| YouTube Channel

म्ना (mnA)

 
शब्दसागरः
English
म्ना r. 1st cl. (मनति) To fix in the memory by frequent practice or
repetition, to study, to acquire by study, &c.
Capeller Eng
English
म्ना मनति
w.
 आ mention, repeat, regard as, take for
(acc. ). समा the same. — Cf. आम्नात (add. ), समाम्नात.
Yates
English
म्ना मनति 1.
a. To remember
study.
Wilson
English
म्ना r. 1st cl. (मनति) To fix in the memory by frequent practice or
repetition, to study, to acquire by study, &c.
Apte
English
म्ना [mnā], 1
P.
 (मनति, म्नात)
To repeat (in the mind).
To learn diligently.
To remember.
To praise (Ved. ).
Apte 1890
English
म्ना {c1c} P. (मनति, म्नात) 1 To repeat (in the mind).
2 To learn diligently.
3 To remember.
4 To praise (Ved.).
Monier Williams Cologne
English
म्ना (cf. √ मन्, with which म्ना was originally identical)
cl.
 1.
P.
Dhātup.
 xxii, 31
मनति (Gr. also pf. मम्नौ
aor.
 अम्नासीत्
Prec. म्नायात्, or म्नेयात्
fut. म्नाता and म्नास्यति
inf.
 म्नातुम्:
Caus.
 म्नापयति
aor.
 अमिम्नपत्:
Desid.
 मिम्नासति:
Intens.
 , माम्नायते, माम्नाति, माम्नेति), only in अनु-, आ-, प्रत्य्-आ-, सम्-आ-, परि-√ म्ना.
Monier Williams 1872
English
म्ना म्ना (connected with rt. मन्, with
which म्ना was originally identical), cl. 1.
P. मनति, मम्नौ, म्नास्यति, अम्नासीत्, म्ना-
यात् or म्नेयात्, म्नातुम्, to bind or fix in the
mind, repeat over in the mind, fix in the memory
by frequent repetition, repeat
to study or learn
diligently
to remember
to celebrate, praise (Ved.):
Pass. म्नायते: Caus. म्नापयति, -यितुम्, Aor.
अमिम्नपत्: Desid. मिम्नासति: Intens. माम्ना-
यते, माम्नाति, माम्नेति
[for comparisons see
under rt. मन्।]
Macdonell
English
म्ना MNĀ, Ⅰ. P. -mana [collatereal of √ man]. 🞄ā, mention, speak of
declare to be, regard 🞄as
ps. ā-mnāyate, be mentioned etc., 🞄be recorded, — handed down or taught: pp. 🞄āmnāta. sam-ā, mention, record, enumerate
🞄consider to be (ac.)
Ā. recite.
Benfey
English
म्ना म्ना (i. e. मन् + आ), i. 1, मन,
Par.
1. To fix in the memory by
frequent repetition.
2. To remember,
to praise (ved.). -- With the prep. आ आ,
To repeat frequently, Bhaṭṭ. 17, 30.
आम्नाता, Recorded, Pañc. i. d. 408. --
With समा सम्-आ, To prescribe,
Utt. Rāmac. 92, 6. -- Cf. μιμνήσκω, μνῆμα, μνάομαι
Lat. meminisse. Cf. मन्।
Apte Hindi
Hindi
म्ना
"भ्वा* पर* , " - -
दोहराना
म्ना
"भ्वा* पर* , " - -
परिश्रम पूर्वक याद करना
म्ना
"भ्वा* पर* , " - -
स्मरण करना
L R Vaidya
English
mnA {% vt. 1P (pp. म्नान
pres. मनति) %} 1. To repeat
2. to study diligently
3. to remember.With आ-, 1. to proclaim, to speak of, त्वामामनंति प्रकृतिं पुरुषार्थप्रवर्तिनीम् K.S.ii.13
2. to study, यद्ब्रह्म सम्यगाम्नातं यदग्नौ विधिना हुतम् K.S.vi.16.With समा-, 1. to prescribe, तं हि धर्मं धर्मसूत्रकाराः समामनंति Ut.iv.
2. to repeat.
Bopp
Latin
म्ना 1. P. (in tempp. special. मन्, quod vera radix est,
unde litteris transpositis et productâ vocali म्ना, sicut
e. c. graece dicitur βέβλη-ϰα a ΒΑΛ, πέπτω-ϰα a
ΠΕΤ) memorare, enunciare, laudare, celebrare. RIGV.
24. 1.: कस्य नूनङ् कतमस्या ऽमृतानाम् मनामहे
चारु देवस्य नाम
26. 8. (V. मन् et cf. gr. μιμνήσϰω,
fut. μνήσω = म्नास्यामि.)
c. आ id. BHATT. 17. 30.: आमनन् मन्त्रम्.
Lanman
English
√mnā (mánati
ámnāsīt
mnātá). cóllateral
form of √man, ‘be minded, ’ 108g.
[see √man: cf. μι-μνή-σκω, ‘keep in
mind.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
म्ना (म्ना॒ अभ्यासे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = म्नानम्
अनीयर् = म्नानीयः - म्नानीया
ण्वुल् = म्नायकः - म्नायिका
तुमुँन् = म्नातुम्
तव्य = म्नातव्यः - म्नातव्या
तृच् = म्नाता - म्नात्री
क्त्वा = म्नात्वा
ल्यप् = प्रम्नाय
क्तवतुँ = म्नातवान् - म्नातवती
क्त = म्नातः - म्नाता
शतृँ = मनन् - मनन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 म्ना
मूलधातुः:
धात्वर्थः:
 अभ्यासे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 (आ)मनति
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकारान्तः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
म्ना अभ्यासे
- मनति । म्नायते । मम्नौ । निम्नम् । सुम्नम् । द्युम्नम् । अम्नाती । व्याकरणे ।। 933 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
म्ना, अभ्यासे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-सक०-अनिट् ।) अभ्यासः पौनःपुन्येनानु-शीलनम् । मनति सन्ध्यां ब्राह्मणः । इति दुर्गा-दासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
म्ना अभ्यासे
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । मनति अम्नासीत् मम्नौ ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
म्ना अभ्यासे
- (अर्थविवरणम्) अभ्यासः पारम्पर्येण वृत्तिः
म्नो मनः (द्र0 7378) आमनति आम्नायः नामन्सीमन् (उ0 4151) इति नाम 898
धातुवृत्तिः
Sanskrit
म्ना (अर्थः) अभ्यासे
( मनति ) "पाघ्रा'' इत्यादिना मनोदशः शिति अन्यत्र ग्लैवत्मन्नावित्यादि ( आम्रायः ) घञि युक् ( आम्रातः ) आम्रातमनेनाम्राती व्याकरणे "इष्टादिभ्यश्च'' इति प्रथमान्तादनेनेत्यर्थे इनिः, सप्मीविधाने [ क्तस्येन्विषयस्य कर्मण्युपसंख्यानम् ] इति कर्मणि सप्तमी नीचभावभ्यस्यतीति ( निम्रम् ) सुपीति योगविभागात् "आतोऽनुपसर्गे''इति वा कः नेनींचभाववचनत्वेन मनत्यर्थस्थाविशेषणान्न तं प्रतीहोपसर्गत्वं, दिने आम्रायत इति ( द्युम्रम् ) घुशब्दो दिनचनम्, दृश्यते च धारयेरत्र ( द्यून् ) सुतरामाम्रायत इति (सुम्री) सुखम् घञर्थे कः 912
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“म्ना अभ्यासे”@} 2 प्रायेणायमाङ्पूर्वक एव प्रयुज्यते।
‘अभ्यासः = पारम्पर्येण वृत्तिः।’ इति क्षीरस्वामी।
म्नायकः-यिका, म्नापकः-पिका, मिम्नासकः-सिका, माम्नायकः-यिका
म्नाता-त्री
म्नापयिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि प्रातिस्विकरूपाणि 3 विना भौवादिकधमतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 आमनन्-ती, 6 व्यत्यामनमानः, 7 निम्नम्, 8 द्युम्नम्, 9 सुम्नम्, 10 आम्नायः इतीमानि रूपाण्यस्येति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१३२०)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९२९। अक। अनि। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्१०५९+ २९]
04
=>
 (९२४)
05
=>
 [[१। शतरि, शपि ‘पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्तिसर्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमन--’ (७-३-७८) इत्यादिनाऽस्य मनादेशे पररूपे च रूपमेवम्।]]
06
=>
 [[२। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानचि, शपि मनादेशे रूपमेवम्।]]
07
=>
 [[३। नीचभावमभ्यस्तीति निम्नम्। ‘सुपि--’ (३-२-४) इति योगविभागात्, ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति वा कप्रत्यये, ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपे च रूपमेवम्। अत्र धातुवृत्तौ तु --“ --‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति वा कः। नेर्नीचभाववचनत्वेन मन्य (न?) त्यर्थस्याविशेषणान्न तं प्रतीहोपसर्गत्वम्।” इत्युक्तम्। तदिहावधेयम्।]]
08
=>
 [[४। दिने आम्नायते इति द्युम्नम्। द्युशब्दो दिनवचनः। अत्रापि कप्रत्यये रूपम्।]]
09
=>
 [[५। सुतरामाम्नायते इति सुम्नम् = सुखम्। ‘घञर्थे कविधानम्--’ (वा। ३-३-५८) इति घञर्थे कप्रत्यये रूपम्।]]
10
=>
 [[६। आ = समन्तात् म्नायते इति आम्नायः = वेदः। घञि ‘आतो युक्--’ (७-३-३३) इति युगागमे च रूपमेवम्।]]
Capeller
German
म्ना, मनति (nur —°), mit आ erwähnen,
überliefern
Pass. आम्नायति, p. p. आम्नात.
Grassman
German
(√mnā) siehe man.
Burnouf
French
*म्ना म्ना। मनामि, मने 1
p. मम्नौ
f2.
म्नास्यामि
a1. अम्नासम्
pp. म्नात (forme abrégée
de मन्
sfx. आ). Confier à son esprit
lire attentivement
[par ex. les livres saints].
Répéter, célébrer, mentionner:
कस्य मनामहे देवस्य नाम, de quel dieu redirons-nous le
nom? Vd.
Gr.
μνάομαι.
म्नापयामि c. de म्ना।
Stchoupak
French
म्ना-
{%manati
amnāsiṣuḥ
mnāyate
mnāta- %} -- v. आ-म्ना-।