| YouTube Channel

रङ्गावतारकः (raGgAvatArakaH)

 
Apte Hindi
Hindi
रङ्गावतारकः
पुं*
रङ्गः- अवतारकः -
"अभिनेता, नाटक का पात्र"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रङ्गावतारकः,
पुं,
(रङ्गे सङ्गीतभवने अवतर-तीति तॄ + ण्वुल् यद्बा रङ्गं नृत्यादिकमव-तारयतीति तॄ + णिच् + ण्वुल् ।) रङ्गाव-तारी तत्पपर्य्यायः शैलूषः भरतः सर्व्व-वेशी भरतपुत्त्रकः धात्रीपुत्त्रः रङ्ग-जीवः जायाजीवः नटः कृशाश्वी १०शैलाली ११ इति हेमचन्द्रः
नृत्यगीतस्थानेगीतवाद्यादिना तदनुगुणतया प्रसङ्गी इतिप्रायश्चित्तविवेकः
नटगायनव्यतिरिक्तरङ्गाव-तरणजीवी इति कुल्लूकभट्टः
तस्यान्नभक्षण-प्रायश्चित्तं यथा, --“मत्तक्रुद्धातुराणाञ्च भुञ्जीत कदाचन ।केशकीटावपन्नञ्च पदा स्पृष्टञ्च कामतः
”इत्युपक्रम्य, --“कर्म्मारस्य निषादस्य रङ्गावतारकस्य ।सुवर्णकर्त्तुर्व्वेणस्य शस्त्रविक्रयिणस्तथा
”इत्याद्युक्त्वा, --“य एतेऽन्ये त्वभोज्यान्नाः क्रमशः परिकीर्त्तिताः ।तेषान्त्वगस्थिरोमाणि वदन्त्यन्नं मनीषिणः
भुक्त्वातोऽन्यतमस्यान्नममत्या क्षपणं त्र्यहम् ।मत्या भुक्त्वा चरेत् कृच्छ्रं रेतोविण्मूत्रमेव
”इति मानवे अध्यायः