| YouTube Channel

वनम् (vanam)

 
Spoken Sanskrit
English
वनम् - vanam -
n.
 - jungle
महावन - mahAvana -
n.
 - jungle
वनकुक्कुट - vanakukkuTa -
m.
 - jungle fowl
पुष्पशकुन - puSpazakuna -
m.
 - kind of junglefowl [ Phasianus gallus - Zoo. ]
प्रस्तार - prastAra -
m.
 - jungle or wood overgrown with grass
वनम् vanam
n.
 jungle
व्याघ्रः वनम् अधितिष्टति vyAghraH vanam adhitiSTati
sent.
 The tiger lives in the forest
Apte
English
वनम् [vanam], [वन्-अच्]
A forest, wood, thicket of trees
एको वासः पत्तने वा वने वा
Bh.*
 3.12
वने$पि दोषाः प्रभवन्ति रागिणाम्.
A cluster, group, a quantity of lotuses or other plants growing in a thick bed
चित्रद्विपाः पद्मवनाव- तीर्णाः
R.*
 16.16
6.86.
A place of abode, residence, house.
A fountain, spring (of water).
Water in general
गगनं ... वनौघनमदभ्रम्
Śi.*
 6.73.
A wooden vessel.
Wood, timber.
Dwelling in a forest, living abroad.
Ved.
 A cloud.
Light, a ray of light.
Worshipping.
A mountain
L.
 D. B.
Plenty, abundance. (As the first member of
comp.
 वन may be translated by 'wild', 'forest'
वनवराहः, वनकदली, वनपुष्पम्
&c.
 )
Comp.
 -अग्निः a forest conflagration. -अजः the wild goat.
अन्तः the skirts or borders of a forest
वृत्तः स नौ संगतयोर्वनान्ते
R.*
 2.58.
the forest region itself, wood
वनान्तशय्याकठिनीकृताकृती
Ki.*
 1.36
अन्तःकूजन् मुखरशकुनो यत्र रम्यो वनान्तः
U.*
 2.25.
अन्तरम् another wood.
the interior of a forest
अपि वनान्तरमल्पकुचान्तरा श्रयति पर्वत पर्वसु संनता
V.*
 4.49.-अब्जिनी a lotus-plant growing in water. -अरिष्टा wild turmeric. -अर्चकः a florist, maker of garlands. -अलक्तम् red earth or ruddle. -अलिका a sun-flower. -आखुः a hare. -आखुकः a kind of bean. -आपगा 'wood-river', a forest-stream
महार्णवं समासाद्य वनापगशतं यथा
Rām.*
 7.19. 17. -आर्द्रकम् the root of wild ginger. (-का) wild ginger.-आश
a.
 living on water
कुतः क्षीरं ... वनाशानां वनाश्रम- निवासिनाम्
Mb.
 * 13.14.124.
(शः) dining in a wood, a picnic
क्वचिद्वनाशाय मनो दधद् व्रजात् प्रातः समुत्थाय वयस्य- वत्सपान्
Bhāg.*
 1.12.1.
a kind of small barley.-आश्रमः abode in the woods, the third stage in the religious life of a Brāhmaṇa. -आश्रमिन्
m.
 an anchorite, a hermit.
आश्रयः an inhabitant of the wood.
a sort of crow or raven. -उत्साहः a rhinoceros. -उद्धवा the wild cotton plant. -उपप्लवः a forest conflagration. -उपलः shaped and dried cow dung (Mar. गोवरी).-ओकस्
m.
an inhabitant of a wood, a forester.
an anchorite, a hermit.
a wild animal such as a monkey, boar
&c.
तस्य त्यक्तस्वभावस्य घृणेर्मायावनौकसः
Bhāg.*
 7.2.7. -ओषधिः a medicinal herb growing in a forest or growing wild. -कणा wild pepper. -कदली wild plantain. -करिन्
m.
 , -कुञ्जरः, -गजः a wild elephant.-काम
a.
 fond of a forest. -कार्पासी (-सिः
f.
 ) the wild cotton tree. -कुक्कुटः a wild fowl. -कोलिः
f.
 the wild jujube tree. -खण्डम् a forest. -ग
a.
 inhabitant of a forest. -गवः the wild ox. -गहनम् a thicket, the thick part of a forest
इति चालयन्नचलसानुवनगहनजानुमापतिः ।-गुप्तः a spy. -गुल्मः a wild or forest shrub. -गोचर
a.
frequenting woods.
living in water
जहास चाहो वन- गोचरो मृगः
Bhāg.*
 3.18.2.
(रः) a hunter.
a forester. (-रम्) a forest. -ग्रहणम् surrounding a forest and stopping all egress. -ग्राहिन् a beater of the forest, one who surrounds a forest
तेन हि निवर्तय पूर्वगतान् वन- ग्राहिणः
Ś.*
 2.6/7. -ग्रामकः a forest village, a poor village.
चन्दनम् the Devadāru tree.
aloe-wood. -चन्द्रिका, -ज्योत्स्ना a kind of jasmine. -चम्पकः the wild Champaka tree. -चर
a.
 living in a forest, haunting woods, sylvan.
(रः) a forester, forest-dweller, woodman
उपतस्थुरास्तितविषादधियः शतयज्वनो वनचरा वसतिम्
Ki.*
 6.29
Me.*
 12.
a wild animal.
the fabulous eight-legged animal called Śarabha. -चर्या roaming about or residence in a forest.
छागः a wild goat.
a boar.-छिद्
m.
 a wood-cutter.
जः an elephant.
a kind of fragrant grass.
the wild citron tree.
a woodman. (-जम्) a blue lotus-flower.
जा wild ginger.
the wild cotton tree. -जीविन् a forester, woodman. -तिक्तः the yellow myrobalan tree. -दः a cloud. -दाहः a forest-conflagration. -दीपः
=
 ˚चम्पकः. -देवता a sylvan deity, a dryad
शुश्राव कुञ्जेषु यशः स्वमुच्चैरुद्गीयमानं वनदेवताभिः
R.*
 2.12
9.52
Ś.*
 4.5
अनुप्रयाता वनदेवताभ्यामदृश्यत स्थावरराजकन्या
Ku.*
 3.52
6.39. -द्रुमः a tree growing wild in a forest. -धारा an avenue of trees. -धितिः
f.
Ved.
 a hatchet. -धेनुः
f.
 the female of the wild ox orBos gavœus. -पः a woodman
यथा वनान्ते वनपैर्विसृष्टः कक्षं देहत्कृष्णगतिः सुघोषः
Mb.
 * 9.24.63. -पल्लवः the शोभाञ्जन tree.-पांसुलः a hunter. -पार्श्वम् the neighbourhood of a wood, the forest region itself. -पुष्पम् a forest-flower.-पूरकः the wild citron tree. -प्रवेशः commencing a hermit's life. -प्रस्थ
a.
 retiring into a wood, leading the life of a hermit. (-स्थः) a wood situated on a tableland. -प्रियः the cuckoo. (-यम्) the cinnamon tree.-बर्हिणः, -वर्हिणः a wild peacock. -भूः
f.
 , -भूमिः
f.
 forest ground. -भूषणी the female of the Indian cuckoo.-मक्षिका a gad-fly. -मल्ली wild-jasmine. -माला a garland of wood-flowers, such as was usually worn by Kṛiṣṇa
ग्रथितमौलिरसौ वनमालया
R.*
 9.51
it is thus described: आजानुलम्बिनी माला सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वला । मध्ये स्थूल- कदम्बाढ्या वनमालेति कीर्तिता ॥ ˚धरः an epithet of Kṛiṣṇa. -मालिन्
a.
 adorned with a chaplet of wood-flowers (m. ) an epithet of Kṛiṣṇa
धीरसमीरे यमुनातीरे वसति वने वनमाली
Gīt.*
 5
तव विरहे वनमाली सखि सीदति
ibid.
 -मालिनी
N.
 of the town of Dvārakā. -मुच्
a.
 pouring water
R.*
 9.22. (m. ), -भूतः a cloud. -मुद्गः a kind of kidney-bean. -मोचा wild plantain. -रक्षकः a forest-keeper. -राजः the lion. -राजिः, -जी
f.
a grove or long row of trees.
a long tract of forest.
a path in a forest. -रुहम् a lotus-flower
वनरुहाननं बिभ्रदावृतम्
Bhāg.*
 1.31.12. -लक्ष्मीf.
an ornament or beauty of the wood.
the plantain. -लता a forest-creeper
दूरीकृताः खलु गुणैरुद्यानलता वन- लताभिः
Ś.*
 1.17. -वर्तिका a kind of quail. -वह्निः, -हुता- शनः a forest-conflagration.
वासः living in a wood, residence in a forest
अनुमतगमना शकुन्तला तरुभिरियं वनवास- बन्धुभिः
Ś.*
 4.1.
a wild or nomadic life.
a forestdweller, a forester. -वासनः a civet-cat. -वासिन्
m.
a forest-dweller, forester.
a hermit
so वनस्थायिन्.-वीजः, -वीजकः the wild citron tree. -वृन्ताकी the eggplant. -व्रीहिः wild rice. -शृङ्गाटः Tribulus Lanuginosus (Mar. सराटा). -शोभनम् a lotus. -श्वन्
m.
a jackal.
a tiger.
a civet-cat. -सङ्कटः a kind of pulse. -सद्, -संवासिन्
m.
 a forester
प्रणुदन्ववौ वनसदां परिश्रमम्
Ki.*
 12. 5. -समूहः a thick wood. -संप्रवेशः a solemn procession into a forest for the purpose of cutting wood for an idol. -सरोजिनी
f.
 the wild cotton plant.
स्थः a deer.
a hermit
कुतः क्षीरं वनस्थानाम्
Mb.
 * 13.14.124.-स्था, -स्थी the holy fig tree. -स्थली a wood, forest ground
नखक्षतानीव वनस्थलीनाम्
Ku.*
 3.29. -स्रज्
f.
 a garland of forest flowers.
हासः, हासकः the Kāsa grass.
N.
 of the flower-plant Kunda.
Apte Hindi
Hindi
वनम्
नपुं*
 - वन् + अच्
"अरण्य, जंगल, वृक्षों का झुरमुट "
वनम्
नपुं*
 - -
"गुल्म, झुण्ड, सघन क्यारी में उगे हुए कमल या अन्य पौधों का समुच्चय"
वनम्
नपुं*
 - -
"आवासस्थल, निवासस्थान, घर"
वनम्
नपुं*
 - -
फौवारा (पानी का) झरना
वनम्
नपुं*
 - -
पानी
वनम्
नपुं*
 - -
"लकड़ी, काष्ठ "
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
जंगल
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
वृक्षों का झुंड
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
घर
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
फब्बारा
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
जल
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
लकड़ी का पात्र
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
प्रकाश की किरण
वनम्
नपुं*
 - वन्+अच्
पर्वत
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वनम्, अरण्यम्, काननम्, विपिनम्, अटवी, दावः, कुब्रम्
noun
बृहद् भूभागम् अभिव्याप्य स्थिताः नैकाः वृक्षाः।
"निसर्गस्य चिन्ताम् अकृत्वा मनुष्यः वनानि एव छेदयति।"
Synonyms:
 अरण्यम्, अरण्यी, अरण्यानी, वनम्, वनी, अटविः, अटवी, गहनम्, गहः, काननम्, विपिनम्, जङ्गलम्, जङ्गलः, दावः, कान्तारः, कान्तारम्, कुत्रम्, रिक्तम्, तल्कम्
noun
बहु-वृक्ष-युक्तं स्थानं यद् मृगैः अर्यते।
"अस्मिन् अरण्ये अहि-वराह-इभानां यूथाः तथा च भिल्ल-भल्ल-दवा-आदयः जनाः दृश्यन्ते।"
Synonyms:
 जलम्, वारि, अम्बु, अम्भः, पयः, सलिलम्, सरिलम्, उदकम्, उदम्, जडम्, पयस्, तोयम्, पानीयम्, आपः, नीरम्, वाः, पाथस्, कीलालम्, अन्नम्, अपः, पुष्करम्, अर्णः, पेयम्, सलम्, संवरम्, शंवरम्, संम्बम्, संवत्सरम्, संववरः, क्षीरम्, पायम्, क्षरम्, कमलम्, कोमलम्, पीवा, अमृतम्, जीवनम्, जीवनीयम्, भुवनम्, वनम्, कबन्धम्, कपन्धम्, नारम्, अभ्रपुष्पम्, घृतम्, कं, पीप्पलम्, कुशम्, विषम्, काण्डम्, सवरम्, सरम्, कृपीटम्, चन्द्रोरसम्, सदनम्, कर्वुरम्, व्योम, सम्बः, सरः, इरा, वाजम्, तामरस, कम्बलम्, स्यन्दनम्, सम्बलम्, जलपीथम्, ऋतम्, ऊर्जम्, कोमलम्, सोमम्, अन्धम्, सर्वतोमुखम्, मेघपुष्पम्, घनरसः, वह्निमारकः, दहनारातिः, नीचगम्, कुलीनसम्, कृत्स्नम्, कृपीटम्, पावनम्, शरलकम्, तृषाहम्, क्षोदः, क्षद्मः, नभः, मधुः, पुरीषम्, अक्षरम्, अक्षितम्, अम्ब, अरविन्दानि, सर्णीकम्, सर्पिः, अहिः, सहः, सुक्षेम, सुखम्, सुरा, आयुधानि, आवयाः, इन्दुः, ईम्, ऋतस्ययोनिः, ओजः, कशः, कोमलम्, कोमलम्, क्षत्रम्, क्षपः, गभीरम्, गम्भनम्, गहनम्, जन्म, जलाषम्, जामि, तुग्र्या, तूयम्, तृप्तिः, तेजः, सद्म, स्रोतः, स्वः, स्वधा, स्वर्गाः, स्वृतिकम्, हविः, हेम, धरुणम्, ध्वस्मन्वतु, नाम, पवित्रम्, पाथः, अक्षरम्, पूर्णम्, सतीनम्, सत्, सत्यम्, शवः, शुक्रम्, शुभम्, शम्बरम्, वूसम्, वृवूकम्, व्योमः, भविष्यत्, वपुः, वर्वुरम्, वर्हिः, भूतम्, भेषजम्, महः, महत्, महः, महत्, यशः, यहः, यादुः, योनिः, रयिः, रसः, रहसः, रेतम्
noun
सिन्धुहिमवर्षादिषु प्राप्तः द्रवरुपो पदार्थः यः पान-खान-सेचनाद्यर्थम् उपयुज्यते।
"जलं जीवनस्य आधारम्। /अजीर्णे जलम् औषधं जीर्णे बलप्रदम्। आहारकाले आयुर्जनकं भुक्तान्नोपरि रात्रौ न पेयम्।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: वनम्
Root: वन
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Forest
Shloka(s):
3|3|1|1 ► अटवी काटिकाऽरण्यं विपिनं काननं वनम्। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|1|2 ► कक्ष्यकं कुन्दिलं वार्क्षं वनी गहनमित्यपि॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|1|1 ⇢ अटवी (अटवी) (स्त्री) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|1 ⇢ काटिका (काटिका) (स्त्री) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|1 ⇢ काननम् (कानन) (नपुं) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|1 ⇢ वनम् (वन) (नपुं) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|2 ⇢ कक्ष्यकम् (कक्ष्यक) (नपुं) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|2 ⇢ कुन्दिलम् (कुन्दिल) (नपुं) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|2 ⇢ वार्क्षम् (वार्क्ष) (नपुं) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|2 ⇢ वनी (वनी) (स्त्री) ⇒ Forest ⇒
➠ 3|3|1|2 ⇢ गहनम् (गहन) (नपुं) ⇒ Forest ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
வனம் : காடு, தண்ணீர், கொத்து, புதர், இருப்பிடம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: वनम्
Root: वन
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ wood
⇒ grove
⇒ water
⇒ abode
⇒ cloud
⇒ forest
⇒ plenty
⇒ spring
⇒ timber
⇒ longing
⇒ thicket
⇒ fountain
⇒ abundance
⇒ ray of light
⇒ earnest desire
⇒ body of a carriage
⇒ foreign or distant land
⇒ wooden vessel or barrel
⇒ coco-grass [Cyperus Rotundus - Bot.]
⇒ quantity of lotuses or other plants growing in a thick cluster
Shloka(s):
2|4|1|1 ► अटव्यरण्यं विपिनं गहनं काननं वनम्। (वनौषधिवर्गः)
3|3|181|2 ► सत्रमाच्छादने यज्ञे सदादाने वनेऽपि च॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|206|7 ► दवदावौ वनारण्यवह्नी जन्महरौ भवौ। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|1|1 ⇢ अटवी (अटवी) (स्त्री)
➠ 2|4|1|1 ⇢ अरण्यम् (अरण्य) (नपुं) ⇒ forest, desert, wilderness, foreign or distant land
➠ 2|4|1|1 ⇢ विपिनम् (विपिन) (नपुं) ⇒ wood, grove, forest, thicket, quantity, multitude, under vip, stirring or waving
➠ 2|4|1|1 ⇢ गहनम् (गहन) (नपुं) ⇒ pain, deep, cave, maze, wood, dense, thick, depth, abyss, thicket, distress, labyrinth, impervious, impassable, inexplicable, hiding-place, impenetrable, inaccessible place, hard to be understood, impenetrable darkness, metre consisting of thirty-two syllables
➠ 2|4|1|1 ⇢ काननम् (कानन) (नपुं)
➠ 2|4|1|1 ⇢ वनम् (वन) (नपुं) ⇒ wood, grove, water, abode, cloud, forest, plenty, spring, timber, longing, thicket, fountain, abundance, ray of light, earnest desire, body of a carriage, foreign or distant land, wooden vessel or barrel, coco-grass [Cyperus Rotundus - Bot.], quantity of lotuses or other plants growing in a thick cluster
➠ 3|3|181|2 ⇢ सत्रम् (सत्र) (नपुं)
➠ 3|3|206|7 ⇢ दवः (दव) (पुं) ⇒ fire, heat, fever, forest, burning, wood on fire
➠ 3|3|206|7 ⇢ दावः (दाव) (पुं) ⇒ fire, heat, forest, distress, conflagration, forest conflagration
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ वृक्षः
परा_अपरासंबन्धः ➡ सर्वोपभोग्यवनम्
जातिः ➡ प्राकृतिकस्थानम्
उपाधि ➡ समूहः