| YouTube Channel

लोकालोक (lokAloka)

 
शब्दसागरः
English
लोकालोक
m.
 (-कः) A mountainous belt, surrounding the outermost of
the seven seas and bounding the world.
m.
 DU. The visible and
unvisible world.
E.
 लोक seeing, आलोक not seeing
causing light
and darkness, as interposed between the Dwīpas and the sun.
Capeller Eng
English
लोकालोक (n.
sgl.
 &
m.
du.
 ) world and no world,
N.
 of a
myth. mountain.
Yates
English
लोका_लोक (कः) 1.
m.
 A mountainous
belt supposed to surround the
seven seas and bound the world.
Wilson
English
लोकालोक
m.
 (-कः) A mountainous belt, surrounding the outermost of
the seven seas and bounding the world.
E.
 लोक seeing, and अलोक not seeing
causing light and darkness, as
interposed between the Dvīpas and the sun.
Monier Williams Cologne
English
लोकालोक
n.
 sg. or
m.
du.
 (also
m.
 sg. ?) the world and that which is not the w° i.e. world and non-w°,
MBh.
Pur.
लोकालोक
m.
N.
 of a mythical belt or circle of mountains surrounding the outermost of the seven seas and dividing the visible world from the region of darkness (as the sun is within this wall of mountains they are light on one side and dark on the other
See
IW.
 420
cf.
 चक्र-वाल),
Sūryas.
Ragh.
Pur.
&c.
Apte Hindi
Hindi
लोकालोकः
पुं*
 लोकः-अलोकः -
"एक काल्पनिक पहाड़ जो इस पृथ्वी को घेरे हुए है और निर्मल जल के उस समुद्र से परे स्थित है जिसने सात महाद्वीपों में से अन्तिम द्वीप को घेर रक्खा है, इस लोकालोक से परे घोर अन्कार है, और इस ओर प्रकाश है इस प्रकार यह पहाड़ इस दृश्ययान संसार को अन्धकार के प्रदेश से विभक्त करता है "
L R Vaidya
English
loka-aloka {% (I) m. du. %} the visible and invisible world.
loka-aloka {% (II) m. %} name of a mythical mountain, dividing the visible world from the region of darkness, प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोक इवाचलः R.i.68.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
लोकालोक 2. m. auch Śrīk. 20, 10.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
लोकालोकश्चक्रवालोऽथ मेरुः कर्णिकाचलः ॥ १०३१ ॥
रत्नसानुः सुमेरुः स्वः स्वर्गिकाञ्चनतो गिरिः ।
-wordlist-
लोकालोक (पुं), चक्रवाल (पुं), मेरु (पुं), कर्णिकाचल (पुं), रत्नसानु (पुं), सुमेरु (पुं), स्वर्गिरि (पुं), स्वर्गिगिरि (पुं), काञ्चनगिरि (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: लोकालोकः
Root: लोकालोक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ लोकालोकपर्वतः
Meaning(s):
⇒ Epithet of the mountain Cakravāla
Shloka(s):
3|2|3|1 ► लोकालोकश्चक्रवालो लोकान्ताद्रिः पराचलः। (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|3|1 ⇢ लोकालोकः (लोकालोक) (पुं) ⇒ Epithet of the mountain Cakravāla ⇒ लोकालोकपर्वतः
➠ 3|2|3|1 ⇢ चक्रवालः (चक्रवाल) (पुं) ⇒ Name of a mountain dividing the visible world from the region of darkness ⇒ लोकालोकपर्वतः
➠ 3|2|3|1 ⇢ लोकान्ताद्रिः (लोकान्ताद्रि) (पुं) ⇒ Epithet of the mountain Cakravāla ⇒ लोकालोकपर्वतः
➠ 3|2|3|1 ⇢ पराचलः (पराचल) (पुं) ⇒ Epithet of the mountain Cakravāla ⇒ लोकालोकपर्वतः
Related word(s):
Mahabharata
English
Lokāloka (“world and non-world”): IX, 2741 (ºvināśe = Agni?)
XIII, 802 (ºāntareshu), 816 (ºāntakāraṇaṃ, i.e. Śiva).
पुराणम्
English
लोकालोक / LOKĀLOKA. There is a mountain between loka and Aloka. This is called Lokālokaparvata and the land beside it is called lokāloka. The mountain is as long as the distance between Mānasottara and mahāmeru. This place is golden in colour and as smooth as glass. Not a single being lives there. God has created this as a boundary to the three worlds. All the planets like the Sun get light from the brilliance of this mountain. brahmā has posted four diggajas named vṛṣabha, Puṣpacūḍa, vāmana and aparājita in the four corners of this mountain. (8th skandha, devī bhāgavata).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
लोकालोकः,
पुं,
 (लोक्यतेऽसौ इति लोकः । नलोक्यतेऽसौ इति अलोकः । ततः कर्म्म-धारयः ।) स्वनामख्यातपर्व्वतः । तत्पर्य्यायः ।चक्रवाडः २ । इत्यमरः ॥
द्वे साब्धिद्बीपांमहीमावेष्ट्य प्राकारवत् स्थिते गिरौ लोकालोकइति स्वनामख्याते । अन्तर्लोक्यते सूर्य्यरश्मिभिःस्पृश्यमानत्वात् इति लोकः । तथा बहिःमूर्य्यकिरणास्पर्शात् न लोक्यते इति अलोकः ।लोकृ ञीक्षे कर्म्मणि घञ् लोकश्चासौ अलोक-श्चेति लोकालोकः । चक्रं महीचक्रं वण्डतेवेष्टयति चक्रवाडः । वडि ङ वेष्टे च षण्-ज्ञापकसिद्धस्यानित्यत्वात् न नुण् । इति भरतः ॥
(यथा, रघुः । १ । ६८ ।“मोऽहमिज्याविशुद्धात्मा प्रजालोपनिमीलितः ।प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोक इवाचलः ॥
”अस्य विवरणं यथा देवीभागवते । ८ । १४ । १-१५ ।श्रीनारायण उवाच ।“ततः परस्तादचलो लोकालोकेति नामकः ।अन्तराले च लोकालोकयोयः परिकल्पितः ॥
यावदस्ति च देवर्षे ह्यन्तरं मानसोत्तरात् ।सुमेरोस्तावती शुद्धा काञ्चनी भूमिरस्ति हि ॥
दर्पणोदरतुल्या सा सर्व्वप्राणिविवर्ज्जिता ।यस्यां पदार्थः प्रहितो न किञ्चित् प्रत्युदीयते ॥
अतः सर्व्वप्राणिसङ्घरहिता सा च नारद ! ।लोकालोक इति व्याख्या यदत्र परिकल्पिता ॥
लोकालोकान्तरे चास्य वर्त्तते सर्व्वदा स्थितिः ।ईश्वरेण सलोकानां त्रयाणामन्तगः कृतः ॥
सूर्य्यादीनां ध्रुवान्तानां रश्मयो यद्वशादिह ।अर्व्वाचीनाश्च त्रीँ ल्लोकानातन्वानाः कदापिहि ॥
पराचीनत्वभाजो हि न भवन्ति च नारद ! ।तावदुन्नहनायामः पर्व्वतेन्द्रो महोदयः ॥
एतावाँल्लोकविन्यासोऽयं संस्थामानलक्षणैः ।कविभिः स तु पञ्चाशत्कोटिभिर्गणितस्य च ॥
भूगोलस्य चतुर्थांशो लोकालोकाचलो मुने ! ।तस्योपरि चतुर्दिक्षु ब्रह्मणा चात्मयोनिना ॥
निवेशिता दिग्गजा ये तन्नामानि निबोधत ।ऋषभः पुष्पचूडोऽथ वामनोऽथापराजितः ॥
एते समस्तलोकस्य स्थिहिहेतव ईरिताः ।तेषाञ्च स्वविभूतीनां बहुवीर्य्योपबृंहणम् ॥
विशुद्धसत्त्वञ्चैश्वर्य्यं वर्द्धयन् भगवान् हरिः ।आस्ते सिद्ध्यष्टकोपेतो विष्वक्सेनादिसंवृतः ॥
निजायुधैः परिवृतो भुजदण्डैः समं ततः ।आस्ते सकललोकस्य स्वस्तये परमेश्वरः ॥
आकल्पमेवं वेशं स गतो विष्णुः सनातनः ।स्वमायारचितस्यास्य गोपीथायात्मसाधनः ॥
योऽन्तर्व्विस्तार एतेन ह्यलोकपरिमाणकम् ।व्याख्यातं यद्बहिर्लोकालोकाचल इती-रणात् ॥
” * ॥
लोकश्च अलोकश्च तौ । सूर्य्याद्यालोकविशिष्ट-तद्रहितदेशौ । अत्र द्बिवनप्रयोगः स्यात् ।यथा, भागवते । ५ । २० । ३४ ।“ततः परस्तात् लोकालोकनामाचलो लोका-लोकयोरन्तराले परित उपकॢप्तः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
लोकालोक
पु०
 ल क्यतेऽसौ लोकः न लोक्यतेऽसौ कर्म्म० ।स्वनामख्याते सूर्प्यकिरणसम्पर्कसीमापर्बते । तस्य चपार्श्वयोरातपानातपमम्बन्धात्तथात्वम ।
Capeller
German
लोकालोक
n.
 Sgl.,
m.
 Du. die Welt und
die Nichtwelt
m.
 N. eines myth. Gebirges.