| YouTube Channel

वर्ह् (varh)

 
शब्दसागरः
English
वर्ह् r. 1st cl. (वर्हते)
1. To cover.
2. To give.
3. To be excellent or
pre-eminent: in this sense it is more properly बर्ह् r. 10th
cl. (वर्हयति-ते)
1. To shine.
2. To kill or hurt.
3. To speak: see बर्ह ।
Apte 1890
English
वर्ह् See बर्ह्, बर्ह, बर्हण, बर्हिण, बर्हिन्, बर्हिस्.
Monier Williams Cologne
English
बर्ह् or वर्ह् (cf. √ बृह्, वृह्)
cl.
 1. Ā. बर्हते (only
Dhātup.
 xvi, 39),
to speak
to hurt
to give or cover (दान v.l. छादन)
cl.
 10.
P.
 xxxiii, 96 to speak
to shine.
वर्ह् b See √ बर्ह्.
Monier Williams 1872
English
वर्ह् वर्ह् (also written बर्ह्, q. v.), cl. 1.
A. वर्हते, ववर्हे, वर्हितुम्, to speak,
tell
to hurt, injure, kill
to give
to protect, cover
to be pre-eminent
cl. 10. P. वर्हयति, &c., to
speak
to kill, hurt
to shine
to be excellent or
pre-eminent.
Benfey
English
वर्ह् वर्ह्, बर्ह् बर्ह्, i. 1, Ātm.
To be pre-eminent. i. 10, To hurt, to
kill. -- With the prep. नि नि, i. 10, To
destroy, Śiś. 1, 29
cf. बर्ह्।
Apte Hindi
Hindi
वर्ह्
भ्वा*आ* - -
बोलना
वर्ह्
भ्वा*आ* - -
देना
वर्ह्
भ्वा*आ* - -
ढकना
वर्ह्
भ्वा*आ* - -
"क्षति पहुचाना, मार डालना, नष्ट करना"
वर्ह्
भ्वा*आ* - -
फैलाना
L R Vaidya
English
varh {% vt. %} The same as बर्ह् q.v.
Bopp
Latin
वर्ह् v. बर्ह् et cf. hib. fargaim «I kill, destroy» v. Pictet
p. 59.
Kridanta Forms
Sanskrit
वर्ह् (व꣡र्हँ॒ परिभाषणहिंसाच्छादनेषु - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = वर्हणम्
अनीयर् = वर्हणीयः - वर्हणीया
ण्वुल् = वर्हकः - वर्हिका
तुमुँन् = वर्हितुम्
तव्य = वर्हितव्यः - वर्हितव्या
तृच् = वर्हिता - वर्हित्री
क्त्वा = वर्हित्वा
ल्यप् = प्रवर्ह्य
क्तवतुँ = वर्हितवान् - वर्हितवती
क्त = वर्हितः - वर्हिता
शानच् = वर्हमाणः - वर्हमाणा
वर्ह् (ब꣡र्हँ꣡ भाषार्थः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = बर्हणम्
अनीयर् = बर्हणीयः - बर्हणीया
ण्वुल् = बर्हकः - बर्हिका
तुमुँन् = बर्हयितुम्
तव्य = बर्हयितव्यः - बर्हयितव्या
तृच् = बर्हयिता - बर्हयित्री
क्त्वा = बर्हयित्वा
ल्यप् = प्रबर्ह्य
क्तवतुँ = बर्हितवान् - बर्हितवती
क्त = बर्हितः - बर्हिता
शतृँ = बर्हयन् - बर्हयन्ती
शानच् = बर्हयमाणः - बर्हयमाणा
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 वर्ह्
मूलधातुः:
 वर्ह
धात्वर्थः:
 परिभाषण-हिंसा-प्रदानेषु, प्राधान्ये च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 वर्हते
Capeller
German
वर्ह् s.1. u. 2. व॑र्ष्य
zu 2 füge hinzu: वि sich
in einander drücken.
Grassman
German
√barh, √varh, heftig bewegen, reissen, stossen, rollen.
Mit ā́ entreissen [A.].
úd ausreissen (mit der Wurzel) [A.].
ní zu Boden schmettern [A.].
prá 1〉 vorwärts rollen das Rad [A.]
2〉 fördern [A.]
3〉 wegstossen [A.].
ví 1〉 zerstreuen, wegtreiben [A.]
2〉 zerstossen, zertrümmern [A.]
3〉 heraustreiben Krankheit [A.] aus den Gliedern [Ab.]
4〉 herumrollen ráthiā ‿iva cakrā́, vom Beischlafe.
Stamm vṛhá:
-āmi ví 3〉 yákṣmam akṣī́bhyām te u. s. w. {989, 1}—_{989, 6}.
-ati ā́ púnar tád {887, 5}.
-áthas prá 2〉 krátum {221, 6}.
-as úd mā́ kākambī́ram {489, 17}.
-at prá 1〉 sū́ras cakrám {130, 9}.
-eva [1. d. Opt.] ví 4〉 {836, 7}.
-á ví 2〉 dṛḍhā́ni cid {486, 9}.
-a úd rákṣas {264, 17} (sahámūlam). — prá 3〉 ápṛṇatas {485, 11}. — ví 1〉 abhiyújas {665, 8}. — 4〉 téna {836, 8}.
-atāt prá 1〉 sū́ras cakrám {174, 5}
{312, 12}.
-atam ví 1〉 (ámīvām) {515, 2} (víṣūcīm).
-atā ví 1〉 rápas {676, 21} (víṣvak). [Page900]
Impf. avṛha:
-as prá 1〉 cakrám sū́riasya {383, 10}.
Perf. vavarh:
-hā [3. s.] ví 1〉 mṛ́dhas 〰 ráthān iva {214, 13}.
Aor. varh:
-hi [3. s. me.] passivisch ví 2〉 mā́‿īṣā́ {287, 17}.
Aor. barh:
-hīs ní śúṣṇam {312, 12} (kútsāya).
-hīt ní dásyūn 〰 hatvā́ pṛthivyā́m śáruā {100, 18}
purū́ sahásrā {324, 3} (śáruā).
Stamm des Caus. barháya (betont nur {53, 7}):
-as ní sahásrāṇi (vṛtrā́ṇi) {53, 6}
ní námucim {53, 7}.
-a (-ā) ní rákṣas {133, 5}
devanídas {214, 8}
{502, 3}.
— sám {547, 12} siehe bṛh.
Burnouf
French
*वर्ह् वर्ह्। वर्हे 1
p. ववर्हे
etc. Etre
bon, être distingué, éminent, supérieur. cf. बर्ह्। -- Couvrir.
*वर्ह् वर्ह्। वर्हयामि 10. Frapper, blesser. --
Parler
briller.