महेश्वर (mahezvara)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English महेश्वर mahezvara god
महेश्वर mahezvara great lord
महेश्वर mahezvara sovereign
महेश्वर mahezvara resin of Guggul tree [ Commiphora wightii - Bot. ]
महेश्वर mahezvara chief
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiमहेश्वरः
महा-ईश्वरः -
"महाप्रभु, स्वामी"
महेश्वरः
महा-ईश्वरः -
शिव का नामान्तर
महेश्वरः
महा-ईश्वरः -
विष्णु का नाम
महेश्वरः
महा-ईश्वरः -
वर्तमान महाबलेश्वर के निकट स्थापित शिव का लिंग
Shabdartha Kaustubha
Kannadaमहेश्वर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ /ಮಹಾದೇವ
प्रयोगाः - > १) "हरिर्यथैकः पुरुषोत्तमः स्मृतो महेश्वरस्त्र्यम्बक एव नापरः" २) "महेश्वरोपान्तिकवर्तमानम्"
उल्लेखाः - > रघु० ३-४९, कुमा० १२-२५
भूतसङ्ख्या
Sanskrit११, अक्षौहिणी, अज, ईश, ईशान, ईश्वर, गिरिश, गिरीश, गुणी, गौरीश, त्र्यम्बक, धूर्जटि, पशुपति, पिनाकिन्, भर्ग, भव, महस्, महादेव, महेश, महेश्वर, मृड, रुद्र, शङ्कर, शम्भु, शर्व, शशिभूषण, शितिकण्ठ, शिव, शूलिन्, श्रीकण्ठ, हर
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritत्र्यम्बक
पु
त्र्यम्बक, ताम्रधातु, महेश्वर
त्र्यम्बकस्ताम्रधातुः स्यात् त्र्यम्बकश्च महेश्वरः ॥ ३३ ॥
verse 2.1.1.33
page 0010
हीर
पु
हीर, वज्र, महेश्वर
निमित्त-हृदयौ हेतू हीरौ वज्र-महेश्वरौ ॥ १८ ॥
verse 3.1.1.18
page 0014
महेश्वर
पु
महेश्वर, शम्भु, ब्रह्मन्
मधुरं च प्रियं स्वादु शम्भुर्ब्रह्मा महेश्वरौ ।
verse 3.1.1.25
page 0015
Aufrecht Catalogus Catalogorum
Englishमहेश्वर
Keśavīvāsanābhāṣya.
Yantrāja and C. Compare Mahendra.
Laghujātakaṭīkā.
Siddhāntaśiromaṇibhāṣya.
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishMaheśvara,
(1) sg. or pl.
in LV 〔112.3〕
〔113.1, 11〕, a devaputra, evidently a leader of the śuddhāvāsakāyika gods, with whom he comes to salute the infant Bodhisattva and predict his future Buddhahood
in Mv 〔i.224.3, 5〕 = 〔ii.27.3, 5〕 (vss) pl., 8000 gods named Mah° come to cast the horoscope of the infant Bodhisattva
prob. interpret in this sense maheśvara-rūpeṇa (the Bodhisattva, it is suggested, should enter his motherʼs womb thus) LV 〔39.12〕
Mvy 〔3108〕 mahāmaheśvarāyatanam, q.v., a special stage of śuddhāvāsakāyika gods
(2) n. of a yakṣa: Divy 〔41.2 ff.〕
Suv 〔161.6〕
Māy 〔9〕
(3) n. of one or two Bodhisattva(s): Sādh 〔71.4〕 (here between Avalokiteśvara and Mahāsthāmaprāpta)
Gv 〔442.6〕 (in a long, rigmarole list).
Indian Epigraphical Glossary
EnglishLanman
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritशंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।
कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥
मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।
षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥
मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।
महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥
स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।
सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥
पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।
पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥
गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
शम्भु (पुं), शर्व (पुं), स्थाणु (पुं), ईशान (पुं), ईश (पुं), रुद्र (पुं), उड्डीश (पुं), वामदेव (पुं), वृषाङ्क (पुं), कण्ठेकाल (पुं), शङ्कर (पुं), नीलकण्ठ (पुं), श्रीकण्ठ (पुं), उग्र (पुं), धूर्जटि (पुं), भीम (पुं), भर्ग (पुं), मृत्युञ्जय (पुं), पञ्चमुख (पुं), अष्टमूर्ति (पुं), श्मशानवेश्मन् (पुं), गिरिश (पुं), गिरीश (पुं), षण्ढ (पुं), कपर्दिन् (पुं), ईश्वर (पुं), ऊर्ध्वलिङ्ग (पुं), एकदृश् (पुं), त्रिदृश् (पुं), भालदृश् (पुं), एकपाद् (पुं), मृड (पुं), अट्टहासिन् (पुं), घनवाहन (पुं), अहिर्बुध्न (पुं), विरूपाक्ष (पुं), विषान्तक (पुं), महाव्रतिन् (पुं), वह्निरेतस् (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), शिव (पुं), अस्थिधन्वन् (पुं), पुरुषास्थिमालिन् (पुं), व्योमकेश (पुं), शिपिविष्ट (पुं), भैरव (पुं), दिग्वासस् (पुं), कृत्तिवासस् (पुं), भव (पुं), नीललोहित (पुं), सर्वज्ञ (पुं), नाट्यप्रिय (पुं), खण्डपर्शु (पुं), महादेव (पुं), महानट (पुं), महेश्वर (पुं), हर (पुं), पशुपति (पुं), प्रमथपति (पुं), उमापति (पुं), पिङ्गजट (पुं), पिङ्गेक्षण (पुं), पिनाकभृत् (पुं), शूलभृत् (पुं), खट्वाङ्गभृत् (पुं), गङ्गाभृत् (पुं), अहिभृत् (पुं), इन्दुभृत् (पुं), कपालभृत् (पुं), गजासुहृद् (पुं), पूषासुहृद् (पुं), अनङ्गासुहृद् (पुं), कालासुहृद् (पुं), अन्धकासुहृद् (पुं), मखासुहृद् (पुं)
नाममाला
Sanskritस्कन्दपितृ, शङ्कर, शम्भु, शिव, स्थाणु, महेश्वर, त्र्यम्बक, धूर्जटि, शर्व, पिनाकिन्, प्रमथाधिप, त्रिपुरारि, विशालाक्ष, गिरीश, नीललोहित, रुद्र, इन्दुमौलि, यज्ञारि, त्रिनेत्र, वृषभध्वज, उग्र, शूलिन्, कपालिन्, शिपिविष्ट, भव, हर, उमापति, विरूपाक्ष, विश्वरूप, कपर्दिन्
तत्पिता शङ्करः शम्भुः शिवः स्थाणुर्महेश्वरः ।
त्र्यम्बको धूर्जटिः शर्वः पिनाकी प्रमथाधिपः ॥ ६८ ॥
त्रिपुरारिर्विशालाक्षो गिरिशो नीललोहितः ।
रुद्रेन्दुमौलिर्यज्ञारिस्त्रिनेत्रो वृषभध्वजः ॥ ६९ ॥
उग्रः शूली कपाली च शिपिविष्टो भवो हरः ।
उमापतिर्विरूपाक्षो विश्वरूपः कपर्द्यपि ॥ ७० ॥
verse 0.1.1.68
page 0036
Mahabharata
EnglishMaheśvara^1 (do.) = Śiva, q.v.
Maheśvara^2 (do.) = Vishṇu (Kṛshṇa): XII, 13064
XIII, 6813
Maheśvara^3, a Rudra. § 770 (Ānuśāsanik.): XIII, 151, 7090 (enumeration).
पुराणम्
Englishमहेश्वर / MAHEŚVARA. Another name of śiva.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritमहेश्वरः, (महांश्चासावीश्वरश्च कर्त्तुमकर्त्तु-मन्यथाकर्त्तुं वा समर्थः । यद्वा, महत्यामहामायया ईश्वरः ।) शिवः । इत्यमरः ।१ । १ । ३२ ॥
अस्य व्युत्पत्तिर्यथा, --“विश्वस्थानाञ्च सर्व्वेषां महतामीश्वरः स्वयम् ।महेश्वरञ्च तेनेमं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे ५३ अध्यायः ॥
अस्य विवाहस्मरणफलं यथा, --“महेश्वरसमायुक्तमीदृशं यः स्मरेत् हृदा ।सततं तस्य कल्याणं वाञ्छितञ्च भविष्यति ॥
”इति कालिकापुराणे शिवविवाहे ४३ अध्यायः ॥
(परमेश्वरः । तदुक्तं न्यायशास्त्रे ।वायोर्नवैकादश तेजसो गुणाजलक्षितिप्राणभृतां चतुर्द्दश ।दिक्कालयोः पञ्च षडेव चाम्बरेमहेश्वरोऽष्टौ मनसस्तथैव च ॥
”महान् ईश्वरः प्रजानां प्रभुः । ऐश्वर्य्यशालीराजा । यथा, महाभारते । १ । २२८ । २९ ।“ततः शक्रोऽतिसंक्रुद्धस्त्रिदशानां महेश्वरः ।पाण्डरं गजमास्थाय तावुभौ समुपाद्रवत् ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.