| YouTube Channel

मृगी (mRgI)

 
Spoken Sanskrit
English
मृगी - mRgI -
f.
 - deer [ fem. ]
Apte
English
मृगी [mṛgī], 1 A female deer, doe.
Epilepsy.
N.
 of a particular class of women.
Comp.
 -दृश्
f.
 , -लोचना
&c.
 a woman with eyes like those of a doe or fawn. -पतिः an epithet of Kṛiṣṇa.
Apte 1890
English
मृगी 1 A female deer, doe.
2 Epilepsy.
3 N. of a particular class of women.
Comp.
दृश् f.
लोचना &c. a woman with eyes like those of a doe or fawn.
पतिः an epithet of Kṛṣṇa.
Monier Williams Cologne
English
मृगी a (ई),
f.
 a female deer or antelope, doe,
Hariv.
R.
&c.
N.
 of the mythical progenitress of antelopes,
MBh.
R.
Pur.
a partic. class of women,
L.
a kind of metre,
Col.
a partic. gait of a dancing girl,
Saṃgīt.
demoniacal possession, epilepsy,
L.
मृगी b
f.
 (of मृग above) a female deer, doe.
Macdonell
English
मृगी mṛg-ī,
f.
 female antelope, doe: -kṣīra,
n.
 milk of a doe
-tva,
n.
 condition of a 🞄doe
-dṛś,
f.
 gazelle-eyed woman
locanā, 🞄f. id..
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 12,
पादेऽक्षराणि-
 3
मात्राः - 5
मात्रा-विन्यासः
दा द दा
लक्षणम् - रो मृगी । ४
लक्षण-मूलम् - वृत्तरत्नाकरः
उदाहरणम् - कथ्यतां यात्यसौ गीतगा हा मृगी
Apte Hindi
Hindi
मृगी
स्त्री*
 - मृग + ङीष्
"हरिणी, मृगी"
मृगी
स्त्री*
 - -
मिरगी रोग
मृगी
स्त्री*
 - -
स्त्रियों की एक विशिष्ट श्रेणी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मृगी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಣ್ಣು ಜಿಂಕೆ /ಹುಲ್ಲೆ
मृगी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಹೆಂಗಸು
L R Vaidya
English
mfgI {% f. %} 1. A female deer, a doe
2. epilepsy
3. a particular class of women.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Mṛgī, n. of a Śākyan woman, mother of Ānanda, to whom is attributed the stanza attributed in Pali (Jāt. 〔i.60.30—33〕) to Kisāgotamī: Mv 〔ii.157.9, 16〕
〔iii.176.16〕.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मृगी *eine Art nāyikā, V 74
E 211 (K, A). 212 (P). 213 (A). 345 (R). 347. 348 (P). 555 (K).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मृगी
noun
वर्णवृत्तविशेषः।
"मृग्याः प्रत्येकस्मिन् चरणे रगणः भवति।"
Synonyms:
 मृगी
noun
कश्यपपुत्री या क्रोधवशायाः गर्भात् उत्पन्ना।
"मृग्याः विवाहः पुलहमुनिना सह जातः।"
Synonyms:
 अपस्मारः, प्रतानः, भ्रामरम्, मृगी, लालाधः, भूतविक्रिया
noun
रोगविशेषः- अङ्गविकृतिः यस्यां रोगी सहसा एव उन्मूर्छति।
"अपस्मारः असाध्यः रोगः नास्ति।"
Synonyms:
 मृगी
noun
स्त्रीत्वविशिष्टः मृगः।
"शाखालम्बितवल्कलस्य च तरोर्निर्मातुमिच्छाम्यधः शृङ्गे कृष्णमृगस्य वामनयनं कण्डूयमाना मृगी।"
Synonyms:
 मृगी
noun
एका दैवी कुरङ्गी ।
"मृग्याः उल्लेखः महाभारते वर्तते"
Mahabharata
English
Mṛgī (“hind”). § 127 (Aṃśāvat.): I, 66, 2624 (daughter of Krodhavaśā), 2626 (mother of the deer (mṛgāḥ)).
पुराणम्
English
मृगी / MṚGĪ. The mother of all types of deer. (See under mṛgas).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मृगी
Root: मृगी
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ doe
⇒ deer
⇒ female deer
⇒ golden image
⇒ kind of metre
⇒ yellow jasmine
⇒ kind of svarabhakti
⇒ Indian madder [Rubia cordifolia - Bot.]
⇒ one of the four kinds of beautiful women
Shloka(s):
3|3|50|2 ► हरिणी स्यान्मृगी हेमप्रतिमा हरिता च या॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|50|2 ⇢ हरिणी (हरिणी) (स्त्री) ⇒ doe, deer, female deer, golden image, kind of metre, yellow jasmine, kind of svarabhakti, Indian madder [Rubia cordifolia - Bot.], one of the four kinds of beautiful women
Related word(s):
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ हरिणः
जातिः ➡ स्तनपायी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मृगी,
स्त्री,
 (मृग + जातौ ङीष् ।) मृगजातिस्त्री ।इति व्याकरणम् ॥
(यथाभिज्ञानशाकुन्तले । ६ ।“शाखालम्बितवल्कलस्य च तरोर्निर्मातुमिच्छाम्यधःशृङ्गे कृष्णमृगस्य वामनयनं कण्डूयमानांमृगीम् ॥
”)अस्या दुग्धगुणाः छागीदुग्धगुणतुल्याः । यथा, ‘मृगीणां जाङ्गलोत्थानां अजाक्षीरगुणं पयः ।’इति भावप्रकाशः ॥
पुलहभार्य्या । सा कश्यपकन्या । तस्या अपत्यंहरिणादि । यथा, --“क्रोधाच्च जज्ञिरे कन्या द्वादशैवात्मसम्भवाः ।ता भार्य्याः पुलहस्य स्युर्मृगी मन्दा इरावती ॥
भूता च कपिला दंष्ट्रा कषा तिष्या तथैव च ।श्वेता च सरमा चैव सरसा चेति विश्रुताः ॥
मृग्यास्तु हरिणाः पुत्त्रा मृगाश्चान्ये शशा-स्तथा ।न्यङ्कवः शरभा ये च पुरवः पृषताश्च ये ॥
”इति वह्निपुराणम् ॥
त्र्यक्षरच्छन्दोविशेषः । यथा । रो मृगी । ‘सामृगीलोचना । राधिका श्रीपतेः ॥
’ वृमध्या ।इति छन्दोमञ्जरी ॥
अपस्माररोगः । इति लोकेख्यातः ॥
(होमोक्तमुद्राविशेषः ॥
)