| YouTube Channel

मिष (miSa)

 
शब्दसागरः
English
मिष
m.
 (-षः) Rivalry, emulation.
n.
 (-षं)
1. Fraud, trick, decep-
tion.
2. Envy.
E.
 मिष् to vie,
aff.
 क ।
Capeller Eng
English
मिष
n.
 deceit, fraud, illusion
instr.
 ,
abl.
 , &
adv.
 in
तस् under the appearance or pretext of (—°).
Yates
English
मिष (षं) 1.
n.
 Fraud, trick
envy.
Spoken Sanskrit
English
मिष miSa
m.
 rivalry
मिष miSa
m.
 emulation
मिष miSa
n.
 fraud
मिष miSa
n.
 deceit
मिष miSa
n.
 false appearance
मिष miSa
n.
 cloak [ pretext, disguise ]
Wilson
English
मिष r. 1st cl. (उ) मिषु (मेषति) To sprinkle. r. 6th cl.
(मिषति) To contend with, to emulate, to contest.
मिष
n.
 (-षं)
1 Fraud, trick, deception.
2 Envy.
E.
 मिष to vie,
aff.
 क.
Apte
English
मिषः [miṣḥ], [मिष्-क]
Emulation, rivalry.
The son of a Kṣatriya and a low woman. -षम् Pretext, disguise, deceit, trick, fraud, false or outward appearance
बालमेनमेकेन मिषेणानीय Dk. (oft en used like छल q. v. , to indicate an उत्प्रेक्षा)
न रोमकूपौघमिषाज्जगत्कृता कृताश्च किं दूषणशून्यविन्दवः
N.*
 1.21
वदने विनिवेशिता भुजङ्गी पिशुनानां रसनामिषेण धात्रा
Bv.*
 1.111
अस्वस्थतामिषेण Dk.
Apte 1890
English
मिषः [मिष्-क] Emulation, rivalry.
षं Pretext, disguise, deceit, trick, fraud, false or outward appearance
बालमेनमेकेन मिषेणानीय Dk. (often used like छल q. v, to indicate an उत्प्रेक्षा)
न रोमकूपौघमिषाज्जगत्कृता कृतश्च किं दूषणशून्यबिंदवः N. 1. 21
वदने विनिवेशिता भुजंगी पिशुनानां रसनामिषेण धात्रा Bv. 1. 111
अस्वस्थतामिषेण Dk.
Monier Williams Cologne
English
मिष
m.
 rivalry, emulation,
L.
the son of a Kṣatriya and a low woman,
L.
मिष
n.
 false appearance, fraud, deceit (मिषेण or मिषात् or -तस् or ifc. under the pretext of),
Kāv.
Kathās.
Rājat.
Monier Williams 1872
English
मिष, अस्, m. rivalry, emulation, envy
(अम्), n.
deceit, fraud, trick, illusion, false appearance (e. g.
सूद-मिषं श्रितः, having assumed the form of
a cook
दर्शन-मिषात्, under the pretext of
seeing)
[cf. मृषा।]
Macdonell
English
मिष miṣ-a,
n.
 fraud, deception, delusive 🞄appearance, disguise
pretext
gnly. in. , ab., 🞄or -tas (—° with the cause of the deception or 🞄what is pretended).
Benfey
English
मिष मिस्ह् + अ,
I.
m.
 Emulation.
II.
n.
 Fraud.
Apte Hindi
Hindi
मिषः
पुं*
 - -
"प्रतिस्पर्धा, प्रतिद्वंद्विता"
मिषम्
नपुं*
 - -
"बहाना, छद्मवेष, धोखा, दांवपेंच, जालसाजी, झूठा आभास"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मिष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಜ /ನೆಪ
निष्पत्तिः - > मिष (स्पर्धायाम्) - "कः" (३-१-१३५)
प्रयोगाः - > "प्रियासु बलासु रतक्षमासु च द्विपत्रितं पल्लवितं च बिभ्रतम् । स्मरार्जितं रागमहीरुहाकुरं मिषेण चञ्च्वाश्चरणद्वयस्य च"
उल्लेखाः - > नैष० १-११८
मिष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೋಸ /ವಂಚನೆ
मिष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಪರ್ಶ /ಸಂಬಂಧ
मिष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಪರ್ಧೆ /ಮೇಲಾಟ
प्रयोगाः - > "इति व्यायन् मिषं कृत्वा तदैवास्फुटया गिरा निर्गत्यैव विशुद्धात्मा धनदेवान्तिकं ययौ"
उल्लेखाः - > कथास०
विस्तारः - > "मिषं व्याजे स्पर्धने ना" - मेदि०
L R Vaidya
English
miza {% (I) m. %} Rivalry, emulation.
miza {% (II) n. %} Pretext, false appearance, trick, fraud
(the word is employed in this sense to indicate an Utprekshā), वदने विनिवेशिता भुजंगी पिशुनानां रसनामिषेण धात्रा Bh.V.i.111.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 मिष्
मूलधातुः:
 मिष
धात्वर्थः:
 स्पर्धायाम्
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 मिषति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
मिषँ मिष स्पर्द्धायाम्
- मिषति मिमेष मेषिता निमेषः मेषः मिषः 71
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।
व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥
कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।
व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥
-wordlist-
कपट (क्ली), कैतव (क्ली), दम्भ (पुं), कूट (पुंक्ली), छद्मन् (क्ली), उपधि (स्त्री), छल (क्ली), व्यपदेश (पुं), मिष (क्ली), लक्ष (क्ली), निभ (क्ली), व्याज (पुं), कुक्कुटि (स्त्री), कुहना (स्त्री), दम्भचर्या (स्त्री), वञ्चन (क्ली), प्रतारण (क्ली), व्यलीक (क्ली), अतिसन्धान (क्ली), साधु (पुं), सभ्य (पुं), आर्य (पुं), सज्जन (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कैतव
कैतव, कपट, कूट, व्याज, छद्मन्, उपधि, छल, मिष, निभ, व्यपदेश
कैतवं कपटं कूटं व्याजच्छद्मोपधिच्छलम् ।
मिषं निभं च निर्दिष्टं व्यपदेशश्च सूरिभिः ॥ ७०९ ॥
verse 4.1.1.709
page 0082
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: मिषः
Root: मिष
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Son of a Kṣatriya and a Gharghari
Shloka(s):
3|5|14|1 ► चण्डाली रुचिटं मल्ली पल्लमुग्री झषा परम्। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|14|1 ⇢ मिषः (मिष) (पुं) ⇒ Son of a Kṣatriya and a Gharghari ⇒
Related word(s):
isa_k ➡ क्षत्रियपुत्राः स्युः नानायोषित्समुद्भवाः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मिष उ सेचने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) उ मेषित्वा मिष्ट्वा । इतिदुर्गादासः ॥
मिष श स्पर्द्धे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदा०-पर०-सक०-सेट् ।) स्पर्द्धः पराभिभवेच्छा । इतिवोपदेवः ॥
श मिषति बली बलवन्तम् । इतिदुर्गादासः ॥
मिषं,
क्ली,
 (मिष् + कः ।) छलम् । इति मेदिनी ।षे, २१ ॥
(यथा, नैषधे । १ । ११८ ।“प्रियासु बालासु रतक्षमासु चद्बिपत्रितं पल्लवितञ्च बिभ्रतम् ।स्मरार्जितं रागमहीरुहाङ्कुरंमिषेण चञ्च्वाश्चरणद्वयस्य च ॥
”)
मिषः,
पुं,
 (मिष् + कः ।) स्पर्द्धनम् । इति मेदिनी ।षे, २१ ॥
(यथा, कथासरित्सागरे । ६४ ।१२५ ।“इति ध्यायन् मिषं कृत्वा तदैवास्फुटया गिरा ।निर्गत्यैव विरक्तात्मा धनदेवान्तिकं ययौ ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मिष सेचने
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । मेषति अमेषीत् । उदित् क्त्वा वेट् ।
मिष पराभिभवेच्छायाम् तु०
पर०
सक०
 नेट् । मिषतिअमेषीत् मिमेष ।
मिष
न०
 मिष--क । १ छले २ स्पर्द्धने
पु०
 मेदि० ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
मिषँ मिष स्पर्धायाम्
- मिषति मेषिता मेषोऽचि (द्र0 31134), के (द्र0 31135) आमिषम् घञ् (द्र0 3118, 19)-निमेषः 73
धातुवृत्तिः
Sanskrit
मिषँ मिष (अर्थः) स्पर्धायाम्
(मिषति मिमेष मेषिता मेषिष्यतिमिषतु अमिषत् मिषेत् मिष्यात् अमेषीत् अमेषिष्टाम् मिमिषिषति मिमेषिषति मिषित्वा मेषित्वा ) क्वासनोः कित्त्वविकल्पः ( मेमिष्यते मेमेष्टि मेषयति अमीमिषत् मेषः ) पचाद्यच् ( मेषी ) जातिलक्षणो ङीष् ( निमेषः ) घञ् 71
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“मिष स्पर्धायाम्”@} 2 ‘सेचने मेषतीति स्यात् स्पर्धायां मिषतीति शे।’ 3 इति देवः।
4 ‘--अयमुन्मीलनार्थोऽपि’ इति धा।
का।
5।
मेषकः-षिका, मेषकः-षिका, मिमेषिषकः-मिमिषिषकः-षिका, मेमिषकः- षिका
मेषिता-त्री, मेषयिता-त्री, मिमेषिषिता-मिमिषिषिता-त्री, मेमिषिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि तौदादिककिलतिवत् 6 ऊह्यानि।
7 मेषः-मेषी, 8 निमेषः- 9 निमिषः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२६४)
02
=>
 (६-तुदादिः-१३५२। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो। १७४)
04
=>
 [पृष्ठम्१०२८+ २४]
05
=>
 (२। ७८)
06
=>
 (१९३)
07
=>
 [[१। पचादिषु ‘मेष’ इति पाठात् कर्तर्यच्प्रत्यये रूपमेवम्। ‘येषां धातूनां प्रयोगे गुणादिकं दृष्टं ते धातवः पचादेराकृतिगणत्वेन तत्र पाठादूह्याः’ इति प्रक्रियास- र्वस्वम्। वस्तुतोऽत्र पचादिषु पाठो दृश्यत एवेत्यस्मिन् विषये आकृतिगणत्वेन समाधिर्नादर्तव्या। स्त्रियां जातिलक्षणे (४-१-६३) ङीषि मेषी इति भवति।]]
08
=>
 [[२। ‘घञ्--निमेषः।’ इति क्षीरतरङ्गिणी। एवमेव धातुवृत्तावपि।]]
09
=>
 [[३। ‘घञर्थे कविधानम्--’ (वा। ३-३-५८) इत्यत्र परिगणनानादरेण भावे घञपवाद- तया बाहुलकात् कप्रत्यये निमिषः, आमिषम् इत्यादयोऽपि साधवः। एवमेव निमेष इत्यपि बाहुलकादेव, यतोऽयं कप्रत्ययो घञपवादस्ततोऽत्रैव घञोऽप्रसक्ते- रिति ज्ञेयम्।]]
Capeller
German
मिष
n.
 Betrug, Schein, Vorwand (meist
—°).
Burnouf
French
मिष मिष
n.
 envie
tromperie, fraude.
Stchoupak
French
मिष-
nt. apparence trompeuse
-एण -आत् -तस् ifc. sous le
prétexte de
par suite d'une illusion causée par.