वरेण्य (vareNya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वरेण्य mfn.
   (-ण्यः-ण्या-ण्यं)
	 1. Chief,  principal,  pre-eminent.
	 2. Desirable, 
eligible.
	 n.
  (-ण्य) Saffron. 
 E.
  वृ to select,  Unādi aff.
   एण्य ।

Capeller Eng

English

 व॑रेण्य a.
  desirable,  excellent,  dear,  best of (gen.  ).

Yates

English

 वरेण्य (ण्यः-ण्या-ण्यं)
a. Chief,  eminent.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   वरेण्य  vareNya adj.
   desirable   
   स्पर्ध्य  spardhya adj.
   desirable    
   मनोरम 	  manorama 	 adj.
   desirable   
   वेन्य  venya adj.
   desirable    
   अपेक्षणीय  apekSaNIya adj.
   desirable   
   प्रार्थनीय  prArthanIya adj.
   desirable    
   कमनीय  kamanIya adj.
   desirable   
   काम्य  kAmya adj.
   desirable    
   वननीय  vananIya adj.
   desirable   
   स्पृहनीय  spRhanIya adj.
   desirable    
   आकाङ्क्षणीय  AkAGkSaNIya adj.
   desirable   
   लोभ्य  lobhya adj.
   desirable    
   अभिलषणीय  abhilaSaNIya adj.
   desirable   
   प्रार्थ्य  prArthya adj.
   desirable    
   प्रतिज्ञात  pratijJAta adj.
   desirable   
   स्पर्धनीय  spardhanIya adj.
   desirable    
   आकाङ्क्ष्य  AkAGkSya adj.
   desirable   
   आकाय्य  AkAyya adj.
   desirable    
   आशास्य  AzAsya adj.
   desirable   
   उशिज्  uzij adj.
   desirable        

 
   वरेण्य  vareNya adj.
   desirable   
   स्पर्ध्य  spardhya adj.
   desirable    
   मनोरम 	  manorama 	 adj.
   desirable   
   वेन्य  venya adj.
   desirable    
   अपेक्षणीय  apekSaNIya adj.
   desirable   
   प्रार्थनीय  prArthanIya adj.
   desirable    
   कमनीय  kamanIya adj.
   desirable   
   काम्य  kAmya adj.
   desirable    
   वननीय  vananIya adj.
   desirable   
   स्पृहनीय  spRhanIya adj.
   desirable    
   आकाङ्क्षणीय  AkAGkSaNIya adj.
   desirable   
   लोभ्य  lobhya adj.
   desirable    
   अभिलषणीय  abhilaSaNIya adj.
   desirable   
   प्रार्थ्य  prArthya adj.
   desirable    
   प्रतिज्ञात  pratijJAta adj.
   desirable   
   स्पर्धनीय  spardhanIya adj.
   desirable    
   आकाङ्क्ष्य  AkAGkSya adj.
   desirable   
   आकाय्य  AkAyya adj.
   desirable    
   आशास्य  AzAsya adj.
   desirable   
   उशिज्  uzij adj.
   desirable        

Wilson

English

 वरेण्य
mfn.
   (-ण्यः-ण्या-ण्यं) Chief,  principal,  pre-eminent.
E.
  वृ to select,  Uṇādi aff.
   एण्य.

Apte

English

वरेण्य [varēṇya],  a.
  [वृ-एन्य Uṇ.*
  3.98]

To be wished for,  desirable,  eligible
 अनेन चेदिच्छसि गृह्यमाणं पाणिं वरेण्येन R.*
  6.24.

(Hence) Best,  most excellent,  pre-eminent,  most worthy or distingushed,  chief
 वेधा विधाय पुनरुक्तमिवन्दुबिम्बं दूरीकरोति न कथं विदुषां वरेण्यः Bv.*
  2.158
 तत् सवितुर्वरेण्य भर्गो देवस्य धीमही Rv.*
  3.62.1
 R.*
  6.24, 84. Bk.*
  1.4
 Ku.*
  7.9
 A.
  Rām.*
  2.6.62. -ण्यः A particular class of deceased ancestors. -ण्यम् Saffron. 

Apte 1890

English

 वरेण्य a. [वृ-एन्य] 1 To be wished for,  desirable,  eligible
 अनेन चेदिच्छसि गृह्यमाणं पाणिं वरेण्येन R. 6. 24. 
2 (Hence) Best,  most excellent,  pre-eminent,  most worthy or distinguished,  chief
 वेधा विधाय पुनरुक्तमिवेंदुबिंबं दुरीकरोति न कथं विदूषां वरेण्यः Bv. 2. 158
 तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमही Rv. 3. 62. 10
 R. 6. 84,  Bk. 1. 4
 Ku. 7. 90. 
ण्यं Saffron. 

Monier Williams Cologne

English

 व॑रेण्य mfn.
   to be wished for,  desirable,  excellent,  best among (gen.  ),  RV.
   &c.
   &c.
  

 व॑रेण्य m.
  a partic.  class of deceased ancestors,  MārkP.
  

 N.
  of a son of Bhṛgu,  MBh.
  

 व॑रेण्य n.
  supreme bliss,  VP.
  

 saffron,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 वरेण्य,  अस्,  आ,  अम् (perhaps a kind of anom.
fut. pass. part. of rt. वृ),  desirable,  to be wished
for,  eligible
 excellent,  superior,  chief,  principal,  pre-
eminent
 (अस्),  m.,  N. of a particular class of Manes
of a son of Bhṛgu
 (आ),  f.,  N. of Śiva's wife
(अम्),  n. saffron.
—वरेण्य-क्रतु,  उस्,  उस्,  उ,  Ved.
having excellent understanding,  intelligent,  wise, 
learned,  (Sāy. = वरणीय-प्रज्ञ।)

 वरेण्य वरेण्य,  वरेय। See p. 889,  cols. 2,  3.

Macdonell

English

 वरेण्य vár-eṇya,  fp. [√ 2. vṛ] to be wished 🞄for,  desirable
 pre-eminent,  most excellent,  🞄chief,  of (g.): -kratu,  a.
  (V.) of excellent 🞄might or wisdom. 

Benfey

English

 वरेण्य वरेण्य (properly an anomal.
ptcple. of the fut. pass. of वृ),  adj.
 
Superior,  excellent,  Lass. 99,  11 = Rigv.
iii. 62,  11.

Apte Hindi

Hindi

वरेण्य
वि* - वृ + एन्य
"अभिलषणीय,  वांछनीय,  पात्र वरणीय"

वरेण्य
वि* - -
"(अतः) सर्वोत्तम,  श्रेष्ठतम,  प्रमुख,  पूज्यतम,  मुख्य"

वरेण्यम्
नपुं*
   - -
"ज़ाफ़रान,  केसर"

वरेण्यः
पुं*
  - -
गणेशमाहात्म्य में वर्णित एक राजा का नाम

L R Vaidya

English

 vareRya {% (I) a. (f. ण्या) %} 1. Excellent,  pre-eminent,  chief,  principal,  संतर्पणो नाकसदां वरेण्यः Bt.i.4
 2. desirable,  eligible,  अनेन चेदिच्छसि गृह्यमाणं पाणिं वरेण्येन R.vi.24.

 vareRya {% (II) n. %} Saffron.

Bopp

Latin

 वरेण्य (a वर s. एन्य,  v. euph. r. 94^a).) praecipuus,  insignis, 
optimus.

Lanman

English

 váreṇya,  grdv. to be desired
 and so, 
longed for,  excellent. [√2vṛ,  ‘choose, ’
12171,  2,  3,  966b.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  उत्तम,  उत्कृष्ट,  श्रेष्ठ,  प्रधान,  प्रमुख,  प्रवेक,  मुख्य,  वर्यः,  वरेण्य,  प्रवर्ह,  अनवरार्ध्य,  परार्ध्य,  अग्र,  प्रग्रबर,  प्राग्रा,  अग्रा,  अग्रीय,  अग्रिय,  अनुत्तम
adjective
 
अत्यन्तम् श्रेयान्।
 "रामचरितमानस इति गोस्वामी तुलसीदासस्य एका उत्तमा कृतिः।"

Synonyms:
  पूजनीय,  उपासनीय,  उपास्य,  अर्चनीय,  अर्च्य,  पूज्य,  वन्दनीय,  वन्द्य,  आराध्य,  आराधनीय,  स्तुत्य,  पूजार्ह,  वरेण्य,  अर्ह्य,  आर्य
adjective
 
पूजार्थे योग्यः।
 "गौतमः बुद्धः पूजनीयः अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।
अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥
ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।
प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
-wordlist-
 
मुख्य (वा),  प्रकृष्ट (वा),  प्रमुख (वा),  प्रबर्ह (वा),  वर्य (वा),  वरेण्य (वा),  प्रवर (वा),  पुरोग (वा),  अनुत्तर (वा),  प्राग्रहर (वा),  प्रवेक (वा),  प्रधान (वा),  अग्रेसर (वा),  उत्तम (वा),  अग्र (वा),  ग्रामणी (वा),  अग्रणी (वा),  अग्रिम (वा),  जात्य (वा),  अग्र्य (वा),  अनुत्तम (वा),  अनवरार्ध्य (वा),  वर (पुंक्ली),  प्रष्ठ (वा),  परार्ध्य (वा),  पर (वा),  श्रेयस् (वा),  श्रेष्ठ (वा),  सत्तम (वा),  पुष्कल (वा)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्राग्र्य
प्राग्र्य,  प्राग्रहर,  प्रवेक,  अपर,  वर्य,  वरेण्य,  वर,  श्रेष्ठ,  प्रेष्ठ,  अनुत्तम,  मधुर,  मञ्जु,  प्रिय,  मञ्जुल,  हृद्य,  हारि,  मनोहर,  रुचिर,  कान्त,  पर,  सुन्दर,  सौम्य,  साधु,  वल्गु,  चारु,  सुषम,  वाम,  शुभ,  पेशल,  अग्र्य,  प्रधान,  प्रमुख,  पुरोग,  मुख्य,  परार्ध्य,  प्रवर,  प्रवर्ह,  अग्रेसर,  सत्तम,  उत्तम,  ग्रामण्य,  अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं, 
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं, 
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं, 
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च, 
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080

Tamil

வரேண்ய : ஆசைப் படத் தக்க,  விரும்பத் தக்க,  மேலான.

Mahabharata

English

Vareṇya^1 = Śiva (1000 names^2).--Do.^2,  according to BR name of the sixth son of Bhṛgu. § 747b (Suvarṇotpatti): XIII,  85,  4146 (PCR. takes it as adj. to Śukra). Cf. Vibhu.

पुराणम्

English

वरेण्य / VAREṆYA. One of the seven sons of bhṛgu. The seven sons of bhṛgu were cyavana,  śuci,  aurva,  śukra vajraśīrṣa,  savana,  and vareṇya. (M.B. Anuśāsana Parva,  Chapter 85,  Stanza 126).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वरेण्यं,  क्ली,
   (व्रियते लोकैरिति । वृ + “वृञएण्यः ।” उणा० ३ । ९८ । इति एण्यः ।)कुङ्कुमम् । इति राजनिर्घण्टः ॥

 वरेण्यः,  त्रि,  (वृ + एण्यः ।) प्रधानः । इत्य-मरः । ३ । १ । ५७ ॥
 (यथा,  भट्टिः । १ । ४ ।“पुण्यो महाब्रह्मसमूहजुष्टःसन्तर्पणो नाकसदां वरेण्यः ॥
”वरणीयः । इति मल्लिनाथः ॥
 यथा,  कुमारे ।७ । ९० ।“संस्कारपूतेन वरं वरेण्यंबधूं सुखग्राह्यनिबन्धनेन ॥
”पु,  पितृगणानामन्यतमः । यथा,  मार्कण्डेये ।९६ । ४५ ।“वरो वरेण्यो वरदो पुष्टिदस्तुष्टिदस्तथा ॥
”भृगुपुत्त्रविशेषः । यथा,  महाभारते । १३ ।८५ । १२९ ।“भृगोस्तु पुत्त्राः सप्तासन् सर्व्वे तुल्या भृगो-र्गुणैः ।च्यवनो वज्रशीर्षश्च शुचिरौर्व्वस्तथैव च ।शुक्रो वरेण्यश्च विभुः सवनश्चेति सप्त ते ॥
”महादेवः । यथा,  तत्रेव शिवसहस्रनाम-कीर्त्तने । १३ । १७ । १३६ ।“वरो वराहो वरदो वरेण्यः सुमहास्वनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वरेण्य न०
  वृ--एन्य । १ कुङ्कुमे राजनि० २ प्रधाने ३ प्रार्थ-नीये च त्रि०
  अमरः ।

Capeller

German

 व॑रेण्य wünschenswert,  herrlich,  lieb,  best
von (Gen. ).

Grassman

German

 (váreṇya),  váreṇia,  a. [von 2. vṛ],  1〉 wünschenswerth,  lieb,  lieblich
 insbesondere 2〉 von Agni
 3〉 herrlich,  von Indra und seinem Donnerkeil.
-a 2〉 agne {379, 3}.
-as 1〉 mádas {175, 2}
 {666, 8}
 {773, 19}
 savitā́ {435, 2}
 {647, 12}. — 2〉 {261, 9}
 hótā {26, 2}. _{26, 7}
 {60, 4}
 {198, 6}
 {367, 4}
 {917, 1}
 sákhā {26, 3}
 dūtás {948, 5}. — 3〉 índras {670, 15}
 {939, 2}.
-am [m.] 1〉 rayím {79, 8}
 vā́jam {236, 4}
 bhāgám {861, 7}
 sómam {274, 5}
 {621, 19}
 {777, 29}
 bṛ́haspátim {296, 6}. — 2〉 {261, 10}
 átithim {58, 6}
 dūtám {711, 18}
 gṛhápatim {362, 1}. — 3〉 índram {268, 8}
 vájram {635, 7}.
-am [n.] 1〉 rā́dhas {159, 5}
 nábhas {246, 1}
 vásu {457, 33}
 bhárgas {296, 10}
 ávas {389, 3}
 {647, 1}
 yád {393, 2}.
-asya 1〉 ávasas {376, 3}.

 váreṇia:
-am [n.] 1〉 rā́dhas {9, 5}.

Burnouf

French

 वरेण्य वरेण्य a. (वृ
 sfx. एन्य) de choix, 
excellent,  distingué,  principal.

Stchoupak

French

 वरेण्य-
 a. désirable,  aimable,  excellent,  le meilleur 
 m.
  fils de
Bhṛgu.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.