| YouTube Channel

यदुः (yaduH)

 
Apte
English
यदुः [yaduḥ], 1
N.
 of an ancient king, the eldest son of Yayāti and Devayānī and ancestor of the Yādavas.
N.
 of a country near Mathurā.
Comp.
 -कुलोद्भवः, -नन्दनः, -श्रेष्ठः epithets of Kṛiṣṇa.
Apte 1890
English
यदुः 1 N. of an ancient king, the eldest son of Yayāti and Devayānī and ancestor of the Yādavas.
2 N. of a country near Mathurā.
Comp.
कुलोद्भवः,
नंदनः,
श्रेष्ठः epithets of Kṛṣṇa.
Apte Hindi
Hindi
यदुः
पुं*
 - यज् + उ पृषो* जस्य दः
"एक प्राचीन राजा का नाम, ययाति और देवयानी का ज्येष्ठ पुत्र, यादवों का वंश प्रवर्तक"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 यदुः
noun
नृपनामविशेषः-ययातेः देवयान्यां जातो ज्येष्ठः पुत्रः। यस्माद् तद्वंशः यादवः इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्।
"तस्यैवं सुप्रवृत्तस्य पुत्रकामस्य धीमतः। मधुमत्यां सुतो जज्ञे यदुर्नाम महाशयाः॥"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
यदुः,
पुं,
 (यजते इति । यज् + उः । पृषोदरादि-त्वात् जस्थाने दकारः ।) देवयान्यां जातोययातेर्ज्येष्ठपुत्त्रः । तस्य वंशे पितृशापात् राजा-चक्रवर्त्ती नासीत् । तद्वंशे द्वापरयुगस्यान्तेश्रीकृष्णोऽवतीर्णः । इति श्रीभागवतमतम् ॥
तस्य मातुलकन्याविवाहकारणं यथा, --“जरां प्राप्य ययातिस्तु स्वपुरं प्राप्य चैव ह ।पुत्त्रं ज्येष्ठं वरिष्ठञ्च यदुमित्यब्रवीद्वचः ॥
त्वं यदो ! प्रतिमद्यस्व पाप्मानं जरया सह ।यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम् ॥
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनस्ते यौवनं त्वहम् ।दत्त्वा संप्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह ॥
यदुरुवाव ।सितश्मश्रुधरो दीनो जरया शिथिलीकृतः ।बलीसन्ततगात्रश्च दुर्द्धर्षो दुर्ब्बलः कृशः ॥
अशक्तः कार्य्यकरणे पापभूतश्च यौवने ।सहोपजीविभिश्चैव तां जरां नैव कामये ॥
सन्ति ते बहवः पुत्त्रा मत्तः प्रियतरा नृप ! ।जरां ग्रहीतुं धर्म्मज्ञ ! पुत्त्रमन्यं वृणीष्व वै ॥
ययातिरुवाच ।यो मे त्वं हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि ।पापान्मातुलसम्बन्धात् प्रजा वै ते भविष्यति ॥
”इति मात्स्ये ३१ अध्यायः ॥
* ॥
(हर्य्यश्वराजपुत्त्रः । यथा, हरिवंशे । ९३ । ४४ ।“तस्यैवं सुप्रवृत्तस्य पुत्त्रकामस्य धीमतः ।मधुमत्यां सुतो जज्ञे यदुर्नाम महायशाः ॥
”)