योगसार (yogasAra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English योगसार yogasAra universal remedy
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte Hindi
Hindiयोगसारः
योगः-सारः -
"सब रोगों की एक दवा, रामबाण, सर्वव्याधिहर"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaयोगसार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಕಲ ರೋಗಗಳನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸುವ ಉಪಾಯ
व्युत्पत्तिः - > योगस्य औषधप्रयोगस्य सारः
Aufrecht Catalogus Catalogorum
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritयोगसारः, (योगस्यौषधप्रयोगस्य सारः ।)सर्व्वरोगहरणोपायः । यथा, --धन्वन्तरिरुवाच ।“सर्व्वरोगहरं सिद्ध्वं योगसारं वदाम्यहम् ।शृणु सुश्रुत ! संक्षेपात् प्राणिनां जीवहेतवे ॥
निमेषादिर्हविःकालश्चिन्ताभिः षड्विधो भवेत् ॥
कषायकटुतिक्ताम्लरूक्षाहारादभोजनात् ।चिन्ताव्यवायव्यायामभयशोकप्रजागरात् ॥
उच्चैर्भाष्यतिभावाच्च कर्म्मयोगातिकर्षणात् ।वायुः कुप्यति पर्य्यन्ते जीर्णान्ने दिनसंक्षये ॥
उष्णाम्ललवणक्षारकटुकाजीर्णभोजनात् ।तीक्ष्णातपाग्निसन्तापमद्यक्रोधनिषेवणात् ॥
विदाहकाले भुक्तस्य मध्याह्ने जलदागमे ।ग्रीष्मकालेऽर्द्धरात्रेऽपि पित्तं कुप्यति देहिनः ॥
स्वाद्वम्ललवणस्निग्धगुरुशीतातिभोजनात् ।नवान्नपिच्छलानूपमाषाभिस्यन्दिसेवनात् ॥
अव्यवायो दिवास्वप्नशय्यासनसुखादिभिः ।कफः प्रदोषे भुक्ते च वसन्ते च प्रकुप्यति ॥
पारुष्यमूलसङ्कोचतोदविष्टम्भभोजनात् ।खरता सुप्तता हर्षरौक्षस्तम्भनशोषणम् ॥
श्यावत्वमङ्गविश्लेषवलनाशामवर्त्तनम् ।वायोर्लिङ्गानि तैर्युक्तं रोगं वातात्मकं वदेत् ॥
दाहोष्मपादसक्लेदकोपरागपरिस्रवाः ।कट्वम्लशववैगन्ध्यस्वेदमूर्च्छातितृट्श्रमाः ॥
हारिद्रं हरितत्वञ्च पित्तलिङ्गानि तैर्लयः ।स्नेहोपदेहमाधुर्य्यचिरकारित्ववन्धनम् ॥
स्तैमित्यदृष्टिसं घातशोथशीतत्वगौरवम् ।कण्डुनिद्राभियोगश्च लक्षणं कक्षसम्भवम् ॥
हेतुलक्षणसंसर्गाद्बिद्याद्ब्याधिं द्विदोषजम् ।सर्व्वहेतुसमुत्पन्नं त्रिलिङ्ग सान्निपातिकम् ॥
दोषधातुमलाधारो देहिनां देह उच्यते ।तेषां समत्वमारोग्यं क्षयवृद्धी विपर्य्ययः ॥
रसासृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जशुक्राणि धातवः ।वातपित्तकफा दोषा विण्मूत्रद्या मलाः स्मृताः ।वायुः शीतो लघुः सूक्ष्मः खरो रूक्षोऽस्थिरोबली ।पित्तमम्लकटूष्णञ्च पक्त्योजोरोमकारणम् ॥
मधुरो लवणः स्निग्धो गुरुः श्लेष्मातिपिच्छिलः ।गुदश्रोण्याश्रयो वायुः पिक्तं पक्वाशयस्थितम् ॥
कफस्यामाशयं स्थानं कण्ठोरुमूर्द्धसन्धयः ।कटुतिक्तकषायाश्च कफपित्तादिसंश्रयः ।कट्वम्ललवणाः पित्तं स्वादूष्णलवणाः कफम् ॥
एत एव विपर्य्यस्ताः समायैषां प्रयोजिताः ।भवन्ति रोगिणां शान्त्यै सुस्थानां सुखहेतवः ॥
”इत्यादि गारुडे १७२ अध्यायः ॥
(योगस्य सारः । शिवस्तवात्मको ग्रन्थविशेषः ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.