| YouTube Channel

रसाञ्जन (rasAJjana)

 
शब्दसागरः
English
रसाञ्जन
n.
 (-नं) A sort of collyrium, prepared either with the calx of
brass, or with the Amomum anthorrhiza.
E.
 रस juice, &c., अञ्जन
collyrium.
Yates
English
रसा_ञ्जन (नं) 1.
n.
 A collyrium.
Spoken Sanskrit
English
रसाञ्जन - rasAJjana -
n.
 - vitriol of copper or a sort of lotion or wash for eyes prepared from it with the addition of turmeric or from the calx of brass with ammonium Anthorhizon or lead ore
Wilson
English
रसाञ्जन
n.
 (-नं) A sort of collyrium, prepared either with the
calx of brass, or with the Amomum anthorrhiza.
E.
 रस juice, &c., अञ्जन collyrium.
Monier Williams Cologne
English
रसाञ्जन
n.
 vitriol of copper or a sort of collyrium prepared from it with the addition of Curcuma or (accord. to some) from the calx of brass with Amomum Anthorrhiza or (accord. to others) from lead-ore,
Suśr.
Apte Hindi
Hindi
रसाञ्जनम्
नपुं*
 रसः-अञ्जनम् -
"रसौत, एक प्रकार का अंजन"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
रसाञ्जन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಡಿಗೆ /ಒಂದು ವಿಧ ಅಂಜನ
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: रसाञ्जनम्
Root: रसाञ्जन
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Blue vitriol
collyrium
Shloka(s):
3|2|41|2 ► रसाञ्जनं तार्क्ष्यशैलं शैलेयं रसगर्भकम्॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|41|2 ⇢ रसाञ्जनम् (रसाञ्जन) (नपुं) ⇒ Blue vitriol
collyrium ⇒
➠ 3|2|41|2 ⇢ तार्क्ष्यशैलम् (तार्क्ष्यशैल) (नपुं) ⇒ Blue vitriol
collyrium ⇒
➠ 3|2|41|2 ⇢ शैलेयम् (शैलेय) (नपुं) ⇒ Blue vitriol
Collyrium ⇒
➠ 3|2|41|2 ⇢ रसगर्भकम् (रसगर्भक) (नपुं) ⇒ Blue vitriol
collyrium ⇒
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: रसाञ्जनम्
Root: रसाञ्जन
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ vitriol of copper or a sort of lotion or wash for eyes prepared from it with the addition of turmeric or from the calx of brass with ammonium Anthorhizon or lead ore
Shloka(s):
2|9|101|2 ► कर्परी दार्विकाक्वाथोद्भवं तुत्थं रसाञ्जनम्॥ (वैश्यवर्गः)
2|9|102|1 ► रसगर्भं तार्क्ष्यशैलं गन्धाश्मनि तु गन्धिकः। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|101|2 ⇢ रसाञ्जनम् (रसाञ्जन) (नपुं) ⇒ vitriol of copper or a sort of lotion or wash for eyes prepared from it with the addition of turmeric or from the calx of brass with ammonium Anthorhizon or lead ore
➠ 2|9|102|1 ⇢ रसगर्भम् (रसगर्भ) (नपुं) ⇒ cinnabar, ointment made from the calx of brass, lotion or wash for eyes made from the juice of Java turmeric [Curcuma Xanthorrhiza - Bot.]
➠ 2|9|102|1 ⇢ तार्क्ष्यशैलम् (तार्क्ष्यशैल) (नपुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ धातुविशेषः
जातिः ➡ मूलकम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रसाञ्जनं,
क्ली,
 (रसजातमञ्जनं इति मध्यपदलोपीकर्म्मधारयः ।) रसजाताञ्जनविशेषः । रसवत्इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । रसगर्भम् २ तार्क्ष्य-शैलम् ३ । इत्यमरः ॥
रसोद्भूतम् ४ रसाग्र-जम् ५ कृतकम् ६ बालभैषज्यम् ७ दार्व्वी-क्वाथोद्भवम् ८ रसराजः ९ वर्य्याञ्जनम् १०रसनार्भम् ११ अग्निसारम् १२ । अस्य गुणाः ।हिमत्वम् । तिक्तत्वम् । चक्षुष्यत्वम् । मधुरत्वम् ।कटुत्वम् । रक्तपित्तविषच्छर्द्दिहिक्कापस्मार-नाशित्वञ्च ।“रीत्यान्तु ध्मायमानायां तत्किट्टन्तु रसाञ्जनम् ।तदभावे तु कर्त्तव्यं दार्व्वीक्वाथसमुद्भबम् ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
अपि च ।“दार्व्वीक्वाथसमं क्षीरं पादं पक्त्वा यथाघनम् ।तदा रसाञ्जनाख्यं तन्नेत्रयोः परमं हितम् ॥
रसाञ्जनं तार्क्ष्यशैलं रसगर्भञ्च तार्क्ष्यजम् ।रसाञ्जनं कटु श्लेष्मविषनेत्रविकारनुत् ।उष्णं रसायनं तिक्तं छेदनं व्रणदोषहृत् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
रसाञ्जन
न०
 रसजातं पित्तलधातुजमञ्जनम् । खनामख्याते“रीत्यान्तु ध्मायमानायां तत्किट्टन्तु रसाञ्जनम् । तदभावेतु कर्त्तव्यं दर्वीक्वाथसमुद्भवम्” इत्युक्ते १ पदार्थे राजनि०तद्विधिश्च भावप्र० उक्तो यथा“दार्वीक्वाथसमं क्षीरं पादं पक्त्वा यथा घनम् । तदारसाञ्जनाख्यं तन्नेत्रयोः परमं हितम् । रसाञ्जनं कटुश्लेष्मविषनेत्रविकारनुत् । उष्णं रसायनं तिक्तं छेदनंव्रणदोषहृत्” ।