लक्ष (lakSa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishलक्ष - lakSa - - z-axis [ computer ]
लक्ष - lakSa - - one hundred thousand
लक्ष - lakSa - - lac
लक्ष - lakSa - - prey
लक्ष - lakSa - - butt
लक्ष - lakSa - - token
लक्ष - lakSa - - object
लक्ष - lakSa - - marker
लक्ष - lakSa - - prize
लक्ष - lakSa - - kind of citron
लक्ष - lakSa - - label
लक्ष - lakSa - - show
लक्ष - lakSa - - pearl
लक्ष - lakSa - - aim
लक्ष - lakSa - - sign
लक्ष - lakSa - - mark to aim at
लक्ष - lakSa - - pretence
लक्ष - lakSa - - appearance
लक्ष - lakSa - - target
लक्ष - lakSa - - mark
लक्ष - lakSa - - one lakh [ 100 000 ]
लक्ष lakSa label
लक्षयति { लक्षय् } lakSayati { lakSay } verb denom label
लक्षणा lakSaNA labelling
कूपी - नामपत्र kUpI - nAmapatra bottle label
लक्ष lakSa z-axis [ computer ]
ल-अक्ष la-akSa z-axis [ computer ]
लक्ष lakSa one lakh [ 100 000 ]
Wilson
EnglishApte
Englishलक्षम् [lakṣam], [लक्ष्-अच्]
One hundred thousand. (m. also in this sense)
इच्छति शती सहस्रं सहस्री लक्षमीहते Subhāṣ.
त्रयो लक्षास्तु विज्ञेयाः 3.12.
A mark, butt,
Fraudulent, dishonest.
वः A savage.
of one of the hells
4.88
रौरवे कूटसाक्षी तु याति यश्चानृतो नरः Mārkaṇḍeya
यदा रौरवादीन् स्मरन्नेव भीत्या Śaṁkarāchārya.
Apte 1890
Englishलक्षं [लक्स्-अच्] 1 One hundred thousand (m. also in this sense)
इच्छति शती सहस्रं सहस्री लक्षमीहते Subhāṣ.
त्रयो लक्षास्तु विज्ञेयाः Y. 3. 102.
2 A mark, butt, aim, target
प्रत्यक्षवदाकाशे लक्षं बद्ध्वा Mu. 1.
3 A sign, token, mark.
4 Show, pretence, fraud, disguise
लक्षसुप्तः स्थितोस्मि Dk. ‘feigning sleep’.
Comp.
अधीशः a person possessing a lac or lacs.
Monier Williams Cologne
Englishलक्ष॑ or (prob. √ लग् as ‘that which is attached or fixed’) a mark, sign, token, (esp. ) a mark to aim at, target, butt, aim, object, prey, prize, ii, 12, 4, (cf. लब्ध-ल्°
आकाशे लक्षम्-√ बन्ध्, to fix the gaze vaguely on space, look into space as if at some object barely visible in the distance,
also आकाश-बद्ध-लक्ष)
Monier Williams 1872
Englishलक्ष, अम्, n. (according to some for original
रक्त, fr. rt. रञ्ज्
according to others fr. rt. लग्,
cf. लक्ष्मन्, लक्ष्मी), a mark, sign, token
a
mark to aim or shoot at, target, butt, aim, object,
prey, prize (= लक्ष्यम्
cf. लब्ध-ल्°)
appear-
ance, show, pretence, disguise, fraud
(अस्, अम्), m.
n. a lac, one hundred thousand, (said to be also आ,
f.)
—लक्ष-ता, f. the condition of being a mark
or aim.
—लक्ष-दत्त, अस्, m., N. of a king.
—लक्ष-पुर, अम्, n., N. of a town.
—लक्ष-
शस्, ind. by hundreds of thousands, by lacs.
—लक्-
ष-सुप्त, अस्, आ, अम्, pretending to be asleep,
appearing asleep.
—लक्ष-होम, अस्, m. ‘lac-
oblation, ’ N. of a particular offering to the planets.
—लक्षाधीश (°ष-अध्°), अस्, m. a person
possessed of a lac (or of a hundred thousand rupees).
—लक्षान्त-पुरी (°ष-अन्°), f., N. of a town.
—लक्षी-कृ, cl. 8. P. A. -करोति, -कुरुते, &c.,
to make a mark or object, to aim at, point at, look
at.
—लक्षी-कृत, अस्, आ, अम्, made a mark, aimed
at, directed towards.
—लक्षीकृत-घ्राण, अस्, आ,
अम्, looking at the nose, fixing the gaze on the tip
of the nose.
—लक्षी-भू, cl. 1. P. -भवति, &c.,
to become a mark or aim or object.
Macdonell
EnglishBenfey
Englishलक्ष लक्ष, probably from रङ्ज्, and
for original रक्त,
I.
1. A mark, MBh.
3, 14852
Caurap. 15.
2. Aim, Ragh. 1, 61
Vikr. 54, 4 (? look, perhaps corr. °लक्-
षणः).
3. Disguise, fraud.
II. ,
and क्षा, and (Pañc. 255, 23),
A Lac, a hundred thousand, Pañc.
255, 23.
--
वि-, 1. unmarked.
2. having no characteristic property.
3. having a mark or character contrary
to what is usual. 4. surprised. 5. (one
who has missed his aim), ashamed,
abashed, Pañc. 29, 15
embarrassed,
Pañc. 147, 4. 6. with कृ, becoming
विलक्षी कृ, to scoff, to insult, Kathās.
6, 126.
स्थूल-, 1. liberal, Indr.
4, 11. 2. wise. 3. remembering both
benefits and offences.
Hindi
Hindiलाख, 1, 00, 000 की संख्या में भी नजर
Apte Hindi
Hindiलक्षम्
- लक्ष्+अच्
सौ हजार
लक्षम्
- -
"चिह्न, चाँदमारी, लक्ष्य, निशाना"
लक्षम्
- -
"निशान, निशानी, चिह्न"
लक्षम्
- -
"दिखावा, बहाना, जालसाजी, छद्मवेश"
लक्षम्
- लक्ष्+अच्
एक लाख
लक्षम्
- लक्ष्+अच्
चिन्ह निशान
लक्षम्
- लक्ष्+अच्
"दिखावा, बहाना, धोखा"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaलक्ष
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ನೂರು ಸಾವಿರ /ಒಂದು ಲಕ್ಷ /ಒಂದು ಸಾವಿರ ನೂರುu
निष्पत्तिः - > लक्ष (दर्शनाङ्कनयोः) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > लक्षयति
प्रयोगाः - > "लक्षैः क्वणत्काञ्चनकिङ्किणीकुलैरमज्जि धूलिजलधौ नभोगते"
उल्लेखाः - > कुमा० १४-४६
लक्ष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಷ್ಯ /ಗುರಿ
निष्पत्तिः - > लक्ष (आलोचने) - "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > लक्ष्यते
लक्ष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿಹ್ನೆ /ಗುರುತು
लक्ष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಜ /ನೆಪ
विस्तारः - > "लक्षं छद्मनि विख्यातं लक्षं सङ्ख्याशरव्ययोः" - विश्व० "सङ्ख्यायां तु न ना लक्षं क्लीबं व्याजशरव्ययोः" - त्रिकाण्ड०
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
Englishlakṣa (Skt.), mark: anena ca lakṣa-nikṣepeṇa SP 〔316.10〕 (prose), and by this depositing of the sort just described, lit. by this mark-deposit, or, perhaps better, by this depositing on the (designated) mark (target, lakṣa). Acc. to Senart, lakṣa is read for lakṣaṇa (4) by mss. at Mv 〔i.207.16〕, where he keeps it, tho in the repetition 〔ii.12.6〕 he keeps lakṣaṇa with mss. there
in 〔i.62.12〕 he em. lakṣa for lakṣaṇa, alleging metrical grounds, but the resulting meter is not correct
read rather maha-(m.c. for mahā-)-puruṣalakṣaṇavarāṇāṃ
and in 〔i.207.16〕 we must also read, with 〔ii.12.6〕, dvātriṃśallakṣaṇadharo (or °śa-lakṣaṇadharo?). There is no evidence that the Buddhist 32 lakṣaṇa were ever called lakṣa, despite Skt. lakṣa for lakṣaṇa, Vikr. car. JR 〔VII.0.2〕 (HOS 〔27.233〕).
Lanman
Englishlakṣá, n.
—1. rarely, mark, token
—2.
a hundred thousand, an Anglo-Indian
lac
—3. (like Eng. mark) mark which
is aimed at. [√lag, ‘be fastened to, ’
1197a: for mg 1, cf. connection of Eng.
verb tag, ‘fasten, ’ w. noun tag, ‘attachment,
appendage, ’ and so, esp. as used
in modern shops, ‘a mark or label-tag’
for 2, cf. the specialization of Eng. marc
or mark as ‘a weight’ (of gold or silver)
and as ‘a money of account’
also that
of Eng. token as ‘a coin’ and as ‘ten
quires printed on both sides.’]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit लक्ष्
लक्ष
दर्शन-अङ्कनयोः
चुरादिः
सकर्मकः
सेट्
उभयपदी
लक्षयति-ते
लक्ष्
लक्ष
आलोचने
चुरादिः
सकर्मकः
सेट्
आत्मनेपदी
लक्षयते
आकुस्मीयः
धातुप्रदीपः
Sanskritलक्षँ लक्ष दर्शन, अङ्कनयोः
- लक्षयति लक्ष्यम् लक्षणम् लक्ष्मीः लक्ष्मीत्यपि केचित् लक्ष्मणः स्वरितेत्त्वम्स्य केचित् प्रतिपद्यन्ते लक्ष्यति लक्षयते इति एलञ्चास्य स्वरितेत्त्वं ज्ञापकं णिचश्च (1374) इति चुरादिणिजन्तादात्मनेपदं न भवतीति 5
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritकपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।
व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥
कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।
व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥
कपट (क्ली), कैतव (क्ली), दम्भ (पुं), कूट (पुंक्ली), छद्मन् (क्ली), उपधि (स्त्री), छल (क्ली), व्यपदेश (पुं), मिष (क्ली), लक्ष (क्ली), निभ (क्ली), व्याज (पुं), कुक्कुटि (स्त्री), कुहना (स्त्री), दम्भचर्या (स्त्री), वञ्चन (क्ली), प्रतारण (क्ली), व्यलीक (क्ली), अतिसन्धान (क्ली), साधु (पुं), सभ्य (पुं), आर्य (पुं), सज्जन (पुं)
स्थानान्यालीढवैशाखप्रत्यालीढानि मण्डलम् ।
समपादं च वेध्यं तु लक्ष्यं लक्षं शरव्यकम् ॥ ७७७ ॥
स्थान (क्ली), आलीढ (क्ली), वैशाख (क्ली), प्रत्यालीढ (क्ली), मण्डल (क्ली), समपाद (क्ली), वेध्य (क्ली), लक्ष्य (क्ली), लक्ष (क्ली), शरव्यक (क्ली)
यथोत्तरं दशगुणं भवेदेको दशामुतः ।
शतं सहस्रमयुतं लक्षप्रयुतकोटयः ॥ ८७३ ॥
अर्बुदमब्जं खर्वं च निखर्वं च महाम्बुजम् ।
शङ्कुर्वार्धिरन्त्यं मध्यं परार्धं चेति नामतः ॥ ८७४ ॥
एक (पुं), दशन् (पुं), शत (पुंक्ली), सहस्र (पुंक्ली), अयुत (पुंक्ली), लक्ष (स्त्रीक्ली), प्रयुत (पुंक्ली), कोटि (स्त्री), अर्बुद (पुंक्ली), अब्ज (क्ली), खर्व (क्ली), निखर्व (क्ली), महाम्बुज (क्ली), शङ्कु (पुंस्त्री), वार्द्धि (पुं), अन्त्य (क्ली), मध्य (क्ली), परार्द्ध (क्ली)
Vedic Reference
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritलक्ष, क ञ दर्शने । अङ्के । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-उभ०-सक०-सेट् ।) क ञ, लक्षयतिलक्षयते घटं लोकः । पश्यति चिह्नयुक्तं करोती-त्यर्थो वा । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritक्षीरतरङ्गिणी
Sanskritलक्षँ लक्ष दर्शन, अङ्कनयोः
- (अर्थविवरणम्) अङ्कनं चिह्नम्
लक्षिश्चेष्टश्चुरादिषु इति स्मृतेः स्वरितेत्-लक्षयते, लक्षयति लक्षणा, लक्षणम् लक्षेर्मुट् च (उ0 3160) इतीः-लक्ष्मीः शम लक्ष आलोचने (10143) इत्याकुस्माद् आत्मनेपदार्थः पाठः-लक्षयते 5
धातुवृत्तिः
Sanskritलक्षँ लक्ष (अर्थः) दर्शन, अङ्कनयोः
( लक्षति ) इत्यादि ( लक्ष्मीः ) "लक्षेर्मुद् च'' इतीकारप्रत्ययो मुडागमश्च ( लक्ष्मीवान् लक्ष्मणः ) "लक्ष्म्या अच्च'' इति मत्वर्थीयो नकारप्रप्रत्यय इकारस्य चाकारः ( लक्ष्यम्, लक्षणम् ) अचो यति ल्युटि च णेर्लोपः लक्ष्यमधीतेवेद वा ( लाक्ष्यिकः ) लाक्षणिकोऽप्येवम् उञ्छादौ लक्ष्य लक्षणे इति पाठाठ्ठक् शम लक्ष आलोचन इत्याकुस्मीयो भविष्यति 5
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“लक्ष दर्शनाङ्कनयोः”@} 2 3 मैत्रेयरक्षितमतेनास्य धातोः स्वरितेत्त्वं न इति पुरुषकारोपात्त 4 वचनाज्ज्ञायते।
पदमञ्जर्यामपि ‘एष विधिर्न चुरादिण्यन्तात् स्यादिति कश्चन निश्चिनुते स्म।
आप्तवचोऽत्र न किञ्चन दृष्टं लक्षयतेः स्वरितेत्त्वमनार्षम्।।’ 5 इति पारायणग्रन्थस्थश्लोकोदाहरणप्रदर्शनपुरस्सरं साधितम्।]] ‘अङ्कनम् = चिह्नम्’ इति क्षीरस्वामी।
‘आलोचनार्थाण्णिचि लक्षयेत, स्याल्लक्षयेल्लक्षयतेऽङ्कनार्थात्।।’ 6 इति देवः।
लक्षकः-क्षिका, लिलक्षयिषकः-षिका
लक्षयिता-त्री लिलक्षयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकपक्षयतिवत् 7 ज्ञेयानि।
ल्युटि-लक्षणम् 8 यति-लक्ष्यम्, लाक्षणिकः, 9 लक्ष्मीः, 10 लक्ष्मणः इमानि रूपाणि अस्य धातोः इति विशेषः।
ल्यपि-उपलक्ष्य।
01 (१४४६)
02 (१०-चुरादिः-१५३८। सक। सेट्। उभ।)
03 [[[अ]
04 (दैवे-श्लो। १८२)
05 (१-३-७४)
06 (श्लो। १८२)
07 (९५६)
08 [[१। लक्ष्यतेऽनेनेति लक्षणम्। रेखा, तिलकाद्यङ्कनम्, व्याकरणादिशास्त्रं च।]]
09 [[२। ‘लक्षेर्मुट् च’ (द। उ। १-८४) इति ईप्रत्ययो मुडागमश्च।]]
10 [[३। ‘लक्ष्म्या अच्च’ (ग। सू। ५-२-१००) इति मत्वर्थीये नकारप्रत्यये णत्वे ईकारस्य चाकारे लक्ष्मणः इति रूपम्। लक्ष्मणः = रामस्यानुजः।]]
1 {@“लक्ष आलोचने”@} 2 आकुस्मीयः।
‘आलोचनार्थाण्णिचि लक्षयेत, स्याल्लक्षयेत् लक्षयतेऽङ्कनार्थात्।।’ 3 इति देवः।
लक्षकः-क्षिका, लिलक्षयिषकः-षिका, लक्षयिता-त्री, लिलक्षयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि चौरादिकपक्षयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
तुमुनि-लक्षयितुम् 5।
01 (१४४७)
02 (१०-चुरादिः-१६९७। सक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो। १८२)
04 (९५६)
05 [[आ। ‘… नो खल्वशाम्यमिह लक्षयितुं क्षमाः स्मः।।’ धा। का। ३। ३५।]]
Grassman
GermanBurnouf
Frenchलक्ष लक्ष (लक्ष्) marque, signe, note
fraude.
-- लक्ष et लक्षा un lak, c-à-d. 100, 000.
लक्षण marque, signe
signe de reconnaissance
nom,
désignation
remarque.
Vue, vision, cf.
लोचन।
Au pl. les. 32 signes de la beauté physique, Bd.
-- M. grue indienne.
Le frère de Rāma, Lakṣmaṇa. -- F. [आ]
grue indienne
oie.
Ellipse, mot sous-entendu, tg.
लक्षणतस् adv. d'après la désignation
d'après la marque
distinctive.
Stchoupak
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
