| YouTube Channel

मूर्त्तिः (mUrttiH)

 
Apte Hindi
Hindi
मूर्त्तिः
स्त्री*
- मूर्च्छ् + क्तिन्
"निश्चित आकार और सीमा की कोई वस्तु, भौतिक तत्त्व, द्रव्य, सत्त्व"
मूर्त्तिः
स्त्री*
- -
"रूप, दृश्यमान आकृति, शरीर, आकृति"
मूर्त्तिः
स्त्री*
- -
"मूर्त्तिमत्ता, शरीरधारण, प्रतिबिंब, स्पष्टीकरण"
मूर्त्तिः
स्त्री*
- -
"प्रतिमा, प्रतिमूर्ति, पुतला, बुत"
मूर्त्तिः
स्त्री*
- -
सौन्दर्य
मूर्त्तिः
स्त्री*
- -
"ठोसपना, कड़ापन"
Tamil
Tamil
மூர்த்தி: : உருவம், உடல், தெய்வங்களின் சிலை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मूर्त्तिः,
स्त्री,
(मूर्च्छ + क्तिन् “न ध्याख्येति ।”८ ५७ इत्यस्मान्न तकारस्य नत्वम् ।)काठिन्यम् शरीरम् इत्यमरः
६६
(यथा, मनौ १२ १२० ।“खं सन्निवेशयेत् खेषु चेष्टनस्पर्शनेऽनिलम् ।पक्तिदृष्ट्योः परं तेजः स्नेहेऽपो गाञ्च मूर्त्तिषु
”)प्रतिमा इति हेमचन्द्रः
स्वरूपः यथा, --“आचार्य्यो ब्रह्मणो मूर्त्तिः पिता मूर्त्तिःप्रजापतेः ।भ्राता मरुत्पतेर्म्मूर्त्तिर्म्माता साक्षात् क्षिते-स्तनूः
दयाया भगिनी मूर्त्तिर्द्धर्म्मस्यात्मातिथिः स्वयम् ।अग्नेरम्यागतो मूर्त्तिः सर्व्वभूतानि चात्मनः
”इति श्रीभागवते २९ -- ३०
(ब्रह्मसावर्णिपुत्रविशेषः यथा, तत्रैव ।१३ २१ -- २२ ।“तत्सुता भूरिषेणाद्या हविष्मत्प्रमुखा द्विजाः ।सुवासना विरुद्धाद्या जयो मूर्त्तिस्तदा द्विजाः
”)