन्
वास्तविकता

वस्तु
नपुं*
   - वस्+तुन्
चीज

वस्तु
नपुं*
   - वस्+तुन्
धन-धान्य

वस्तु
नपुं*
   - वस्+तुन्
सामग्री

वस्तु
नपुं*
   - वस्+तुन्
"अभिकल्पना, योजना"

L R Vaidya

English

 vastu {% n. %} 1. A really existing thing,  a reality
thing,  matter,  article,  स्पृहवती वस्तुषु केषु मागधी R.iii.5,  v.18
object,  इष्टे वस्तुन्युपचितरसाः प्रेमराशीभवंति Megh.ii.49
property,  essence,  nature
stuff,  materials,  क्रिया हि वस्तूपहिता प्रसीदति R.iii.29
the rear
the subject of a poem or play,  कालिदासग्रथितवस्तुनाऽभिज्ञानशाकुंतलाख्येन नाटकेन Sak.i.,  अथवा सद्वस्तुपुरुषबहुमानात् Vikr.i.,  उदात्तकथावस्तुगौरवाद्वा Ve.i.

Bopp

Latin

 वस्तु n. (r. वस् s. तु) res. HIT. 13. 18. 14. 4.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

पद
क्ली
पद,  लक्ष्मन्,  परित्राण,  क्रम,  वस्तु,  प्रतिष्ठा
पदं लक्ष्म परित्राणे क्रमे वस्तुप्रतिष्ठयोः ।
verse 2.1.1.12
page 0008

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 vastu,  nt. (semi-MIndic,  = Skt. vāstu
 Skt. vastu in this sense noted only in vraṇa-v°,  Sitz,  Ort einer Wunde,  BR
 in Pali vatthu = Skt. vastu and vāstu),  site,  place: etasmiṃ … pṛthivīpradeśe bhagavato Kāśyapasya āgama- (? v.l. āramana-
 Senartʼs note em. ārāma-)-vastuṃ abhūṣi Mv 〔i.318.7〕
 … Kāśyapasya kuṭī-vastu (v.l. °vastum) abhūṣi 9,  the site of the hut of K.
 ṛṣiṇā taṃ vastuṃ teṣāṃ … dinnaṃ 〔i.352.3〕,  the ṛṣi (Kapila) gave them the site (on which they were to build the city called,  for this reason,  Kapila-vastu,  q.v.). Also in 〔i.318.10〕,  parallel to 7 and 9 above,  I would read caṅkrama-vastu for text °ṣaṣṭiḥ (rather than °bhūmiḥ with Senartʼs note). [In LV 〔106.18〕 śuci-gātra-vastu-saṃpannaḥ read with v.l. vastra for vastu
 so Tib.,  perfect in having clean garments (na bzaḥ) on his body.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  कथावस्तु,  वस्तुरचनाविन्यासः,  कथा,  वस्तु
noun
 
रूपक-प्रबन्ध-कल्पना।
 "अस्य नाटकस्य कथावस्तु अतिसामान्यम् अस्ति।/कालिदासग्रथितवस्तु नाटकम्।"

Synonyms:
  विषयः,  प्रकरणम्,  वस्तु,  आशयः
noun
 
केषुचित् लेखेषु ग्रन्थादौ वा निरूपिताः विचाराः अथवा यस्य निरूपणं करणीयम् अस्ति।
 "प्रेमचन्दमहोदयस्य कथानां विषयः ग्राम्य-स्थितिः आसीत्।"

Synonyms:
  विषयः,  प्रकरणम्,  सन्दर्भः,  वस्तु,  प्रसंगः,  प्रसङ्गः
noun
 
यस्य विवेचनं क्रियते।
 "अहम् अस्मिन् विषये किमपि वक्तुं न इच्छामि।"

Synonyms:
  पदार्थः,  वस्तु,  द्रव्यम्,  सत्त्वम्
noun
 
यद् सपिण्डं साकारं वा अस्ति।
 "दुग्धं पेयं पदार्थम् अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ngo bo
१) पौर २) भाव ३) मौल ४) रूप ५) लक्षण ६) वस्तु ७) शील ८) स्वभाव ९) स्वरूप १०) स्वाभाव्य

dngos
१) उपधि २) धर्मं ३) भाव ४) भावक ५) भावज ६) मुख्य ७) मूल ८) वस्तु ९) साक्षात् १०)

dngos po
१) अर्थ २) एकभाव ३) द्रव्य ४) द्रव्यता ५) पक्ष ६) पद ७) पदार्थ ८) भव ९) भवत्व १०) भाव ११) भावत्व १२) मूल १३) वस्तु १४) वस्तुत्व १५) वास्तव

dngos gzhi
१) मूल २) मौल ३) वस्तु

नाममाला

Sanskrit

वित्त,  वस्तु,  वसु,  द्रव्य,  स्व,  अर्थ,  द्रविण,  धन,  कस्वर
वित्तं वस्तु वसु द्रव्यं स्वार्थं रा द्रविणं धनम् ।
कस्वरं तत्पतिं प्राहुः कुवेरं चैकपिङ्गलम् ॥ ९५ ॥
वैश्रवणं राजराजमुत्तराशापतिं तथा ।
अलकानिलयं श्रीदं धनपर्यायदायकम् ॥ ९६ ॥
verse 0.1.1.95
page 0048

Tamil

வஸ்து : பொருள்,  உண்மை,  விஷயம்,  செல்வம்.

Vedic Reference

English

 Vastu as a designation of time is the ‘early morning’ in the
Rigveda.^1
1) i. 79,  6
 104,  1
 179,  1,  etc. So Vājasaneyi Saṃhitā,  xxviii. 12. Cf.
Zimmer,  Altindisches Leben,  361.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  वस्तु
Root:  वस्तु
Gender:  undefined
Number:  undefined
Meaning(s): 
⇒ aim
⇒ wish
⇒ sake
⇒ sense
⇒ thing
⇒ desire
⇒ matter
⇒ affair
⇒ wealth
⇒ profit
⇒ object
⇒ purpose
⇒ subject
⇒ meaning
⇒ concerns
⇒ true sense
⇒ material object
⇒ object of desire
⇒ occurrence (event)
Shloka(s): 
3|3|86|1 ► अर्थोऽभिधेयरैवस्तुप्रयोजननिवृत्तिषु। (नानार्थवर्गः)
3|3|93|2 ► पदं व्यवसितत्राणस्थानलक्ष्माङ्घ्रिवस्तुषु॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|213|2 ► द्रव्यासु व्यवसायेऽपि सत्त्वमस्त्री तु जन्तुषु॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|3|86|1 ⇢ अर्थः (अर्थ) (पुं) ⇒ aim, wish, sake, sense, thing, desire, matter, affair, wealth, profit, object, purpose, subject, meaning, concerns, true sense, material object, object of desire, occurrence (event)
➠ 3|3|93|2 ⇢ पदम् (पद) (नपुं)
➠ 3|3|213|2 ⇢ सत्त्वम् (सत्त्व) (नपुं) ⇒ mind, noun, life, first, being, thing, spirit, energy, wisdom, entity, animal, matter, nature, essence, courage, reality, creature, firmness, goodness, strength, character, existence, good sense, resolution, substantive, magnanimity, true essence, self-command, living being, vital breath, consciousness, spiritual essence, disposition of mind, strength of character, zoon (creature) [Greek], living or sentient being, quality of purity or goodness, material or elementary substance
Related word(s): 
जातिः ➡ अचलनिर्जीववस्तु
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वस्तु,  क्ली,
   (वसतीति । वस + “वसेस्तुन् ।” उणा०१ । ७६ । इति तुन् ।) द्रव्यम् । यथा,  --“बुद्धद्रव्यं स्तौपिकं स्यात् सत्त्वं द्रव्यञ्च वस्तु च ॥
”इति ॥
(तथा,  भागवते । ९ । ४ । २७ ।“गृहेषु दारेषु सुतेषु बन्धुषुद्विपोत्तमस्यन्दनवाजिवस्तुषु ।अक्षय्यरत्नाभरणाम्बरादि-अनन्तकोषेष्वकरोदसस्मतिम् ॥
”पात्रभूतम् । यथा,  रघौ । ३ । २९ ।“अथोपनीतं विधिवद् विपश्चितोविनिन्युरेनं गुरवो गुरुप्रियम् ।अबन्ध्ययत्नाश्च बभूवुरत्र तेक्रिया हि वस्तूपहिता प्रसीदति ॥
”)पदार्थः । यथा,  --“भावः पदार्थो धर्म्मः स्यात् सत्त्वं तत्त्वञ्चवस्तु च ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा,  शकुन्तलायाम् १ अङ्के ।“सतां हि सन्देहपदेषु वस्तुषुप्रमाणमन्तःकरणप्रवृत्तयः ॥
”)जगति वस्तुद्वयं भावोऽभावश्च । इति न्याय-शास्त्रम् ॥
 सच्चिदानन्दाद्बयं ब्रह्म । इति वेदान्त-सारः ॥
 (यथा,  कथासरित्सागरे । २१ । ४९ ।“अहो वस्तुनि मात्सर्य्यमहो भक्तिरवस्तुनि ॥
”कार्य्यम् । यथा,  कामन्दकीयनीतिसारे । १५ । २५ ।“वस्तुष्वशक्येषु समुद्यमश्चेत्शक्येषु मोहादसमुद्यमश्च ।शक्येषु कालेन समुद्यमश्चत्रिधैव कार्य्यव्यसनं वदन्ति ॥
”अर्थः । इति मल्लिनाथः ॥
 यथा,  कुमारे ।६ । ६५ ।“अथाङ्गिरसमग्रण्यमुदाहरणवस्तुषु ।ऋषयो नोदयामासुः प्रत्युवाच स भूधरम् ॥
”इतिवृत्तम् । यथा,  विक्रमोर्व्वश्याम् ।“अहमस्यां कालिदासग्रथितवस्तुना नवेन त्रोट-केनोपस्थास्ये ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वस्तु न०
  वस--तुन् । १ द्रव्ये २ पद्रार्थे त्रिका० ३ सत्यपद्रार्थे च ।

Capeller

German

 1. व॑स्तु f.
  das Hellwerden,  Tagen.  Gen. 
व॑स्तोस् am Morgen
 प्र॑ति° gegen M.

 2. वस्तु n.
 Sitz,  Ort,  rechte Stelle
 (tauglicher)
Gegenstand,  Ding,  Einzelheit
Reales (ph.)
 Sache,  Umstand,  Inhalt, 
Stoff (opp. Form). Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Grassman

German

 vástu,  f. [von 1. vas,  vgl. den Infinitiv],  1〉 das Hellwerden,  Tagen,  der Morgen
 insbesondere 2〉 [G.] vástos am Morgen,  morgens
 auch 3〉 mit adjektivischer Bestimmung
 4〉 doṣā́ vástos am Abend und Morgen
 5〉 práti vástos gegen Morgen
 6〉 vástos uṣásas oder uṣásām beim Aufleuchten der Morgenröthen
 7〉 Licht persönlich gefasst von Agni.
-us 7〉 ṛṣūṇáam {680, 15}.
-os [G.] 2〉 {174, 3}
 {177, 5}
 {312, 4}
 {445, 2}
 {466, 9}
 {915, 17}. — 3〉 ékasyās {116, 21}
 asyā́s {936, 4}. — 4〉 {104, 1}
 {179, 1}
 {386, 11}
 {446, 2}
 {480, 3}
 {517, 6}
 {645, 21}
 {866, 2}. _{866, 4}. — 6〉 uṣásas {79, 6}
 uṣásām {526, 2}.
-os-vastos 2〉 {866, 1}. _{866, 3}.
-os [Ab.] 5〉 {230, 3}
 {341, 5}
 {1015, 3}.
-uṣu {639, 31}.

Burnouf

French

 वस्तु वस्तु n.
  (वस्
 sfx. लु) Vd. ville.
		 Biens, 
richesses,  possessions
		 au fig. propriété,  nature,  caractère.
Gr.
ἄστυ.
वस्तुक n.
  chenopode blanc,  bot.

Stchoupak

French

 वस्तु-
 nt. ce qui existe,  chose réelle,  objet,  matière 
 réalité 
 ce
dont il s'agit,  sujet d'une œuvre,  d'un entretien,  etc. 
 pl.
  ustensiles 
 adv.
iic. en réalité 
 -क- a. ifc. (fait) de telle matière 
 -तस् en
réalité 
 vu la nature réelle de (ifc.) 
 -ता- f.
  ifc. fait d'être
l'objet de (-तया en réalité) 
 -वन्त्- a. consistant dans (telles)
matières (ifc.).
°धर्म- m.
  sg. ou pl.
  essence réelle des choses.
°पाणि- a. qui tient à la main les objets (nécessaires).
°भेद- m.
  différence réelle,  essentielle.
°रचना- f.
  arrangement de la matière,  du sujet.
°वृत्त- nt. fait réel 
 belle créature (?).
वस्तूपमा- f.
  (rhét.) comparaison dans laquelle la qualité commune
n'est pas spécifiée.
वस्तूपहित- a. v. appliqué à un objet qui en vaut la peine.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.