मार्जन (mArjana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मार्जन nf.  (-नं-नी)
	 1. Cleaning,  cleansing,  wiping.
	 2. Cleaning the person, 
by wiping,  bathing,  or rubbing it with oil or fragrant unguents.
m.
  (-नः) A tree,  commonly Lodh.
	 f.
  (-ना) The sound of a drum. 
	 f.
 
(-नी)
	 1. A brush,  a broom. 
	 2. One of DURGĀ'S attendants.
 E.
  मृज्
to clean,  aff.
   युच् or ल्युट्
 or मार्ज् to sound,  with the same aff.
  

Capeller Eng

English

 मार्जन f.
  ई wiping away,  cleansing,  washing
 washerman
& woman.  f.
  आ wiping out,  washing
 skin or sound of a drum
 f.
  ई
cleansing,  purifying,  brush,  broom
 n.
  wiping out,  sweeping,  cleansing, 
effacing. 

Yates

English

 मार्जन (नं) 1.
n.
  Cleaning.
m.
  Lodh
tree.
f.
  (ना) Cleaning the body
sound of a drum. 
f.
  (नी) A brush, 
broom
 attendant of
Durgā.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	 cleaning
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 adj.
  	-	  wiping away
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 adj.
  	-	  cleaner
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  lotus bark tree  [ Symplocos racemosa - Bot. ]
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  parchment stretched at the ends of a drum performance with the fingers on a musical instrument
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  broom
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  washerwoman
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  brush
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  particular zruti
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  sound of a drum
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 m.
  	-	  besom
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  condone
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  rubbing
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  part of a religious ceremony at the morning saMdhys
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  rubbing the ends of a drum with ashes or mud
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  cleansing
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  purifying
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  amends for
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  sweeping
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  effacement of
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  washing-up
मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	  removal
ऋण-मार्जन-गृह 	-	  RNa-mArjana-gRha 	-	 n.
  	-	  clearing house  [ Econ.  ]

मार्जन 	-	 mArjana 	-	 n.
  	-	 cleaning
सम्मार्जन 	-	 sammArjana 	-	 n.
  	-	 cleaning
शोधन 	-	  zodhana 	-	 adj.
  	-	 cleaning
पु 	-	  pu 	-	 adj.
  	-	 cleaning
मार्ज 	-	  mArja 	-	 adj.
  	-	 cleaning
मार्जक 	-	  mArjaka 	-	 adj.
  	-	 cleaning
वीशोधिन् 	-	  vIzodhin 	-	 adj.
  	-	 cleaning
परिमृज् 	-	  parimRj 	-	 adj.
  	-	 cleaning
संशुद्धि 	-	  saMzuddhi 	-	 f.
  	-	 cleaning
अपमार्ग 	-	  apamArga 	-	 m.
  	-	 cleaning
परिमार्ग 	-	  parimArga 	-	 m.
  	-	 cleaning
योतु 	-	  yotu 	-	 m.
  	-	 cleaning
क्षालन 	-	  kSAlana 	-	 n.
  	-	 cleaning
परिमार्जन 	-	  parimArjana 	-	 n.
  	-	 cleaning
अनुधावन 	-	  anudhAvana 	-	 n.
  	-	 cleaning
निर्मार्जन 	-	  nirmArjana 	-	 n.
  	-	 cleaning
परिशोधन 	-	  parizodhana 	-	 n.
  	-	 cleaning
प्रक्षालन 	-	  prakSAlana 	-	 n.
  	-	 cleaning
उत्पवन 	-	  utpavana 	-	 n.
  	-	 cleaning
परिपवन 	-	  paripavana 	-	 n.
  	-	 cleaning

 
   मार्जन  mArjana n.
   washing-up  
   प्रक्षालन  prakSAlana n.
   washing-up     
            

 
   मार्जन  mArjana n.
   part of a religious ceremony at the morning saMdhys

 
   मार्जन  mArjana n.
   effacement of

Wilson

English

 मार्जन
nf.  (-नं-नी)
1 Cleaning,  cleansing,  wiping.
2 Cleaning the person,  by wiping,  bathing,  or rubbing it with oil or fragrant
unguents.
m.
  (-नः) A tree,  commonly Lodh.
f.
  (-ना) The sound of a
drum. 
f.
  (-नी)
1 A brush,  a broom. 
2 One of DURGĀ'S attendants.
E.
  मृज to clean,  aff.
   युच् or ल्युट्,  or मार्ज to sound,  with the
same aff.
  

Apte

English

मार्जन [mārjana],  a.
  (-नी f.
 ) [मृज्-ल्यु ल्युट् वा] Cleansing,  purifying.

नम् Cleansing,  cleaning,  purifying
 Śukra.  4.345.

Wiping or rubbing off. 

Effacing,  wiping away
 तेन व्यातेनिरे भीमा भीमार्जनफलाननाः Ki.*
  15.42.

Cleansing the person by rubbing it with unguents

Sprinkling the person with water by means of the hand,  a blade of Kuśa grass &c.
  -नः The tree calledLodhra. 

ना Cleansing,  purifying,  cleaning.

The sound of a drum
 मायूरी मदयति मार्जना मनांसि M.*
  1.21.

Performance with the fingers on a musical instrument.

नी A broom,  brush.

Purification. 

A washerwoman. 

Apte 1890

English

 मार्जन a. (नी f.) [मृज्-ल्यु ल्युट् वा] Cleansing,  purifying. 
नं 1 Cleansing,  cleaning,  purifying. 
2 Wiping or rubbing off. 
3 Effacing,  wiping away. 
4 Cleansing the person by rubbing it with unguents. 
5 Sprinkling the person with water by means of the hand,  a blade of Kuśa grass &c. 
नः The tree called Lodhra. 
ना 1 Cleansing,  purifying,  cleaning. 
2 The sound of a drum
 मायूरीमदयति मार्जना मनांसि M. 1. 21. 
नी A broom,  brush. 

Monier Williams Cologne

English

 मार्जन mf(ई)n.  wiping away,  cleaning,  a cleaner (See केश-,  गात्र-,  -गृह-म्°)

 मार्जन m.
  Symplocos Racemosa,  L.
 

 मार्जन n.
  wiping away,  rubbing,  sweeping,  cleansing,  purifying,  GṛŚrS.
  
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 (also f(आ). ),  rubbing the ends of a drum with ashes or mud,  Śiś.
 

 ‘purifying (one's self with water)’,  part of a religious ceremony at the morning Saṃdhys,  RTL.
   403

 (ifc. ) removal,  effacement of,  amends for,  Sāh.
 

Monier Williams 1872

English

 मार्जन,  अस्,  ई,  अम्,  wiping away,  cleansing, 
purifying,  washing
 (अस्),  m. Symplocos Racemosa
(आ),  f. washing,  cleansing,  purifying
 the sound of a
drum [cf. rt. मार्ज्]
 (ई),  f. a broom,  besom,  brush
N. of one of Durgā's female attendants
 (अम्),  n.
the act of wiping or rubbing off
 the act of cleaning, 
scouring,  cleansing,  sweeping
 cleansing the person
by wiping or bathing or rubbing it with unguents
the act of wiping away or effacing
 (उच्छिष्ट-
मार्जनम्,  removing leavings.)

Macdonell

English

 मार्जन mārj-ana,  a.
  (ī) wiping,  cleansing
 🞄m.  washer
 n.
  wiping,  — away,  cleansing
 🞄sweeping away
 rubbing a drum-skin with 🞄ashes or mud: ā,  f.
  id.
 sound of a drum
 🞄ī,  f.
  pūrification
 brush or broom. 

Benfey

English

 मार्जन मार्जन,  i. e. मृज् + अन, 
 I. n.
 , 
and f.
  नी।
 1. Cleaning.
 2. Rubbing, 
Man.  5,  116.
 3. Cleaning the person
by wiping,  bathing,  or rubbing it with
unguents.
 II. f.
  ना,  The sound of a
drum,  Mālav. d. 20.
 III. f.
  नी,  A brush, 
Pañc. ii. d. 108.

Hindi

सफाई

Apte Hindi

Hindi

मार्जन
वि* - -
"स्वच्छ करने वाला,  निर्मल करने वाला"

मार्जनम्
नपुं*
   - -
"स्वच्छ करना,  साफ करना,  निर्मल करना"

मार्जनम्
नपुं*
   - -
"पोंछ देना,  रगड़ कर मिटा देना"

मार्जनम्
नपुं*
   - -
"साफ कर देना,  पोंछ डालना"

मार्जनम्
नपुं*
   - -
उबटन से मल-मल कर शरीर स्वच्छ करना

मार्जनम्
नपुं*
   - -
हाथ से या कुशा से शरीर पर जल के छींटे डालना

मार्जनः
पुं*
  - -
लोध्रवृक्ष

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मार्जन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲೋಧ್ರವೃಕ್ಷ
मार्जन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೊಳೆಯುವುದು /ಶುದ್ಧಮಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > मृजू (शौचालङ्कारयोः) +‍ णिच् - "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "स वै मनः कृष्णपदारविन्दयोः वचांसि वैकुण्ठगुणानुवर्णने । करौ हरेर्मन्दिरमार्जनादिषु श्रुतिं चकाराच्युतसत्कथोदये ॥"
उल्लेखाः - > भाग० ९-४-१८
मार्जन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಜ್ಜುವುದು
मार्जन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಳಿಸುವುದು
मार्जन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುವುದು /ಮಂತ್ರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುವುದು
मार्जन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶುದ್ಧಮಾಡುವ /ತೊಳೆಯುವ
मार्जन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಳಿಸುವ /ತೊಡೆದುಹಾಕುವ
मार्जन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉಜ್ಜುವ
मार्जन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುವ
निष्पत्तिः - > मृजूष् (शुद्धौ) - "ल्युः" (३-१-१३४)

L R Vaidya

English

 mArjana {% (I) n. %} 1. Cleaning,  cleansing
wiping,  rubbing off,  effacing
cleansing the person by rubbing it with unguents
sprinkling the body with consecrated water,  Yaj.i.22.

 mArjana {% (II) m. %} The lodhra tree.

Kridanta Forms

Sanskrit

मृज् (मृ꣡जूँ꣡ मृजूँश् शुद्धौ - अदादिः - वेट्)
ल्युट् =  मार्जनम्
अनीयर् =  मार्जनीयः - मार्जनीया
ण्वुल् =  मार्जकः - मार्जिका
तुमुँन् =  मार्जितुम् / मार्ष्टुम्
तव्य =  मार्जितव्यः / मार्ष्टव्यः - मार्जितव्या / मार्ष्टव्या
तृच् =  मार्जिता / मार्ष्टा - मार्जित्री / मार्ष्ट्री
क्त्वा =  मार्जित्वा / मृष्ट्वा
ल्यप् =  प्रमृज्य
क्तवतुँ =  मृष्टवान् - मृष्टवती
क्त =  मृष्टः - मृष्टा
शतृँ =  मार्जन् / मृजन् - मार्जती / मृजती

मार्ज् (मा꣡र्जँ꣡ शब्दार्थौ - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  मार्जनम्
अनीयर् =  मार्जनीयः - मार्जनीया
ण्वुल् =  मार्जकः - मार्जिका
तुमुँन् =  मार्जयितुम्
तव्य =  मार्जयितव्यः - मार्जयितव्या
तृच् =  मार्जयिता - मार्जयित्री
क्त्वा =  मार्जयित्वा
ल्यप् =  प्रमार्ज्य
क्तवतुँ =  मार्जितवान् - मार्जितवती
क्त =  मार्जितः - मार्जिता
शतृँ =  मार्जयन् - मार्जयन्ती
शानच् =  मार्जयमानः - मार्जयमाना

मृज् (मृ꣡जूँ꣡ शौचालङ्कारयोः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  मार्जनम्
अनीयर् =  मार्जनीयः - मार्जनीया
ण्वुल् =  मार्जकः - मार्जिका
तुमुँन् =  मार्जयितुम् / मार्जितुम् / मार्ष्टुम्
तव्य =  मार्जयितव्यः / मार्जितव्यः / मार्ष्टव्यः - मार्जयितव्या / मार्जितव्या / मार्ष्टव्या
तृच् =  मार्जयिता / मार्जिता / मार्ष्टा - मार्जयित्री / मार्जित्री / मार्ष्ट्री
क्त्वा =  मार्जयित्वा / मार्जित्वा / मृष्ट्वा
ल्यप् =  प्रमार्ज्य / प्रमृज्य
क्तवतुँ =  मार्जितवान् / मृष्टवान् - मार्जितवती / मृष्टवती
क्त =  मार्जितः / मृष्टः - मार्जिता / मृष्टा
शतृँ =  मार्जयन् / मार्जन् - मार्जयन्ती / मार्जन्ती
शानच् =  मार्जयमानः / मार्जमानः - मार्जयमाना / मार्जमाना

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 मार्जन n. oder °ना f. auch: das Bestreichen des Trommelfells mit Asche oder Schlamm,  Śiś. 6,  31.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
लोध्रे तु गालवो रोध्रतिल्वशावरमार्जनाः ॥ ११५९ ॥
-wordlist-
 
लोध्र (पुं),  गालव (पुं),  रोध्र (पुं),  तिल्व (पुं),  शाबर (पुं),  मार्जन (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मार्ज्जनं,  क्ली,
   (मार्ज्ज्यते इति । मार्ज्ज् + भावेल्युट् ।) प्रोञ्छनादिना अङ्गनिर्म्मलीकरणम् ।माजा इति भाषा । तत्पर्य्यायः । मार्ष्टिः २मार्ष्टी ३ मार्ज्जना ४ मृजा ५ । इति शब्द-रत्नावली ॥
 मार्ज्जः ६ मार्ज्जा ७ । इत्यमर-टीकायां भरतः ॥
 (यथा,  श्रीमद्भागवते । ९ ।४ । १८ ।“स वै मनः कृष्णपदारबिन्दयोर्वचांसि वैकुण्ठगुणानुवर्णने ।करौ हरेर्मन्दिरमार्ज्जनादिषुश्रुतिं चकाराच्युतसत्कथोदये ॥
”)स्नानकाले शरीरमार्ज्जनगुणाः ।“दौर्गन्ध्यं गौरवं कण्डूं कच्छुं मलमरोचकम् ।स्वेदं वीभत्सतां हन्ति शरीरपरिमार्ज्जनम् ॥
इति राजवल्लभः ॥
देवीगृहमार्ज्जनफलं यथा,  --“देव्या गृहन्तु यः शुक्र ! संमार्ज्जयति नित्यशः ।स भवेद्बलवान् सौख्यसर्व्वसम्पत्तिसंयुतः ॥
देव्या गृहन्तु यः शुक्र ! गोमयेनानुलेपयेत् ।स्त्रियो वा यदि वा पुंसः षण्मासन्तु निरन्तरम् ।स लभेदीप्सितान् कामान् देव्या लोकञ्चगच्छति ॥
”इति देवीपुराणे ४२ अध्यायः ॥
अथ भगवन्मन्दिरमार्जनमाहात्म्यम् ।“नरसिंहगृहे नित्यं यः संमार्जनमाचरेत् ।समस्तपापनिर्मुक्तो विष्णुलोके स मोदते ॥
”इति नृसिंहपुराणम् ॥
“संमार्जनन्तु यः कुर्य्यात् पुरुषः केशवालये ।रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तः स भवेन्नात्र संशयः ॥
पांशूनां यावतां राजन् ! कुर्य्यात् संमार्जनंनरः ।तावन्त्यब्दानि स सुखी नाकमासाद्य मोदते ॥
”इति विष्णुधर्म्मोत्तरम् ॥
“यावत्कानि प्रवाहाणि भूमिसंमार्जने ददुः ।तावद्बर्षसहस्राणि शाकद्बीपे महीयते ॥
जायते मम भक्तश्च सर्व्वधर्म्मसमन्वितः ।शुचिर्भागवतः शुद्धो ह्यपराधविवर्जितः ॥
ततो भुक्त्वा सर्व्वभोगान् तीर्त्वा संसारसागरम् ।शाकद्वीपात् परिभ्रष्टः स्वर्गलोकं स गच्छति ॥
नन्दनं वनमाश्रित्य मोदते चाप्सरैः सह ।नन्दनाच्च परिभ्रष्टो मम कर्म्मव्यवस्थितः ।सर्व्वसङ्गान् परित्यज्य मम लोकन्तु गच्छति ॥
”इति वराहपुराणम् ॥
 * ॥
स्नानविशेषः । यथा । आतुराणान्तु ।“अशिरस्कं भवेत् स्नानं स्नानाशक्तौ तुकर्म्मिणाम् ।आर्द्रेण वाससा वापि मार्ज्जनं दैहिकं विदुः ॥
”इति जावालवचनाच्छिरो विहाय गात्रप्रक्षा-लनं तदशक्तौ सर्व्वगात्रमार्ज्जनं आर्द्रेण वाससाकुर्य्यात् । इत्याह्निकाचारतत्त्वम् ॥
 * ॥
 वैदिक-सन्ध्योपासनान्तर्गतमार्जनं यथा । छन्दोगपरि-शिष्टम् ।“शिरसो मार्जनं कुर्य्यात् कुशैः सोदक-बिन्दुभिः ।प्रणवो भूर्भुवः स्वश्च गायत्त्री च तृतीयिका ॥
अब्दैवत्यं त्र्यृचञ्चैव चतुर्थमिति मार्जनम् ॥
”ओङ्कारो भूरादिव्याहृतित्रयं तृतीया च गायत्त्रीचतुर्थमापोहिष्ठेति ऋक्त्रयम् । इतीदं मार्जनंमार्जनक्रियाकरणमित्यर्थः । रामायणम् ।“ऋगन्ते मार्जनं कुर्य्यात् पादान्ते वा समाहितः ।आपोहिष्ठेत्यृचा कार्य्यं मार्जनन्तु कुशोदकैः ॥
प्रतिप्रणवसंयुक्तं क्षिपेन्मुर्द्ध्नि पदे पदे ।त्र्यृचस्यान्तेऽथवा कुर्य्यादृषीणां मतमीदृशम् ॥
आपोहिष्ठेतिसूक्तस्य सिन्धुद्बीप ऋषिः स्मृतः ।आपो वै देवता च्छन्दो गायत्त्री मार्जनंस्मृतम् ॥
”इत्याह्निकाचारतत्त्वम् ॥

 मार्ज्जनः,  पुं,
   (मार्ज्ज्यतेऽनेनेति । मार्ज्ज + ल्युट् ।)लोध्रवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ३३ ॥
 श्वेतलोध्रः ।इति सुभूतिः ॥
 रक्तलोध्रः । इति स्वामी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मार्ज्जन न०
  मृज--ल्युट् । प्रोञ्छनादिना निर्मलीकरणे ।युच् । तत्रैवार्थे स्त्री । सा च २ मुरजघ्वनौ हेमच० ।करणेल्युट् । सम्मार्जन्याम् (झाँटा) । स्त्री ङीप् अमरः ।

Capeller

German

 मार्जन,  f.
  ई abwischend,  reinigend
 Wäscher, 
-in.  f.
  आ Waschung,  Reinigung (auch
ई)
 Trommellaut. n.
  das Abwischen, 
Tilgen. 

Stchoupak

French

 मार्जन-
 -ई- ag. ifc. qui efface,  nettoie,  purifie 
 m.
  nettoyeur, 
laveur 
 -आ- f.
  son du tambour,  -ई- f.
  brosse 
 nt. effacement, 
nettoyage,  purification. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.