| YouTube Channel

राजर्षि (rAjarSi)

 
शब्दसागरः
English
राजर्षि
m.
 (-र्षिः) A kind of saint
that holy and superhuman personage
which a king or man of the military class may become by the
practice of religious austerities
seven classes of Rishis are enu-
merated, the DeVARSHI, BRAHMARSHI, MAHARSHI, PARAMARSHI,
RAJARSHI, KĀṆḌARSHI, and ŚRUTARSHI: the order is variously
given, but the RĀJARSHI is inferior to the four preceding ones,
and the two last mean the inspired saints and supposed authors of
the scriptures.
E.
 राज king, and ऋषि a saint.
Capeller Eng
English
राजर्षि
m.
 a royal sage.
Yates
English
राज-र्षि (र्षिः) 2.
m.
 A sage
kingly.
Spoken Sanskrit
English
राजर्षि rAjarSi
m.
 royal RSi or saint
राजर्षि rAjarSi
m.
 RSi of royal descent
राजर्षि rAjarSi
m.
 that holy and superhuman personage which a kind or man of the military class may become by the performance of great austerities
राजर्षि rAjarSi
m.
 royal sage
Wilson
English
राजर्षि
m.
 (-र्षिः) A kind of saint
that holy and superhuman personage
which a king or man of the military class may become by the practice of
religious austerities
seven classes of Ṛṣis are enumerated, the
Devarṣi, Brahmarṣi, Maharṣi, Paramarṣi, Rājarṣi, Kāṇḍarṣi, and
Śrutarṣi: the order is variously given, but the Rājarṣi is inferior
to the four preceding ones, and the two last mean the inspired saints and
supposed authors of the Hindu scriptures.
E.
 राज king, and ऋषि a saint.
Monier Williams Cologne
English
राज—र्षि
m.
 (for -रिषि) a royal Ṛṣi or saint, Ṛṣi of royal descent, that holy and superhuman personage which a k° or man of the military class may become by the performance of great austerities (e.g. Purū-ravas, Viśvā-mitra
&c.
cf.
 देवर्षि and ब्रह्म-र्षि),
ŚrS.
Mn.
MBh.
&c.
N.
 of a son of Kalyāṇa and of various authors,
Cat.
Benfey
English
राजर्षि राजर्षि, see ऋषि।
Apte Hindi
Hindi
राजर्षिः
पुं*
 राजन्-ऋषिः -
"राजकीय ऋषि, सन्तसमान राजा, क्षत्रिय जाति का पुरुष जिसने अपने पवित्र जीवन तथा साधनामय भक्ति से ऋषि का पद प्राप्त किया हो। (जैसे पुरूरवा, जनक और विश्वामित्र)"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
राजर्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ದೈವಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಾಜ /ಋಷಿಯಂತೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ದೊರೆ
व्युत्पत्तिः - > राजा ऋषिरिव
प्रयोगाः - > "राजर्षिवंशस्य रविप्रसूतेरुपस्थितः पश्यत कीदृशोऽयम्"
उल्लेखाः - > रघु० १४-३७
राजर्षि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜನಮೇಜಯ /ಪರೀಕ್ಷಿತ್ತಿನ ಮಗ
विस्तारः - > "राजर्षिर्जनमेजयसञ्ज्ञकः । पारिक्षोतोऽपि" - त्रिकाण्ड०
L R Vaidya
English
rAjarzi {% m. %} a royal saint, a king behaving like a saint, a Kshatriya become a saint by austerities, एवं परंपराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः Bg.iv.2.
Bopp
Latin
राजर्षि m. (e राजन् et ऋषि sapiens, sanctus, v. euph. r. 67.)
regius sapiens. IN. 5. 25. SU. 2. 10.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
राजर्षि son of Kalyāṇa:
Camatkāracintāmaṇi.
Daśācintāmaṇi. Seems to have been composed
in 1634.
Yoginīdaśādhyāya.
Indian Epigraphical Glossary
English
Rājarṣi (EI 22), a sage-like king.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कुमारपालश्चौलुक्यो राजर्षिः परमार्हतः ॥ ७१२ ॥
मृतस्वमोक्ता धर्मात्मा मारिव्यसनवारकः ।
-wordlist-
कुमारपाल (पुं), चौलुक्य (पुं), राजर्षि (पुं), परमार्हत (पुं), मृतस्वमोक्तृ (पुं), धर्मात्मन् (पुं), मारिव्यसनवारक (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
राजर्षिः,
पुं,
 (राजा ऋषिरिव श्रेष्ठत्वात् ।)ऋतपर्णादिराजः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
तस्यस्मरणं कलिनाशनम् । यथा, --“कर्कोटकस्य नागस्य दमयन्त्या नलस्य च ।ऋतपर्णस्य राजर्षेः कीर्त्तनं कलिनाशनम् ॥
”इति महाभारतम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
राजर्षि
पु०
 राजा ऋषिरिव श्रेष्ठत्वात् संयतत्वाच्च । ३ राज-श्रेष्ठे, २ यतात्मनि नृपे च ।
Capeller
German
राजर्षि
m.
 ein königlicher Weiser.