वंशी (vaMzI)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वंशी f.
  (-शी)
	 1. A flute,  a pipe.
	 2. An artery.
	 3. Bamboo-manna.
	 4.
A particular weight.

Spoken Sanskrit

English

वंशी 	-	 vaMzI 	-	 f.
  	-	  particular weight
वंशी 	-	 vaMzI 	-	 f.
  	-	  pipe
वंशी 	-	 vaMzI 	-	 f.
  	-	  bamboo manna
वंशी 	-	 vaMzI 	-	 f.
  	-	  artery
वंशी 	-	 vaMzI 	-	 f.
  	-	  vein
वंशी 	-	 vaMzI 	-	 f.
  	-	  particular measure
वंशी 	-	 vaMzI 	-	 f.
  	-	  flute

Apte

English

वंशी [vaṃśī],  1 A flute,  pipe
 न वंशीमज्ञासीद् भुवि करसरोजा- द्विगलिताम् H. D.*  18
 कंसरिपोर्व्यपोहतु स वो$श्रेयांसि वंशीरवः Gīt.*
  9.

A vein or artery.

Bamboo-manna. 

A particular weight. Comp.
   -धरः,  -धारिन् m.
 

an epithet of Kṛiṣṇa. 

any flute-player or piper.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 वंशी 1 A flute,  pipe
 न वंशीमज्ञासीद्भुवि करसरोजाद्विगलितां H. D. 108
 कंसरिपोर्व्यपोहतु स वोऽश्रेयांसि वंशीरवः Gīt. 9. 
2 A vein or artery. 
3 Bamboo-manna. 
4 A particular weight. 
Comp. 
धरः,  
धारिन् m. {1} an epithet of Kṛṣṇa. {2} any fluteplayer or piper. 

Monier Williams Cologne

English

 वंशी a (ई),  f.
  See s.v.
 

 वंशी b f.
  a flute,  pipe,  Pañcar.
 

 an artery,  vein,  L.
 

 a partic.  measure (cf.   वंशिक),  L.
 

 a partic.  weight (=  4 Karṣas),  L.
 

 bamboo manna,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 वंशी। See under वंश,  p. 875,  col. 2.

Macdonell

English

 वंशी vaṃś-ī,  f.
  flute: -rava,  m.
  sound of 🞄the flute.

Apte Hindi

Hindi

वंशी
स्त्री*
  - वंश + अच् + ङीष्
"बांसुरी,  मुरली"

वंशी
स्त्री*
  - -
शिरा या धमनी

वंशी
स्त्री*
  - -
बंसलोचन

वंशी
स्त्री*
  - -
एक विशेष तोल

L R Vaidya

English

 vaMSI {% f. %} 1. A flute,  a pipe,  कंसरिपोर्व्यपोहतु स वोऽश्रेयांसि वंशीरवः Git.G.ix.
an artery
bamboo-manna
a particular weight.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वंशी
noun
 
परिमाणविशेषः।
 "चतुर्भिः कर्षेण तुल्यम् एका वंशी।"

Synonyms:
  वेणुः,  वंशः,  वंशी,  मुरली,  सानेयी,  सानेयिका,  विवरनालिका,  दर्दुरः,  नन्दः,  सानिका,  शाणिका
noun
 
वाद्यविशेषः- वंशनालिकया निर्मितं सुषिरवाद्यम्।
 "श्यामः वेणुं वादयति।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वंशी,  स्त्री,
   (वंशः कारणत्वेनास्त्यस्याः । अच् ।गौरादित्वात् ङीष् ।) मुरली । इति शब्दरत्ना-वली ॥
 वाँशी इति भाषा ॥
 (यथा,  काव्यचन्द्रि-कायाम् ।“निर्म्मिता कापि गोपीनां कुलशीलविनाशिनी ।विधिना पामरेणेयं न वंशी मुरवैरिणः ॥
”)कर्षचतुष्टयम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
 वंशी-वाद्यस्य विवरणम् । यथा,  --“तालेन राजते गीतं तालो वादित्रसम्भवः ।गरीयस्तेन वादित्रं तच्चतुर्व्विधमुच्यते ॥
ततं शुषिरमानद्धं घनमित्थं चतुर्व्विधम् ।ततं तन्त्रीगतं वाद्यं वंशाद्यं शुषिरं तथा ।चर्म्मावनद्धमानद्धं घनं तालादिकं मतम् ॥
”शुषिरं यथा,  --“वंशोऽथ पारीमधुरीतित्तिरीशङ्खकाहलाः ।तोडहीमुरलीवुक्काशृङ्गिकास्वरनाभयः ॥
शृङ्गं कापालिकं वंशश्चर्म्म वंशस्तथा परः ।एते शुषिरभेदास्तु कथिताः पूर्व्वसूरिभिः ॥
वर्त्तुलः सरलश्चैव पर्व्वदोषविवर्ज्जितः ।वैणवः खादिरो वापि रक्तचन्दनजोऽथवा ॥
श्रीखण्डजोऽथ सौवर्णो दन्तिदन्तमयोऽपि वा ।राजतस्ताम्रजो वापि लौहजः स्फाटिको-ऽथवा ॥
कनिष्ठाङ्गुलितुल्येन गर्भरन्ध्रेण शोभितः ।शिल्पविद्याप्रवीणेन वंशः कार्य्यो मनोहरः ॥
वंशेनैव मतोऽपीति मतङ्गमुनिनोदितम् ।ततोऽन्येऽपि तदाकारा वंशा एव प्रकीर्त्तिताः ॥
तत्र त्यक्त्वा शिरोदेशादधो द्विमितमङ्गुलम् ।फुत्काररन्ध्रं कुर्व्वीत मितमङ्गुलिपर्व्वणा ॥
पञ्चाङ्गुलानि संत्यज्य ताररन्ध्राणि कारयेत् ।कुर्य्यात्तथान्यरन्ध्राणि सप्तसंख्यानि कौशलात् ॥
वदरीबीजतुल्यानि संत्यज्यार्द्धार्द्धमङ्गुलम् ।प्रान्तयोर्ब्बन्धनं कार्य्यं स्वराद्यैर्नादहेतवे ॥
सिक्थकेन कला देया तेन सुस्वरता भवेत् ।पञ्चाङ्गुलोऽयं वंशः स्यादेकैकाङ्गुलिवृद्धितः ॥
षडङ्गुलानि नाम्ना स्यात् यावदष्टादशाङ्गुलम् ।फुत्कारताररन्ध्रस्य यावदङ्गुलिमन्तरम् ।तदेव नाम वंशस्य वांशिकैः परिकीर्त्त्यते ॥
एकाङ्गुलो द्व्यङ्गुलश्च त्र्यङ्गुलश्वतुरङ्गुलः ।अतितारतरत्वेन वांशिकैः समुपेक्षितः ॥
त्रयोदशाङ्गुलो वंशोऽपरः पञ्चदशाङ्गुलः ।निन्दितो वंशतत्त्वज्ञैस्तथासप्तदशाङ्गुलः ॥
महानन्दस्तथा नन्दो विजयोऽथ जयस्तथा ।चत्वार उत्तमा वंशा मतङ्गमुनिसम्मताः ॥
दशाङ्गुलो महानन्दो नन्द एकादशाङ्गुलः ।द्वादशाङ्गुलमानस्तु विजयः परिकीर्त्तितः ॥
चतुर्द्दशाङ्गुलमितो जय इत्यभिधीयते ।ब्रह्मा रुद्रो रविर्विष्णुः क्रमादत्र व्यवस्थिताः ॥
नैविड्यं प्रौढता चापि सुस्वरत्वञ्च शीघ्रता ।माधुर्य्यमिति पञ्चामी फुत्कृतेषु गुणाः स्मृताः ॥
शीत्कारबहुलः स्तब्धो विस्वरः स्फुटितो लघुः ।अमधुरश्च विज्ञेयाः षड्दोषाः फुत्कृते क्रमात् ॥
वृथाप्रयोगबाहुल्यमल्पता गीतवादने ।एभिर्दोवैर्युतोऽतीव निन्दितो वांशिको मतः ॥
स्थानकादिनयाभिज्ञो गमकाढ्यः स्फुटाक्षरः ।शीघ्रहस्तः कलाभिज्ञो वांशिको रक्त उच्यते ॥
प्रमुक्तिर्ब्बद्धमुक्तिश्च युक्तिश्चेत्यङ्गुलेर्गुणाः ॥
सुस्थानत्वं सुस्वरत्वं अङ्गुलीसारणक्रिया ।समस्तगमकज्ञानं रागरागाङ्गवेदिता ॥
क्रियाभाषाविभाषासु दक्षता गीतवादने ।स्वस्थाने चापि दुःस्थाने नादनिर्म्माणकौशलम् ॥
गातॄणां स्थानदातृत्वं तद्दोषाच्छादनं तथा ।वांशिकस्य गुणा एते मया संक्षिप्य दर्शिताः ॥
”इति संगीतदामोदरः ॥

Stchoupak

French

 वंशी-
 f.
  flûte,  pipeau.
°रव- m.
  son de flûte.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.