| YouTube Channel

वर्ण् (varN)

 
शब्दसागरः
English
वर्ण् r. 10th cl. (वर्णयति-ते)
1. To colour, to paint, to die.
2. To send or
cast, to direct, to order.
3. To praise, to extol, to proclaim qua-
lities.
4. To describe.
5. To spread or extend.
6. To grind or
pound.
7. To make exertions.
8. To shine.
Apte
English
वर्ण् [varṇ], 1
U.
 (वर्णयति-ते, वर्णित)
To colour, paint, dye
यथा हि भरता वर्णैर्वर्णयन्त्यात्मनस्तनुम् Subhāṣ.
To describe, relate, explain, write, depict, delineate, illustrate
वर्णितं जयदेवेन हरेरिदं प्रणतेन
Gīt.*
 3
Ki.*
 5.18.
To praise
extol.
To spread, extend.
To illuminate.
To exert oneself.
To send, cast.
To pound, grind.
Apte 1890
English
वर्ण् {c10c} U. (वर्णयति-ते, वर्णित) 1 To colour, paint, dye
यथा हि भरता वर्णैर्वर्णयंत्यात्मनस्तनुं Subhāṣ.
2 To describe, relate, explain, write, depict delineate, illustrate
वर्णितं जयदेवेन हरोरिदं प्रणतेन Gīt. 3
Ki. 5. 18.
3 To praise
extol.
4 To spread, extend.
5 To illuminate.
6 To exert oneself.
7 To send, cast.
8 To pound, grind.
Monier Williams Cologne
English
वर्ण् (rather
Nom.
fr.
 वर्ण)
cl.
 10.
P.
 (Dhātup. xxxv, 83) वर्णयति (mc. also °ते
aor.
 अववर्णत्
inf.
 वर्णयितुम् or वर्णितुम्),
to paint, colour, dye,
Yājñ.
Daś.
to depict, picture, write, describe, relate, tell, explain,
MBh.
Kāv.
&c.
to regard, consider,
Kathās.
to spread, extend,
MBh.
to praise, extol, proclaim qualities,
W.
 :
Pass.
 वर्ण्यते (aor. अवर्णि), to be coloured or described
&c.
 ,
MBh.
Kāv.
&c.
Monier Williams 1872
English
वर्ण् वर्ण् (more properly regarded as
a Nom. fr. वर्ण below), cl. 10. P. वर्-
णयति (according to some also A.
—ते), वर्णयाम्-
आस, अववर्णत्, -त, वर्णयितुम् (anom. Inf.
वर्णितुम्), to paint, colour, dye
to depict, deli-
neate, picture, write, describe, enumerate, relate,
tell, explain, illustrate
to praise, extol
to illumi-
nate
to spread, extend
to exert one's self
to
send, cast (or to grind, pound): Pass. वर्ण्यते, Aor.
अवर्णि, to be coloured
to be described
to be
praised, &c.
Benfey
English
वर्ण् वर्ण्, 1, 10 (rather a denomin.
derived from वर्ण), Par.
1. To colour,
Daśak. in Chr. 199, 13.
2. To depict, to de-
scribe, Böhtl. Ind. Spr. 145
to explain,
Vedāntas. 207, 23.
3. To praise, MBh. 2,
1226.
4. † To illuminate.
5. † To
exert one's self.
6. † To throw, or to
grind. -- With the prep. अनु अनु, To
expose, MBh. 4, 107. -- With उप उप,
1. The same, MBh. 3, 8732.
2. To tell,
Hit. 27, 8. -- With नि नि, To regard, Da-
śak. in Chr. 187, 12 (probably to be
changed to निर्वर्ण्य). -- With निस्
निस्, To regard, Śāk. 33, 13
to examine,
Vikr. 10, 3.
Comp.
 ptcple. of the fut.
pass. अ-निर्वर्णनीय,
adj.
 Not to be
looked at, Śāk. 64, 8. -- With सम् सम्,
1. To describe, MBh. 4, 106.
2. To
extol, MBh. 4, 121.
Apte Hindi
Hindi
वर्ण्
"चुरा* उभ* , , " - -
"रंग करना, रोगन करना, रंगना"
वर्ण्
"चुरा* उभ* , , " - -
"बयान करना, वर्णन करना, व्याख्या करना, लिखना, चित्रित करना, अंकित करना, निरूपण करना"
वर्ण्
"चुरा* उभ* , , " - -
"प्रशंसा करना, स्तुति करना"
वर्ण्
"चुरा* उभ* , , " - -
"फैलाना, विस्तृत करना"
वर्ण्
"चुरा* उभ* , , " - -
रोशनी करना
L R Vaidya
English
varR {% vt. 10U (pres. वर्णयति-ते) %} 1. To paint, to dye, e.g. यथा हि भरता वर्णैर्वर्णयंत्यात्मनस्तनुम्
2. to delineate, to write, to describe, to explain, to illustrate, इह दुरधिगमैः किंचिदेवगमैः सततमसुतरं वर्णयंत्यंतरम् Kir.v.18
3. to praise
4. to spread, to extend.With निस्-, to look at, to behold.
Bopp
Latin
वर्ण् 10. P. (ut videtur, Denom. a sq.)
1) colorare, pin-
gere.
2) describere. DEV. 4. 5.: किं वर्णयाम तव
रूपम् अचिन्त्यम्
HIT. 93. 19.: देशश्चा ऽसौ…कथं
वर्णयितुं शक्यते
N. 4. 28.: वर्ण्यमानेषुच मया भ-
वत्सु
MAH. 2. 1226: वर्णयन् गुणविस्तरम्. (V. वर्ण.)
c. अनु describere, memorare, narrare. MAH. 4. 107.: तद्
अस्मै ना ऽनुवर्णयेत्.
c. उप id. MAH. 3. 8732. HIT. 27. 8.
c. निस् spectare, intueri. SAK. 100. 13.: शकुन्तलान्
निर्वर्ण्य
UR. 8. 11.
c. सम् describere, memorare, narrare. MAH. 4. 106.: प्रि-
यञ्च हितम् एवच संवर्णयेत्.
Kridanta Forms
Sanskrit
वर्ण् (व꣡र्णँ꣡ प्रेरणे वर्णँ वर्णन इत्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वर्णनम्
अनीयर् = वर्णनीयः - वर्णनीया
ण्वुल् = वर्णकः - वर्णिका
तुमुँन् = वर्णयितुम्
तव्य = वर्णयितव्यः - वर्णयितव्या
तृच् = वर्णयिता - वर्णयित्री
क्त्वा = वर्णयित्वा
ल्यप् = प्रवर्ण्य
क्तवतुँ = वर्णितवान् - वर्णितवती
क्त = वर्णितः - वर्णिता
शतृँ = वर्णयन् - वर्णयन्ती
शानच् = वर्णयमानः - वर्णयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 वर्ण्
मूलधातुः:
 वर्ण
धात्वर्थः:
 प्रेरणे, वर्णने च
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 वर्णयति-ते
धातुः:
 वर्ण्
मूलधातुः:
 वर्ण
धात्वर्थः:
 वर्णक्रिया-विस्तार-गुणवचनेषु (वर्णक्रिया वर्णकरणम्) (विस्तृणाति)
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 वर्णयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 अदन्तः
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वर्ण्, विवृ, निर्वर्ण्, उपवर्ण्, अनुवर्ण्, कथ्, परिगद्, प्रदृश्, प्रब्रू
verb
विस्तरेण विशिष्टं विषयम् अधिकृत्य वाक्यप्रबन्धानुकूलः व्यापारः।
"सः ह्यस्तनान् वृत्तान्तान् वर्णयति।"
Burnouf
French
*वर्ण् वर्ण्, cf. वर्णयामि।