| YouTube Channel

मार्दव (mArdava)

 
शब्दसागरः
English
मार्द्दव
n.
 (-वं)
1. Softness.
2. Gentleness, leniency.
E.
 मृदु soft,
aff.
 अण् ।
Capeller Eng
English
मार्दव
n.
 softness, meekness, kindness.
Yates
English
मार्द्दव (वं) 1.
n.
 Softness.
Spoken Sanskrit
English
मार्दव mArdava
n.
 softness
मृदुता mRdutA
f.
 softness
अरूक्षता arUkSatA
f.
 softness
आर्द्रता ArdratA
f.
 softness
कोमलता komalatA
f.
 softness
मधुरता madhuratA
f.
 softness
स्निग्धता snigdhatA
f.
 softness
म्रदिमन् mradiman
m.
 softness
मारुङ्ग mAruGga
m.
 softness
आर्द्रत्व Ardratva
n.
 softness
फर्फरीक pharpharIka
n.
 softness
मसृणत्व masRNatva
n.
 softness
मृदु mRdu
n.
 softness
समार्दव samArdava
adj.
 with softness
समार्दव samArdava
adj.
 having softness
सुमार्दव sumArdava
n.
 extreme softness
मार्दव mArdava
n.
 softness
मार्दव mArdava
n.
 weakness
मार्दव mArdava
n.
 gentleness
मार्दव mArdava
n.
 kindness
मार्दव mArdava
n.
 leniency towards
मार्दव mArdava
n.
 pliancy
Wilson
English
मार्द्दव
n.
 (-वं) Softness.
E.
 मृदु soft,
aff.
 अण्.
Apte
English
मार्दवम् [mārdavam], [मृदोर्भावः अण्] Soft ness (lit. and
fig.
 ), pliancy, weakness
अभितप्तमयो$पि मार्दवं भजते कैव कथा शरीरिषु
R.*
 8.43 'becomes soft '
स्वशरीरमार्दवम्
Ku.*
 5. 18.
Mildness, indulgence, gentleness, leniency
Bg.*
 16.2.
Apte 1890
English
मार्दवं [मृदोर्भावः अण्] 1 Softness (lit. and fig.), pliancy, weakness
अभितप्तमयोऽपि मार्दवं भजते कैव कथा शरीरिषु R. 8. 43 ‘becomes soft’
स्वशरीरमार्दवं Ku. 5. 18.
2 Mildness, indulgence, gentleness, leniency
Bg. 16. 2.
Monier Williams Cologne
English
मार्दव
m.
 (fr. मृदु) patr. g. बिदादि
a partic. mixed caste,
L.
 (prob. w.r. for मार्गव, q.v.)
मार्दव
n.
 (ifc. f(आ). ) softness (lit. and fig.), pliancy, weakness, gentleness, kindness, leniency towards (with
gen.
 , e.g. मार्दव-सर्व-भूतानाम्, leniency towards all beings),
Āpast.
Yājñ.
R.
&c.
Monier Williams 1872
English
मार्दव मार्दव, अस्, m. (fr. मृदु), a patro-
nymic
a particular mixed caste, (in this sense per-
haps incorrectly for मार्गव)
(अम्), n. softness, weak-
ness, suppleness, pliancy, kindness, indulgence, gentle-
ness, mildness, leniency, good nature
kindness or
gentleness towards (with gen., e. g. मार्दवं सर्व-
भूतानाम्, gentleness towards all living creatures).
—मार्दव-भाव, अस्, m. the state of being soft
or pliant, pliancy, suppleness.
—मार्दवी-कृ, cl. 8.
P. -करोति, &c., to make soft, make weak or indul-
gent.
—मार्दवी-कृता, f. made soft, weak, self-
indulgent, lax.
Macdonell
English
मार्दव mārdav-a,
n.
 [fr. mṛdu] softness
🞄pliancy
mildness, gentleness
leniency, towards 🞄(g.): ī-kṛ, make soft or lenient.
Benfey
English
मार्दव मार्दव, i. e. मृदु + अ,
n.
Softness, Chr. 57, 24
Bhartṛ. 1, 5.
--
Comp.
सु-,
n.
 beautiful softness,
Pañc. iv. d. 62.
Apte Hindi
Hindi
मार्दवम्
नपुं*
 - - "लचीलापन, दुर्बलता"
शा* और आलं*
मार्दवम्
नपुं*
 - -
"नरमी, कृपा, कोमलता, उदारता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मार्दव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೃದುತ್ವ /ಕೋಮಲತೆ
निष्पत्तिः - > वा "अण्" (५-१-१२२)
व्युत्पत्तिः - > मृदोर्भावः
मार्दव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೃದುಸ್ವಭಾವ /ಸೌಮ್ಯತೆ /ಶಾಂತವಾಗಿರುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "समवृत्तिरुपैति मार्दवं समये यश्च तनोति तिग्मताम्"
उल्लेखाः - > किरा० २-३८
मार्दव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಯೆ /ಕನಿಕರ /ಮನ ಕರಗುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "अतितप्तमयोऽपि मार्दवं भजते कैव कथा शरीरिणाम्"
उल्लेखाः - > रघु० ८-४३
L R Vaidya
English
mArdava {% n. %} 1. Tenderness, weakness, तदानपेक्ष्य स्वशरीरमार्दवम् K.S.v.18
2. leniency, mildness, gentleness, kindness, Bg.xvi.2.(मार्दवं भज् ‘to relent.’)
Bopp
Latin
मार्दव n. (a मृदु mitis, mansuetus s. अ) mansuetudo. BH.
16. 2.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
mārdava, adj. (= Pali maddava
in Skt. only as nt. abstract n., the adj. is mṛdu), mild, gentle: associated with mṛdu, as Pali maddava with mudu(ka), in SP 〔324.3〕 and 〔325.9〕 (vss) mṛdu mārdavāś ca (what difference is there in mg. between them?)
also with (Skt.) ārjava, Mvy 〔2364〕 (follows ārjava)
ārjavu °vaś ca SP 〔287.3〕 (vs)
in LV 〔38.4〕 (vs) read with v.l. sadārjavā mārdavāś ca
°vāḥ Mv 〔i.133.9〕 (prose)
SP 〔66.9〕
°vā (f.) Gv 〔404.15〕 (prose).
Abhyankara Grammar
English
मार्दव softness of the voice characterizing the pronunciation of a grave vowel: cf मार्दवं स्वरस्य मृदुता स्निग्धता
also cf. अन्ववसर्गो मार्दवमुरुता खस्येतिं नीचैःकरााणे शब्दस्य M.Bh. on P.I.2.29, 30
cf. also, T. Pr. XXII.10।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मार्द्दवं,
क्ली,
 (मृदोर्भाव इति । मृदु + “पृथ्वादिभ्यइमणिज् वा ।” ५ । १ । १२२ । इत्यत्र । “वावचन-मणादेः समावेशार्थम् ।” इति काशिको-क्तेरण् ।) परदुःखप्रदर्शनात् पीडाबुद्धिः ।मृदुता । यथा, --“मार्द्दवं कोमलस्यापि संस्पर्शासहतोच्यते ।उत्तमं मध्यमं प्रोक्तं कनिष्ठञ्चेति तत्त्रिधा ॥
”उत्तमं यथा, --“अभिनवमालिकामियं साशय-नववंशिराधिका विशिष्ये ।न कुसुमपटलं दरापि जग्लौतदनुभवात्तनुरेव सव्रणासीत् ॥
”मध्यमं यथा, --“चित्रं धनिष्ठे तनुवाससोऽपिचीनस्य पीनस्तनि ! सङ्गमेन ।लिप्तेन तल्लोहितचन्दनेनमूर्त्तिर्दिदूना सखि ! लोहितासीत् ॥
कनिष्ठं यथा, --रससुधाकरे आमोदमामोदन-मादधानं निलीननीलालकचञ्चरीकम् ।क्षणेन पद्मामुखपद्ममासीत्त्विषा रवेः कोमलयापि ताम्रम् ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥
(अकाठिन्यम् । यथा, रघौ । ८ । ४३ ।“विललाप सवाष्पगद्गदंसहजामप्यपहाय धीरताम् ।अभितप्तमयोऽपि मार्द्दवंभजते कैव कथा शरीरिषु ॥
”)
मार्द्दवः,
पुं,
 (मार्द्दवं मृदुत्वमस्यास्तीति । मार्द्दव +अर्श आद्यच् ।) वर्णसङ्करजातिविशेषः ।“माधुको मार्दवश्चञ्चुकारुषा हिण्डिकादयः ।”इति जटाधरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मार्द्दव
न०
 मृदोर्भावः अण् । १ मृदुत्वे २ परदुःखासहिष्णु-तायाम् ३ द्रवीभावे च “अभितप्तमेयोऽपि मार्द्दवं भजतेकैव कथा शरीरिणाम्” रघुः । ४ सङ्कीर्णजातिभेदे पुंस्त्री०जटा० । स्त्रियां ङीष् ।
Capeller
German
मार्दव
n.
 Weichheit, Sanftmut.
Burnouf
French
मार्दव मार्दव
n.
 (मृदु) douceur, mansuétude.
Stchoupak
French
मार्दव-
nt. douceur, souplesse, gentillesse, amabilité
-ई-कृ-
rendre indulgent.