| YouTube Channel

वसिता (vasitA)

 
L R Vaidya
English
vasita {% a. (f. ता) %} 1. Worn, put on
2. stored.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
[vasitā, LV 〔336.2〕, see vaśitar.]
Kridanta Forms
Sanskrit
वस् (व꣡सँ॒ आच्छादने - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = वसनम्
अनीयर् = वसनीयः - वसनीया
ण्वुल् = वासकः - वासिका
तुमुँन् = वसितुम्
तव्य = वसितव्यः - वसितव्या
तृच् = वसिता - वसित्री
क्त्वा = वसित्वा
ल्यप् = प्रवस्य
क्तवतुँ = वसितवान् - वसितवती
क्त = वसितः - वसिता
शानच् = वसानः - वसाना
वस् (व꣡सुँ꣡ स्तम्भे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = वसनम्
अनीयर् = वसनीयः - वसनीया
ण्वुल् = वासकः - वासिका
तुमुँन् = वसितुम्
तव्य = वसितव्यः - वसितव्या
तृच् = वसिता - वसित्री
क्त्वा = वसित्वा / वस्त्वा
ल्यप् = प्रवस्य
क्तवतुँ = वस्तवान् - वस्तवती
क्त = वस्तः - वस्ता
शतृँ = वस्यन् - वस्यन्ती
वस् (व꣡स꣡ स्नेहच्छेदापहरणेषु - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वसनम्
अनीयर् = वसनीयः - वसनीया
ण्वुल् = वसकः - वसिका
तुमुँन् = वसयितुम्
तव्य = वसयितव्यः - वसयितव्या
तृच् = वसयिता - वसयित्री
क्त्वा = वसयित्वा
ल्यप् = प्रवसय्य
क्तवतुँ = वसितवान् - वसितवती
क्त = वसितः - वसिता
शतृँ = वसयन् - वसयन्ती
शानच् = वसयमानः - वसयमाना
वस (व꣡स꣡ निवासे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वसनम्
अनीयर् = वसनीयः - वसनीया
ण्वुल् = वसकः - वसिका
तुमुँन् = वसयितुम्
तव्य = वसयितव्यः - वसयितव्या
तृच् = वसयिता - वसयित्री
क्त्वा = वसयित्वा
ल्यप् = प्रवसय्य
क्तवतुँ = वसितवान् - वसितवती
क्त = वसितः - वसिता
शतृँ = वसयन् - वसयन्ती
शानच् = वसयमानः - वसयमाना
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वस आच्छादने”@} 2 ‘वस्यति स्तम्भने वस्ते छादने वसयेत् वसेत्।।’ 3 इति देवः।
‘-- स्मृतौ’ इति वोपदेवः।
वासकः-सिका, वासकः-सिका, विवसिषकः-षिका, वावसकः-सिका
वसिता-त्री, वासयिता-त्री, विवसिषिता-त्री, वावसिता-त्री
-- वासयन्-न्ती, वासयन् वासयमानो वा वस्त्रं देवदत्तेन, वासयिष्यन्-न्ती-ती, 4 5 वसानः, वासयमानः, विवसिषमाणः, वावस्यमानः
वसिष्यमाणः, वासयिष्यमाणः
विवसिषिष्यमाणः, वावसिष्यमाणः
6 चर्मवः-चर्मवसौ-चर्मवसः
-- -- -- वसितम्-तः, वासितम्, विवसिषितः, वावसितः-तवान्
वसः, 7 वसा, सुवासी, 8 वसनः, 9 वसिता, वासः, विवसिषुः, वावसः
वसितव्यम्, वासयितव्यम्, विवसिषितव्यम्, वावसितव्यम्
वसनीयम्, वासनीयम्, विवसिषणीयम्, वावसनीयम्
वास्यम्, वास्यम्, विवसिष्यम्, वावस्यम्
वस्यमानः, वास्यमानः, विवसिष्यमाणः, वावस्यमानः
ईषद्वसः-दुर्वसः-सुवसः
-- -- -- वासः, आवासः, 10 कृत्तिवासाः, वासः, विवसिषः, वावसः
वसितुम्, वासयितुम्, विवसिषितुम्, वावसितुम्
वस्तिः, 11 वसा, वासना, विवसिषा, वावसा
वसनम्, वासनम्, विवसिषणम्, वावसनम्
वसित्वा, वासयित्वा, विवसिषित्वा, वावसित्वा
प्रवस्य, प्रवास्य, प्रविवसिष्य, प्रवावस्य
वासम् २, वसित्वा २, वासम् २ वासयित्वा २ विवसिषम् २ विवसिषित्वा २ वावसम् २
वावसित्वा २
12 13 वसु, 14 नप्रत्यये रूपम्।
वस्तेऽनेनेति वस्नम् = वासः।]] वस्नम्, 15 सरन्प्रत्ययः।
संवत्सरः = क्षण- लवमुहूर्त्ताहोरात्रपक्षमासायनानि च इत्यर्थः।
एवं परिवत्सरः, विवत्सरः, इद्वत्सरः, इडावत्सरः, उद्वत्सरः इत्यादिषु बोध्यम्।
वस्त्रेण समाच्छादयति इत्यर्थे संवस्त्रयन् इत्यत्र ‘मुण्डमिश्र--’ 16 इत्यादिनाणिच्।
‘वस्त्रात्स- माच्छादने’ इति काशिकावृत्तिः।]] संवत्सरः, 17 ष्ट्रन्प्रत्यये वस्त्रमिति रूपम्।
वस्ते शरीरमिति वस्त्रम्।]] वस्त्रम्।
18
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५७७)
02
=>
 (२-अदादिः-१०२३। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (श्लो। १८७)
04
=>
 [पृष्ठम्१२१५+ २५]
05
=>
 [[आ। ‘पिशङ्गमौञ्जीयुजमर्जुनच्छविं वसानमेणाजिनमञ्जनद्युति।’ शि। व। १-६।]]
06
=>
 [[१। चर्म वस्ते इति चर्मवः इति क्विप्प्रत्यये रूपमेवम्। ‘अत्वसन्तस्य चाधातोः’ (६-४-१४) इत्यत्र काशिकायां प्रत्युदाहरणत्वेन प्रदर्शितम्।]]
07
=>
 [[२। पचाद्यजन्तात स्त्रियां टाप्। वसा = शरीरान्तर्गतस्नेहद्रव्यम्।]]
08
=>
 [[३। वस्ते आच्छादयति इत्यर्थे ‘अनुदात्तेतश्च--’ (३-२-१४९) इति युचि रूपमेवम्।]]
09
=>
 [[४। ‘तृन्’ (३-२-१३५) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु तृन्प्रत्यये रूपम्। ‘वसिता वस्त्रमित्येवं साधुकारिणि कर्तरि।।’ इति ‘तृन्’ सूत्रे प्रक्रियासर्वस्वश्लोकः।]]
10
=>
 [[५। औणादिकेऽसुन्प्रत्यये वासश्शब्दः। कृत्तिर्वासोऽस्येति ‘अत्वसन्तस्य--’ (६-४-१४) इति असंबुद्धौ सौ परतः दीर्घो भवति। तेन रूपमेवम्।]]
11
=>
 [[६। भिदादिपाठात् (३-३-१०४) अङ्प्रत्ययः।]]
12
=>
 [पृष्ठम्१२१६+ २७]
13
=>
 [[१। ‘शॄस्वृस्निहित्रप्यसिवसि--’ (द। उ। १-९५) इति उप्रत्यये रूपमेवम्। वस्ते भाग्यवतो जनानिति वसु = धनम्।]]
14
=>
 [[२। औणादिके [द। उ। ५-३९]
15
=>
 [[३। संपूर्वात् वसधातोः औणादिकः [द। उ। ८-५२]
16
=>
 (३-१-२१)
17
=>
 [[४। औणादिके [द। उ। ८-७९]
18
=>
 [[आ। ‘वैतानवेदिजनितं पवमानबन्धुं वस्त्रेण बद्धुमविनीत कथं यतेथाः।।’ चम्पूरामायणे ५-४८]]