| YouTube Channel

मिहिरः (mihiraH)

 
Apte
English
मिहिरः [mihirḥ], [मिह्-किरच्
Uṇ.*
 1.51]
The sun
मयि तावन्मिहिरो$पि निर्दयो$भूत्
Bv.*
 2.34
याते मय्यचिरान्निदाघमिहिर- ज्वालाशतैः शुष्कताम् 1.16
N.*
 2.36
13.54.
A cloud.
The moon.
Wind, air.
An old man.
TheArka plant.
An epithet of Buddha
L.
 D. B.
Comp.
 -आपद्
f.
 eclipse of the sun. -कुलः
N.
 of a prince
Rāj. T.
Apte 1890
English
मिहिरः [मिह्-किरच् Uṇ. 1. 51.] 1 The sun
मयि तावन्मिहिरोऽपि निर्दयोऽभूत् Bv. 2. 34
याते मय्यचिरान्निदाघमिहिरज्वालाशतैः शुष्कतां 1. 16
N. 2. 36
13. 54.
2 A cloud.
3 The moon.
4 Wind, air.
5 An old man.
6 The Arka plant.
Apte Hindi
Hindi
मिहिरः
पुं*
 - -
सूर्य
मिहिरः
पुं*
 - -
बादल
मिहिरः
पुं*
 - -
चन्द्रमा
मिहिरः
पुं*
 - -
"हवा, वायु"
मिहिरः
पुं*
 - -
बूढा आदमी
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सूर्यः, सूरः, अर्यमा, आदित्यः, द्वादशात्मा, दिवाकरः, भास्करः, अहस्करः, व्रध्रः, प्रभाकरः, विभाकरः, भास्वान्, विवस्वान्, सप्ताश्वः, हरिदश्वः, उष्णरश्मिः, विवर्त्तनः, अर्कः, मार्त्तण्डः, मिहिरः, अरुणः, वृषा, द्युमणिः, तरणिः, मित्रः, चित्रभानुः, विरोचन्, विभावसुः, ग्रहपतिः, त्विषाम्पतिः, अहःपतिः, भानुः, हंसः, सहस्त्रांशुः, तपनः, सविता, रविः, शूरः, भगः, वृध्नः, पद्मिनीवल्लभः, हरिः, दिनमणिः, चण्डांशुः, सप्तसप्तिः, अंशुमाली, काश्यपेयः, खगः, भानुमान्, लोकलोचनः, पद्मबन्धुः, ज्योतिष्मान्, अव्यथः, तापनः, चित्ररथः, खमणिः, दिवामणिः, गभस्तिहस्तः, हेलिः, पतंगः, अर्च्चिः, दिनप्रणीः, वेदोदयः, कालकृतः, ग्रहराजः, तमोनुदः, रसाधारः, प्रतिदिवा, ज्योतिःपीथः, इनः, कर्म्मसाक्षी, जगच्चक्षुः, त्रयीतपः, प्रद्योतनः, खद्योतः, लोकबान्धवः, पद्मिनीकान्तः, अंशुहस्तः, पद्मपाणिः, हिरण्यरेताः, पीतः, अद्रिः, अगः, हरिवाहनः, अम्बरीषः, धामनिधिः, हिमारातिः, गोपतिः, कुञ्जारः, प्लवगः, सूनुः, तमोपहः, गभस्तिः, सवित्रः, पूषा, विश्वपा, दिवसकरः, दिनकृत्, दिनपतिः, द्युपतिः, दिवामणिः, नभोमणिः, खमणिः, वियन्मणिः, तिमिररिपुः, ध्वान्तारातिः, तमोनुदः, तमोपहः, भाकोषः, तेजःपुञ्जः, भानेमिः, खखोल्कः, खद्योतनः, विरोचनः, नभश्चक्षूः, लोकचक्षूः, जगत्साक्षी, ग्रहराजः, तपताम्पतिः, सहस्त्रकिरणः, किरणमाली, मरीचिमाली, अंशुधरः, किरणः, अंशुभर्त्ता, अंशुवाणः, चण्डकिरणः, धर्मांशुः, तीक्ष्णांशुः, खरांशुः, चण्डरश्मिः, चण्डमरीचिः, चण्डदीधितिः, अशीतमरीचिः, अशीतकरः, शुभरश्मिः, प्रतिभावान्, विभावान्, विभावसुः, पचतः, पचेलिमः, शुष्णः, गगनाध्वगः, गणध्वजः, खचरः, गगनविहारी, पद्मगर्भः, पद्मासनः, सदागतिः, हरिदश्वः, मणिमान्, जीवितेशः, मुरोत्तमः, काश्यपी, मृताण्डः, द्वादशात्मकः, कामः, कालचक्रः, कौशिकः, चित्ररथः, शीघ्रगः, सप्तसप्तिः
noun
हिन्दूनां धर्मग्रन्थेषु वर्णिता एका देवता।
"वेदेषु सूर्यस्य पूजायाः वारंवारं विधानम् अस्ति"।"
Synonyms:
 सूर्यः, सविता, आदित्यः, मित्रः, अरुणः, भानुः, पूषा, अर्कः, हिरण्यगर्भः, पतङ्गः, खगः, सहस्रांशुः, दिनमणिः, मरीचि, मार्तण्ड, दिवाकरः, भास्करः, प्रभाकरः, विभाकरः, विवस्वान्, सप्ताश्वः, हरिदश्वः, चित्ररथः, सप्तसप्तिः, दिनमणि, द्युमणिः, दिवामणिः, खमणिः, खद्योतः, प्रद्योतनः, अम्बरीशः, अंशहस्तः, लोकबान्धवः, जगत्चक्षुः, लोकलोचनः, कालकृतः, कर्मसाक्षी, गोपतिः, गभस्तिः, गभस्तिमान्, गभस्तिहस्तः, ग्रहराजः, चण्डांशु, अंशुमानी, उष्णरश्मिः, तपनः, तापनः, ज्योतिष्मान्, मिहिरः, अव्ययः, अर्चिः, पद्मपाणिः, पद्मिनीवल्लभः, पद्मबन्धुः, पद्मिनीकान्तः, पद्मपाणिः, हिरण्यरेतः, काश्यपेयः, विरोचनः, विभावसुः, तमोनुदः, तमोपहः, चित्रभानुः, हरिः, हरिवाहनः, ग्रहपतिः, त्विषाम्पतिः, अहःपतिः, वृध्नः, भगः, अगः, अद्रिः, हेलिः, तरूणिः, शूरः, दिनप्रणीः, कुञ्जारः, प्लवगः, सूनुः, रसाधारः, प्रतिदिवा, ज्योतिपीथः, इनः, वेदोदयः, पपीः, पीतः, अकूपारः, उस्रः, कपिलः
noun
पृथिव्याः निकटतमः अतितेजस्वी खगोलीयः पिण्डः यं परितः पृथ्व्यादिग्रहाः भ्रमन्ति। तथा च यः आकाशे सुवति लोकम् कर्माणि प्रेरयति च।
"सूर्यः सौर्याः ऊर्जायाः महीयः स्रोतः।/ सूर्ये तपत्यावरणाय दृष्टैः कल्पेत लोकस्य कथं तमित्स्रा।"
Synonyms:
 मिहिरः
noun
एकं कुलम् ।
"मिहिरस्य उल्लेखः विष्णुपुराणे वर्तते"
Synonyms:
 मिहिरः
noun
एकः लेखकः ।
"मिहिरस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Tamil
Tamil
மிஹிர: : சூரியன், சந்திரன், மேகம், காற்று, கிழவன்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मिहिरः,
पुं,
 (मेहयति सेचयति मेघजलेन भूमि-मिति । मिह + “इषिमदिमुदिखिदिच्छिदि-भिदिमन्दिचन्दितिमिमिहीति ।” उणा० १ ।५२ । इति किरच् ।) सूर्य्यः । (यथा, मार्क-ण्डेये । १०७ । ७ ।“भव तिमिरासवपानमदात्भवति विलोहितविग्रहात् ।मिहिर ! विभासि यतः सुतरांत्रिभुवनभावनभानिकरैः ॥
”)अर्कवृक्षः । इत्यमरः । १ । ३ । २९ ॥
वृद्धः ।इति मेदिनीशब्दरत्नावल्यौ । रे, २०४ ॥
मेघः ।इति हेमचन्द्रः । २ । ११ ॥
वायुः । चन्द्रः ।इति नानार्थरत्नमाला ॥
विक्रमादित्यभूपस्यनवरत्नान्तर्गतरत्नविशेषः । यथा, --“धन्वन्तरिक्षपणकामरसिंहशङ्कु-वेतालभट्टघटकर्परकालिदासाः ।ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायांरत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य ॥
”इति नवरत्नम् ॥