| YouTube Channel

मुद्ग (mudga)

 
शब्दसागरः
English
मुद्ग
m.
(-द्गः)
1. A sort of kidney-bean, (Phaseolus mungo.)
2. A cover,
as a lid or cloth.
3. A kind of sea-bird.
E.
मुदि to please, Unādi
aff.
गक् नेट् “मुग् ।”
Capeller Eng
English
मुद्ग॑
m.
a sort of bean.
Yates
English
मुद्ग (द्गः) 1.
m.
Kind of kidney-bean.
Wilson
English
मुद्ग
m.
(-द्गः)
1 A sort of kidney-bean, (Phaseolus mungo.)
2 A cover, as a lid or cloth,
E.
मुदि to please, Uṇādi
aff.
ग.
Apte
English
मुद्गः [mudgḥ], [मुद् गक्
Uṇ.*
1.133]
A kind of kidneybean.
A lid, cover.
A kind of sea-bird.
A kind of weapon (मुद्गर)
विरूपाक्षस्तु महता शूलमुद्गधनुष्मता
Rām.*
6.37.14.
Comp.
-पर्णी Phaseolus Trilobus (Mar. रानमूग). -मोदकः a kind of sweetmeat
Bhāva.
P.
-भुज्, -भोजिन्
m.
a horse.
Apte 1890
English
मुद्गः [मुदु-गक् नेट Uṇ. 1. 125] 1 A kind of kidney-bean.
2 A lid, cover.
3 A kind of sea-bird.
Comp.
भुज्,
भोजिन् m. a horse.
Monier Williams Cologne
English
मुद्ग॑ a
m.
(accord. to
Uṇ.
i, 127
fr.
मुद्) Phaseolus Mungo (both the plant and its beans),
VS.
&c.
&c.
a cover, covering, lid,
L.
a kind of seabird,
L.
(prob. w.r. for मद्गु, q.v.)
मुद्ग b
&c.
See col. 2.
Monier Williams 1872
English
मुद्ग, अस्, m. (said to be fr. rt. 2. मुद् above,
Uṇādi-s. 1. 127), a sort of kidney-bean, Phaseolus
Radiatus or Phaseolus Mungo (both the plant and
its beans)
a cover, covering, lid
a kind of sea-
bird, (in this sense for मद्गु, q. v.)
—मुद्ग-
गिरि, इस्, m., N. of a city.
—मुद्ग-पर्णी, f. a sort
of kidney-bean, Phaseolus Trilobus.
—मुद्ग-भुज्,
क्, or मुद्ग-भोजिन्, ई, m. ‘eating Mudga-beans,
a horse.
—मुद्ग-मोदक, अस्, m. a kind of sweet-
meat or confectionery.
—मुद्ग-वत्, आन्, अती, अत्,
having beans, &c.
—मुद्गार्द्रकवट (°ग-आर्°),
अस्, m. a kind of sweetmeat.
मुद्ग मुद्ग। See col. 2.
Macdonell
English
मुद्ग mud-gá,
m.
kind of kidney-bean (Phaseolus 🞄Mungo: the plant and the seed).
Benfey
English
मुद्ग मुद्ग,
m.
1. A sort of kid-
ney bean, Phaseolus mungo, Lass. 79,
15.
2. A cover.
Apte Hindi
Hindi
मुद्गः
पुं*
- मुद् + गक्
"एक प्रकार का लोबिया, मुंग"
मुद्गः
पुं*
- -
"ढकना, आवरण"
मुद्गः
पुं*
- -
एक प्रकार का समुद्री-पशु
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मुद्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಸರು
निष्पत्तिः - > मुद (हर्षे) - "गक्" (उ० १-१२५)
मुद्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರುಕಾಗೆ
L R Vaidya
English
mudga {% m. %} 1. A kind of kidney-bean
2. a kind of sea-bird.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मुद्गस्तु प्रथनो लोभ्यो बलाटो हरितो हरिः
-wordlist-
मुद्ग (पुं), प्रथन (पुं), लोभ्य (पुं), बलाट (पुं), हरित (पुं), हरि (पुं)
Vedic Reference
English
Mudga, denoting a kind of bean (Phascolus Mungo), occurs
in a list of vegetables in the Vājasaneyi Saṃhitā.^1 A ‘soup of
rice with beans’ (mudgaudana) is mentioned in the Śāṅkhāyana
Āraṇyaka^2 and the Sūtras. Cf. perhaps Mudgala.
1) xviii. 12.
2) xii. 8.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 240.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मुद्गः,
पुं,
(मोदते अनेन इति मुद् + “मुदिग्रो-र्गग्गौ ।” उणा० १२७ इति गक् ।)पक्षिविशेषः तत्पर्य्यायः जलवायसः ।इति हेमचन्द्रः २३८
शमीधान्यभेदः ।मुग इति माषा (यथा, मनुः ३९ ।“ब्रीहयः शालयो मुद्गास्तिलामाषास्तथा यवाः ।”)तत्पर्य्यायः सूपश्रेष्ठः वर्णार्हः रसोत्तमः ४भुक्तिप्रदः हयानन्दः सुफलः वाजि-भोजनः अस्य गुणाः कषायत्वम् मधु-रत्वम् कफपित्तास्रजित्त्वम् लघुत्वम् ग्राहि-त्वम् शीतत्वम् पाके कटुत्वम् चक्षुष्यत्वम् ।नातिवातलत्वञ्च तद्यूषगुणाः पित्तश्रमार्त्ति-शमनत्वम् लघुत्वम् सन्तापहारित्वम् ।अरोचकनाशित्वम् तत्सैन्धवयुक्तञ्चेत् रक्त-प्रसादनत्वम् सर्वरुजापहारित्वञ्च इतिराजनिर्घण्टः
अपि रूक्षत्वम् स्वादु-त्वम् अल्पानिलत्वम् ज्वरघ्नत्वञ्च इतिभावप्रकाशः
*
वनमुद्गगुणाः ।“मुकुष्टः शीतलो ग्राही कफपित्तज्वरापहः
”तद्बिशेषा यथा, राजवल्लभे ।“प्रधाना हरितास्तत्र वन्यमुद्गास्तु मुद्गवत् ।कृष्णमुद्गा महामुद्गा गौरा हरितपीतकाः ।श्वेता रक्ताश्च निर्द्दिष्टा लघवः पूर्व्वपूर्व्ववत्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मुद्ग
पु०
मुद--गक् नेट् कलायभेदे(मुग)
पु०
मेदि० पक्षिभेदे जलकाके हेमच०
Capeller
German
मुद्ग॑
m.
eine Art Bohne.
Grassman
German
(mudgá), m., eine Bohnenart, Phaseolus Mungo Lin. (die Pflanze und die Frucht).
Burnouf
French
मुद्ग मुद्ग
m.
esp. de haricot [phaseolus mungo].
मुद्गगिरि
m.
np. de ville, auj. Monghir.
मुद्गपर्णी
f.
haricot trilobé.
मुद्गभुज्
m.
cheval.
मुद्गर et मुद्गल
m.
marteau de charpentier
brise-mottes
de jardinier
masse-d'armes.
Esp. de jasmin d'Arabie.
मुद्गष्ठ
m.
(स्था) esp. de haricot [phaseolus lobatus].
Stchoupak
French
मुद्ग-
m.
sorte de fève (Phaseolus Mungo).