| YouTube Channel

महः (mahaH)

 
Apte
English
महः [mahḥ], [मह्-घञर्थे क]
A festival, festive occasion
बन्धुताहृदयकौमुदीमहः
Māl.
 9.21
U.*
 6.4
स खलु दूरगतो$- प्यतिवर्तते महमसाविति बन्धुतयोदितैः
Śi.*
 6.19
मदनमहम्
Ratn.*
 1.
An offering, a sacrifice.
A buffalo.
Light, lustre
cf.
 महस् also.
Apte 1890
English
महः [मह्-घञर्थे क] 1 A festival, festive occasion
बंधुताहृदयकौमुदीमहः Māl. 9. 21
U. 6. 40
स खलु दूरगतोप्यतिवर्तते महमसाविति बंधुतयोदितैः Śi. 6. 19
मदनमहं Ratn. 1.
2 An offer ing, a sacrifice.
3 A buffalo.
4 Light, lustre
cf. महस् also.
Apte Hindi
Hindi
महः
पुं*
 - मह घञर्थे क
"उत्सव, त्योहार "
महः
पुं*
 - -
"उपहार, यज्ञ"
महः
पुं*
 - -
भैंसा
महः
पुं*
 - -
"प्रकाश, कान्ति"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 यज्ञः, यागः, मेधः, क्रतुः, अध्वरः, मखः, इज्या, सवः, इष्टिः, यज्ञकर्म, यजनम्, याजनम्, आहवः, सवनम्, हवः, अभिषवः, होमः, हवनम्, याज्ञिक्यम्, इष्टम्, वितानम्, मन्युः, महः, सप्ततन्तुः, दीक्षा
noun
वैदिकः विधिविशेषः यस्मिन् देवताम् उद्दिश्य वैदिकैः मन्त्रैः सह हविः प्रदीयते।
वैदिककाले यज्ञाः महत्त्वपूर्णाः आसन्। /"अफलाकाङ्क्षिभिर् यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते। यष्टव्यम् एवेति मनः समाधाय स सात्विकः॥ [भ.गी. १७।११]"
Synonyms:
 प्रकाशः, द्युतिः, दीप्तिः, तेजः, प्रदीपः, ज्योतिः, ज्योतिः, प्रभा, आभा, छविः, आलोकः, रुचिः, रुच्, कान्तिः, छटा, निभा, भा, भाः, छाया, त्विषा, त्विष्, शोचिः, शोभा, वर्चः, महः, द्योतः, दूशानम्, मरीचिः, झल्लिका
noun
सा शक्तिः तत्त्वं वा यया अन्यानि वस्तूनि दृग्गोचराणि भवन्ति।
"सूर्यस्य आगमनेन दिशः प्रकाशेण कास्यन्ति।"
Synonyms:
 जलम्, वारि, अम्बु, अम्भः, पयः, सलिलम्, सरिलम्, उदकम्, उदम्, जडम्, पयस्, तोयम्, पानीयम्, आपः, नीरम्, वाः, पाथस्, कीलालम्, अन्नम्, अपः, पुष्करम्, अर्णः, पेयम्, सलम्, संवरम्, शंवरम्, संम्बम्, संवत्सरम्, संववरः, क्षीरम्, पायम्, क्षरम्, कमलम्, कोमलम्, पीवा, अमृतम्, जीवनम्, जीवनीयम्, भुवनम्, वनम्, कबन्धम्, कपन्धम्, नारम्, अभ्रपुष्पम्, घृतम्, कं, पीप्पलम्, कुशम्, विषम्, काण्डम्, सवरम्, सरम्, कृपीटम्, चन्द्रोरसम्, सदनम्, कर्वुरम्, व्योम, सम्बः, सरः, इरा, वाजम्, तामरस, कम्बलम्, स्यन्दनम्, सम्बलम्, जलपीथम्, ऋतम्, ऊर्जम्, कोमलम्, सोमम्, अन्धम्, सर्वतोमुखम्, मेघपुष्पम्, घनरसः, वह्निमारकः, दहनारातिः, नीचगम्, कुलीनसम्, कृत्स्नम्, कृपीटम्, पावनम्, शरलकम्, तृषाहम्, क्षोदः, क्षद्मः, नभः, मधुः, पुरीषम्, अक्षरम्, अक्षितम्, अम्ब, अरविन्दानि, सर्णीकम्, सर्पिः, अहिः, सहः, सुक्षेम, सुखम्, सुरा, आयुधानि, आवयाः, इन्दुः, ईम्, ऋतस्ययोनिः, ओजः, कशः, कोमलम्, कोमलम्, क्षत्रम्, क्षपः, गभीरम्, गम्भनम्, गहनम्, जन्म, जलाषम्, जामि, तुग्र्या, तूयम्, तृप्तिः, तेजः, सद्म, स्रोतः, स्वः, स्वधा, स्वर्गाः, स्वृतिकम्, हविः, हेम, धरुणम्, ध्वस्मन्वतु, नाम, पवित्रम्, पाथः, अक्षरम्, पूर्णम्, सतीनम्, सत्, सत्यम्, शवः, शुक्रम्, शुभम्, शम्बरम्, वूसम्, वृवूकम्, व्योमः, भविष्यत्, वपुः, वर्वुरम्, वर्हिः, भूतम्, भेषजम्, महः, महत्, महः, महत्, यशः, यहः, यादुः, योनिः, रयिः, रसः, रहसः, रेतम्
noun
सिन्धुहिमवर्षादिषु प्राप्तः द्रवरुपो पदार्थः यः पान-खान-सेचनाद्यर्थम् उपयुज्यते।
"जलं जीवनस्य आधारम्। /अजीर्णे जलम् औषधं जीर्णे बलप्रदम्। आहारकाले आयुर्जनकं भुक्तान्नोपरि रात्रौ न पेयम्।"
Synonyms:
 उत्सवः, पर्व, पर्वाहः, पर्वरीणम्, उत्सवदिनम्, महः, महः, उद्धर्षः, यात्रा, उद्धवः, क्षणः, अभ्युदयः, चर्चरी
noun
किमपि धार्मिकं सामाजिकं वा मङ्गलं वा शुभं कार्यं यत् सोत्साहं निर्वर्त्यते।
"स्वतंत्रतादिनम् अस्माकं राष्ट्रियः उत्सवः अस्ति।"
Tamil
Tamil
மஹ: : உத்சவம், யாகம், பிரகாசம், எருமை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
महः,
पुं,
 (मह्यते पूज्यतेऽस्मिन्निति । मह + “पुंसिसंज्ञायां घः प्रायेण ।” ३ । ३ । ११८ । इतिघः । मह + अच् इत्युज्ज्वलदत्तः । ४ । १८८ ।)उत्सवः । इत्यमरः । १ । ७ । १८८ ॥
(यथा, माघे । ६ । १९ ।“न खलु दूरगतोऽप्यतिवर्त्ततेमहमसाविति बन्धुतयोदितैः ॥
”महते पूज्यते इति ।) तेजः । इति मेदिनी ।हे ७ ॥
यज्ञः । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, हरिवंशे । ७१ । १८ ।“तस्मात् प्रावृषि राजानः सर्व्वे शक्रं मुदा युताः ।महैः सुरेशमर्च्चन्ति वयमन्ये च मानवाः ॥
”)महिषः । इति हेमचन्द्रः ॥
(त्रि, महत् ।यथा, ऋग्वेदे । १० । ९१ । ८ ।“महे वृणते नान्यं त्वत् ॥
”“महे महति ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥
)
महः, [स्]
क्ली,
 (मह्यते पूज्यतेऽस्मिन्निति ।मह + “सर्व्वधातुभ्योऽसुन् ।” उणा० ४ । १८८ ।इति असुन् ।) उत्सवः । (मह्यते पूज्यते इति ।मह + असुन् ।) तेजः । इति मेदिनी । से, ३० ॥
(यथा, रघुटीकारम्भे मल्लिनाथः ।“अन्तरायतिमिरोपशान्तयेशान्तपावनमचिन्त्यवैभवम् ।तं नरं वपुषि कुञ्जरं मुखेमन्महे किमपि तुन्दिलं महः ॥
”मह्यन्ते पूज्यन्ते देवादयोऽस्मिन्निति । मह +असुन् ।) यज्ञः । इति शब्दरत्नावली ॥
(उद-कम् । इति निघण्टुः । १ । १२ ॥
पूज्यमाने, त्रि ।यथा, वाजसनेयसंहितायाम् । २० । ६ ।“जिह्वा मे भद्रं वाङ्महो मनो मन्युः स्वरात्भामः ॥
”“वाक् वागिन्द्रियं महः पूज्यमानास्तु ।” इतितद्भाष्ये महीधरः ॥
महति । यथा, ऋग्वेदे ।८ । २३ । १६ ।“महो राये तमुत्वा समिधीमहि ।” “महोमहते राये धनाय ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥
)