लोभ (lobha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 लोभ m.
  (-भः) Covetousness,  cupidity,  intense or greedy desire.
 E.
  लुभ्
to desire or covet,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 लोभ m.
  greed,  avarice,  impatience,  strong desire of (gen.  , 
loc.
 ,  —°).

Yates

English

 लोभ (भः) 1.
m.
  Covetousness.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   लोभ  lobha  m.
   perplexity   
   लोभ  lobha  m.
   desire    
   लोभ  lobha  m.
   covetousness   
   लोभ  lobha  m.
   appetence    
   लोभ  lobha  m.
   strong desire   
   लोभ  lobha  m.
   cupidity    
   लोभ  lobha  m.
   greed   
   लोभ  lobha  m.
   eager desire for or longing after    
   लोभ  lobha  m.
   avarice   
   लोभ  lobha  m.
   impatience    
   लोभ  lobha  m.
   confusion    

Wilson

English

 लोभ
m.
  (-भः) Covetousness,  cupidity,  intense or greedy desire.
E.
  लुभ to desire or covet,  aff.
   घञ्.

Apte

English

लोभः [lōbhḥ],  [लुभ्-भावे घञ्]

Covetousness,  avarice,  greed,  cupidity
 लोभश्चेदगुणेन किम् Bh.*
  2.55
 परवित्तादिकं दृष्ट्वा नेतुं यो हृदि जायते । अभिलाषो द्विजश्रेष्ठ स लोभः परिकीर्तितः Padma P.
 

Desire for,  longing after (with gen.
   or in comp.
 )
 कङ्कणस्य तु लोभेन H.*
  1.5
 आननस्पर्शलोभात् Me.*
  15.

Avarice personified (one of the six enemies of man).

Perplexity,  confusion.  Comp.
   -अन्वित a.
  covetous,  greedy,  avaricious. -अभिपातिन् a.
  rushing greedily.-आत्मन् a.
  greedy-minded,  avaricious. -मोहित a.
  beguiled by avarice. -विरहः absence of avarice
 H.*
  1.

Apte 1890

English

 लोभः [लुभ्-भावे घञ्] 1 Covetousness,  avarice,  greed,  cupidity
 लोभश्चेदगुणेन किं Bh. 2. 55. 
2 Desire for,  longing after (with gen. or in comp.)
 कंकणस्य तु लोभेन H. 1. 5
 आर्शलोभात् Me. 103. 
3 Avarice personified (one of the six enemies of man). 
Comp. 
अन्वित a. covetous,  greedy,  avaricious. 
आत्मन् a. greedy-minded,  avaricious. 
विरहः absence of avarice
 H. 1. 

Monier Williams Cologne

English

 लोभ a m.
  perplexity,  confusion (See अ-ल्°)

 impatience,  eager desire for or longing after (gen.   loc.
   or comp. ),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 covetousness,  cupidity,  avarice (personified as a son of Puṣṭi or of Dambha and Māyā),  ib.

 लोभ b लोभन &c.
   See p.
  905,  col. 1.

Monier Williams 1872

English

 लोभ,  अस्,  m. eager desire or wish,  covetousness, 
cupidity,  avarice,  greediness,  greed
 Avarice perso-
nified (as a son of Puṣṭi or of Dambha and Māyā)
desire for or after (with gen. or at the end of a
comp.).
—लोभ-मञ्जरी,  f. the pearl of covetous-
ness.
—लोभ-मोहित,  अस्,  आ,  अम्,  beguiled by covet-
ousness,  infatuated through avarice.
—लोभ-विरह, 
अस्,  m. absence of avarice
 (अस्,  आ,  अम्),  free from
cupidity.
—लोभाकृष्ट (°भ-आक्°),  अस्,  आ,  अम्, 
attracted by greediness,  tempted by covetousness.
—लोभान्वित (°भ-अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  possessed of
covetousness,  avaricious,  greedy.
—लोभाभिपातिन्
(°भ-अभ्°),  ई,  इनी,  इ,  hastening through eager desire, 
rushing greedily.
—लोभोत्कर्ष (°भ-उत्°),  अस्,  m.
excess of avarice,  excessive greed or avarice.

 लोभ लोभ,  लोभिन्,  लोभ्य। See p. 870, 
col. 2.

Macdonell

English

 लोभ lobh-a,  m.
  [√ lubh] desire of,  longing 🞄for (g.,  lc.,  —°)
 impatience (rare)
 greed,  🞄cupidity,  avarice
 -ana,  n.
  allurement,  enticement
 🞄-anīya,  fp. alluring,  attractive,  🞄charming,  by or to (—°).

Benfey

English

 लोभ लोभ,  i. e. लुभ् + अ,  m.
  Covet-
ousness,  Man.  2,  178
 Pañc. ii. d.
168.
 -- Comp.
 
अ-,  m.
  absence of de-
sire,  contentment,  Hit. i. d. 7,  M.M.
अति-,  m.
  too great covetousness,  Pañc.
v. d. 20.

Hindi

लालच

Apte Hindi

Hindi

लोभः
पुं*
  - लु्भ्+घञ्
"लोलुपता,  लालसा,  लालच,  अतितृष्णा"

लोभः
पुं*
  - लु्भ्+घञ्
"इच्छा,  उत्कण्ठा"

लोभः
पुं*
  - लुभ्+घञ्
"लालच, लालसा"

लोभः
पुं*
  - लुभ्+घञ्
"इच्छा, प्रबल चाह"

लोभः
पुं*
  - लुभ्+घञ्
"विस्मय, घबराहट, उलझन"

L R Vaidya

English

 loBa {% m. %} 1. Avarice,  greediness,  greed,  M.ii.178
 2. desire for,  आननस्पर्शलोभात् Megh.ii.40.

Bopp

Latin

 लोभ m. (r. लुभ् cupere s. अ) cupiditas,  aviditas. DR. 7. 13.
A. 4. 49.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

तृष्णा
स्त्री
तृष्णा,  पिपासा,  लोभ
पिपासालोभयोस्तृष्णा भुवनं लोकतोययोः ।
verse 3.1.1.5
page 0013

Lanman

English

 lobha,  m. strong desire
 greed,  avarice.
[√lubh.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गृध्नुस्तु गर्धनस्तृष्णग्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ४२९ ॥
p{0021}
लोलुपो लोलुभो लोभस्तृष्णा लिप्सा वशः स्पृहा ।
काङ्क्षाशंसागर्धवाञ्छाशेच्छेहातृण्मनोरथाः ॥ ४३० ॥
कामोऽभिलाषोऽभिध्या तु परस्वेहोद्धतः पुनः ।
अविनीतो विनीतस्तु निभृतः प्रश्रितोऽपि च ॥ ४३१ ॥
-wordlist-
 
गृध्नु (पुं),  गर्धन (पुं),  तृष्णज् (पुं),  लिप्सु (पुं),  लुब्ध (पुं),  अभिलाषुक (पुं),  लोलुप (पुं),  लोलुभ (पुं),  लोभ (पुं),  तृष्णा (स्त्री),  लिप्सा (स्त्री),  वश (पुं),  स्पृहा (स्त्री),  काङ्क्षा (स्त्री),  आशंसा (स्त्री),  गर्ध (पुं),  वाञ्छा (स्त्री),  आशा (स्त्री),  इच्छा (स्त्री),  ईहा (स्त्री),  तृष् (स्त्री),  मनोरथ (पुं),  काम (पुंक्ली),  अभिलाष (पुं),  अभिध्या (स्त्री),  परस्वेहा (स्त्री),  उद्धत (पुं),  अविनीत (पुं),  विनीत (पुं),  निभृत (पुं),  प्रश्रित (पुं)

Mahabharata

English

Lobha = Śiva (1000 names^1).

पुराणम्

English

लोभ १ / LOBHA I. One of the spiritual sons of brahmā. matsya purāṇa mentions that lobha was born from the lip of brahmā while bhāgavata mentions that he was the son of māyā.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 लोभः,  पुं,
   (लुभ् + घञ् ।) आकाङ्क्षा । पर-द्रव्याभिलाषः । तत्पर्य्यायः । तृष्णा २ लिप्सा ३वशः ४ स्पृहा ५ काङ्क्षा ६ शंसा ७ गर्द्धः ८वाञ्छा ९ इच्छा १० तृट् ११ मनोरथः १२कामः १३ अभिलाषः १४ । इति हेमचन्द्रः ॥
 * ॥
तस्य लक्षणं यथा,  --“परवित्तादिकं दृष्ट्वा नेतुं यो हृदि जायते ।अभिलाषो द्विजश्रेष्ठ स लोभः परिकीर्त्तितः ॥
”इति पाद्मे क्रियायोगसारे १६ अध्यायः ॥
 * ॥
स च ब्रह्मणोऽधराज्जातः । यथा,  --“भ्रूमध्यादभवत् क्रोधो लोभश्चाधरसम्भवः ।”इति मात्स्ये सुखोत्पत्तिर्नाम ३ अध्यायः ॥
 * ॥
स तु नाशकारणं यथा,  --“लोभप्रमादविश्वासैः पुरुषो नश्यते त्रिभिः ।तस्माल्लोभो न कर्त्तव्यः प्रमादो न न विश्वसेत् ॥
”इति गारुडे नीतिसारे ११५ अध्यायः ॥
अपि च ।“त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् ॥
”इति श्रीभगवद्गीतायाम् १६ अध्यायः ॥
(लोभनिन्दाविषयकश्लोकानि यथा,  --“लोभः प्रतिष्ठा पापस्य प्रसूतिर्लोभ एव च ।द्वेषक्रोधादिजनको लोभः पापस्य कारणम् ॥
लोभात् क्रोधः प्रभवति लोभात्कामः प्रजायते ।लोभान्मोहश्च नाशश्च लोभः पापस्य कार-णम् ॥
लोभात् क्रोधः प्रभवति क्रोधाद्द्रोहः प्रवत्तते ।द्रोहेण नरकं याति शास्त्रज्ञोऽपि विचक्षणः ॥
मातरं पितरं पुत्त्रं भ्रातरं वा सुहृत्तमम् ।लोभाविष्टो नरो हन्ति स्वामिनं वा सहो-दरम् ॥
लोभेन बुद्धिश्चलति लोभो जनयते तृषाम् ।तृषार्तो दुःखमाप्नोति परत्रेह च मानवः ॥
लोभाविष्टो नरो वित्तं वीक्षते न स चापदम् ।दुग्धं पश्यति भार्ज्जारो यथा न लगुडा-हतिम् ॥
प्रायेण धनिनामेव धनलोभो निरन्तम् ।पश्य कोटिद्वयोपेतं लक्षाय प्रणतं धनुः ॥
नात्यर्थमर्थार्थितया लुब्धमुद्वेजयेज्जनम् ।अब्धिर्दत्त्वाश्वरत्नं स्त्रीर्मथ्यमानोऽसृजद्विषम् ॥
लोभः सदा विचिन्त्यो लुब्धेभ्यः सर्व्वतो भयंदृष्टम् ।कार्य्याकार्य्यविचारो लोभविमूढस्य नास्त्येव ॥
सत्यप्रशमतपोभिः शस्त्रधनैः शास्त्रवेदि-भिर्विजितः ।लोभो वत प्रविष्टः कुटिलं हृदयं किराती-नाम् ॥
स्नेहोपपन्न इति पूर्णदशाविशेष-शाली स्वमात्मनि वसुप्रकरं निधाय ।लब्धोदये तमथ गृह्णति पद्मबन्धौदीपा भवन्ति कलुषा बलवान् हि लोभः ॥
यद्दुर्गामटवीमटन्ति विकटं क्रामन्ति देशान्तरंगाहन्ते गहनं समुद्रमथनक्लेशं कृषिं कुर्व्वते ।सेवन्ते कृपणं पतिं गजघटासङ्घट्टदुःसञ्चरंसर्पन्ति प्रधनं धनान्धितधियस्तल्लोभविस्फू-र्ज्जितम् ॥
” * ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 लोभ पु०
  लुभ--आकाङ्क्षायां भावे घञ् । परद्रव्येषु आतश-यिताभिलाषे “परवित्तादिकं दृष्ट्वा नेतुं यो हृदि जायते ।अभिलाषो द्विजश्रेष्ठ! स लोभः परिकीर्त्तिनः” पद्मपु०  ।

Capeller

German

 लोभ m.
  Begierdem,  Habsucht,  Verlangen
nach (Gen. ,  Loc.,  o. —°).

Burnouf

French

 लोभ लोभ m.
  (लुभ्) désir d'acquérir
 cupidité, 
convoitise.
लोभनीय a. (sfx. अनीय) désirable.
लोभयामि
 pqp. अलूलुभम्,  (c. de लुभ्) faire
désirer,  exciter qqn.  à désirer qqc. 2 ac.
		 Remplir de désirs, 
ac.
लोभिन् a. (sfx. इन्) désireux,  avide.
लोभ्य a. (sfx. य) désirable. -- S. m.
  phaseolus mungo, 
bot.

Stchoupak

French

 लोभ-
 m.
  avidité,  aspiration à (gén.  loc. instr.) 
 impatience 
Cupidité personnifiée 
 -तस् par cupidité.
°मञ्जरी- f.
  n.
  d'une courtisane.
°मोहित- a. v. égaré par l'avarice.
°विरह- m.
  absence d'avarice.
लोभाकृष्ट- a. v. attiré par la cupidité.
लोभाभिपातिन्- a. qui se précipite avidement.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.