| YouTube Channel

वक्ष् (vakS)

 
शब्दसागरः
English
वक्ष् r. 1st cl. (वक्षति) To be angry.
2. To accumulate.
Capeller Eng
English
वक्ष् (cf. 2 उक्ष्),
C.
 वक्षयति cause to grow or increase,
strengthen. — अति excel, be superior to (acc. ).
Yates
English
वक्ष् वक्षति 1.
a. To be angry
to
accumulate.
Apte
English
वक्ष् [vakṣ], 1
P.
 (वक्षति)
To grow, increase.
To be powerful.
To be angry.
To accumulate.
Apte 1890
English
वक्ष् {c1c} P. (वक्षति) 1 To grow, increase.
2 To be powerful.
3 To be angry.
4 To accumulate.
Monier Williams Cologne
English
वक्ष् (cf. √ 1. उक्ष्)
cl.
 1.
P.
 (Dhātup. xvii, 11) वक्षति (pf. ववक्ष fut. वक्षिता
&c.
Gr.
really there occur only the pf. forms वव॑क्ष, वव॑क्षिथ, ववक्षतुः, ववक्षुः॑, ववक्षे॑, ववक्षिरे),
to grow, increase, be strong or powerful,
RV.
to be angry,
Dhātup.
 :
Caus.
 वक्षयति, to make grow, cause to be strong,
RV.
वक्ष् [cf. Gk. ἀέξω, αὐξάνω
Lith.
 aúgti
Goth.
 wahsjan, 1
Germ.
 wahsan, wachsen
Angl.Sax. weaxan
Eng.
 wax
See also under √ 1. उक्ष्.]
Monier Williams 1872
English
वक्ष् वक्ष् (closely connected with rt.
2. उक्ष्, q. v.), cl. 1. P. (Ved. also A.)
वक्षति, ववक्ष, (in the Veda only the follow-
ing Perfect forms are found, ववक्ष, ववक्षि-
थ, ववक्षुस्, ववक्षे, ववक्षिरे), वक्षि-
तुम्, Ved. to grow, increase, become tall
to accu-
mulate
to be great or strong, to be powerful, (ac-
cording to Sāy. on Ṛg-veda I. 64, 3. ववक्षुः =
प्रापयितुम् इच्छन्ति, they wish to bring
II. 22,
3. ववक्षिथ = वोढुम् इच्छसि, thou desirest to
support, as if fr. rt. 1. वह्)
to be angry: Caus.
वक्षयति, &c., Ved. to make grow, cause to
increase, cause to be strong
[cf. Zend ukhs, ‘to
grow:’ Gr. αὔξ-ω, αὐξ-άν-ω, αὔξ-η, αὔξ-η-σι-ς,
αὔξ-η-μα: Lat. vas-tus: Goth. vahs-ja, vahs-tu-s:
Angl. Sax. weaxan: Lith. augu, auks-tas: Hib.
fasaim, ‘I grow
’ fasamhuil, ‘growing.’]
Macdonell
English
वक्ष् VAKṢ, only pf. vavákṣa, grow 🞄strong (RV.)
cs. vakṣaya, P. grow 🞄strong (RV.). ati, excel, surpass (RV.).
Benfey
English
वक्ष् वक्ष्, i. 1, Par. (ved., also
Ātm. ),
1. To grow, to become tall,
Chr. 290, 3 = Rigv. i. 64, 3.
2. † To be
angry. Ptcple. pf. pass. उक्षित, Grown
up, Chr. 291, 2 = Rigv. i. 85, 2. -- Cf.
2. वज्, of which it is probably an old
desider.
Goth. vahsjan
A.S. weaxan
αὔξω, αὐξάνω.
Apte Hindi
Hindi
वक्ष्
भ्वा* पर* वक्षति - -
"वृद्धि को प्राप्त होना, बढ़ना"
वक्ष्
भ्वा* पर* वक्षति - -
शक्तिशाली होना
वक्ष्
भ्वा* पर* वक्षति - -
क्रुद्ध होना
वक्ष्
भ्वा* पर* वक्षति - -
संचित होना
L R Vaidya
English
vakz {% vt. or vi. 1P (pres. वक्षति) %} 1. To be angry
2. to accumulate.
Bopp
Latin
वक्ष् 1. P. crescere. RIGV. 114. 7.: मा न उक्षन्तम् मा
न उक्षितम्…बधीः ne nobis adolescentem, ne no-
bis adultum occidas. -- In praet. redupl. magnum, vali-
dum esse. RIGV. 81. 5.: अति विश्वं ववक्षिथ. -- उक्षित
qui erevit, magnus. RIGV. 85. 2. (V. Westerg. et cf.
goth. VAHS, zend. 𐬎𐬎𐬒𐬱 ucs crescere
gr. αὔξω, αὐξάνω
hib. fasaim «I grow, increase», fasamhuil
adj. «growing, increasing»
lat. vas-tus - de augeo v.
ऊह - lith. augu cresco, auksz-tas altus
fortasse ŭsis
fraxinus a crescendo dictum, servatâ sibilante, ejectâ gut-
turali.)
Kridanta Forms
Sanskrit
वक्ष् (व꣡क्षँ꣡ रोषे सङ्घात इत्येके - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = वक्षणम्
अनीयर् = वक्षणीयः - वक्षणीया
ण्वुल् = वक्षकः - वक्षिका
तुमुँन् = वक्षितुम्
तव्य = वक्षितव्यः - वक्षितव्या
तृच् = वक्षिता - वक्षित्री
क्त्वा = वक्षित्वा
ल्यप् = प्रवक्ष्य
क्तवतुँ = वक्षितवान् - वक्षितवती
क्त = वक्षितः - वक्षिता
शतृँ = वक्षन् - वक्षन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 वक्ष्
मूलधातुः:
 वक्ष
धात्वर्थः:
 रोषे, सङ्घाते च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 वक्षति
Capeller
German
वक्ष् (kein Präs., vgl., 2. उक्ष् wachsen.
Caus. वक्षयति wachsen lassen.
Grassman
German
1. √vakṣ, träufeln lassen
siehe 1. ukṣ.
2. √vakṣ [Cu. 〔583〕], gross werden, heranwachsen, erstarken, Caus. erwachsen lassen
s. 2. ukṣ.
Mit áti hinauswachsen über, überragen, an Kraft übertreffen [A.].
ví siehe vivákṣaṅá.
Perf. vavakṣ, vavákṣ (vgl. 1. ukṣ):
-akṣitha 2〉 {213, 3}
{633, 7} (-akṣithā)
{697, 5}. — áti víśvam {81, 5}
víśvam bhúvanam {102, 8}
tṛṣṭám {243, 3}.
-ákṣitha {215, 11}
{632, 4}—_{632, 6}.
-ákṣa [3. s.] ukṣā́ (agnís) {241, 6}
(agnís) {303, 11}
{941, 1}.
-akṣatus [3. du.] te hárī {632, 25}—_{632, 30}.
-akṣús rudrā́s {64, 3}
asya ketávas {632, 7}.
-akṣé [3. s.] índras {312, 5}
ṛṣvás (índras) {319, 1}
{702, 9}.
-akṣe agnís {239, 8}
{524, 2}.
-akṣire víśvā bhúvanā {225, 4}.
Stamm des Caus. vakṣaya:
-am náva vrā́dhatas navatím ca 〰 {875, 8}.
Burnouf
French
*वक्ष् वक्ष्, Vd. वक्षामि 1
p. ववक्ष, etc.
Croître.
Au p. être grand, être fort.
Pp. उक्षित grand
adulte.
Zd. उच्स्
gr.
αὔξω
lat. augeo
lith. augu.
*वक्ष् वक्ष्। वक्षामि 1. Se mettre en colère (?).