| YouTube Channel

रसशोधन (rasazodhana)

 
शब्दसागरः
English
रसशोधन
m.
 (-नं) Borax.
E.
 रस a metal, &c., and शोधन purifying
being
used as a flux in refining and melting metals.
Yates
English
रस-शोधन (नः) 1.
m.
 Borax.
Spoken Sanskrit
English
रसशोधन - rasazodhana -
m.
 - borax
रसशोधन - rasazodhana -
n.
 - purification of quicksilver
Wilson
English
रसशोधन
m.
 (-नः) Borax.
E.
 रस a metal, &c., and शोधन purifying
being used as a flux in
refining and melting metals.
Monier Williams Cologne
English
रस—शोधन
m.
 borax,
L.
रस—शोधन
n.
 purification of quicksilver,
Cat.
N.
 of wk.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
रसशोधन med. Rādh 32 (and C.).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कृष्णे तु तत्र तिलकं यवक्षारो यवाग्रजः ॥ ९४३ ॥
यवनाजलः पाक्यश्च पाचनकस्तु टङ्कणः ।
मालतीतीरजो लोहश्लेषणो रसशोधनः ॥ ९४४ ॥
-wordlist-
तिलक (क्ली), यवक्षार (पुं), यवाग्रज (पुं), यवनालज (पुं), पाक्य (पुं), पाचनक (पुं), टङ्कण (पुं), मालतीतीरज (पुं), लोहश्लेषण (पुं), रसशोधन (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रसशोधनं,
क्ली,
 (रसः शोध्यतेऽनेनेति । शुध् +णिच् + ल्युट् । रसं पारदं शोधयत्यनेनेति वा ।)टङ्कणः । इति हेमचन्द्रः ॥
(रसस्य शोधनम् ।)पारदशुद्धिः । यथा, --“कुमारिकाचित्रकरक्तसर्षपैःकृतैः कषायैर्वृहतीविमिश्रितैः ।फलत्रिकेणापि विमर्द्दितो रसोदिनत्रयं सर्व्वमलैर्व्विमुच्यते ॥
एवं कदर्थितः सूतः षण्ढो भवति निश्चितम् ।बह्वौषधीकषायेण स्वेदितः स बली भवेत् ॥
सर्पाक्षीचिञ्चिकावन्द्याभृङ्गारैः स्वेदितो बली ।ततः सपावकद्रावैः स्विन्नः स्यादतिदीप्तिमान् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(मतान्तरम् ।“जयन्त्या वर्द्धमानस्य चार्द्रकस्य रसेन च ।वायस्याश्चानुपूर्व्व्यैवं मर्द्दनं रसशोधनम् ॥
एषां प्रत्येकशस्तावन्मर्द्दयेत् स्वरसेन च ।यावच्च शुष्कतां याति सप्तवारं विचक्षणः ॥
उद्धृत्योष्णारनालेन मृद्भाण्डे क्षालयेत् सुधीः ।सर्व्वदोषविनिर्म्मुक्तः सप्तकञ्चुकवर्ज्जितः ॥
जायते शुद्धसूतोऽयं युज्यते सर्व्वकर्म्मसु ॥
”इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणाधि-कारे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
रसशोधन
न०
 रसं पारदं द्रवीभूतं द्रव्यं स्वर्णादि वा शाध-कति शुध--णिच्--ल्यु । १ टङ्कणे (सोहागा) हेमच०६ त० । २ पारदशोधने च ।