मल्लयुद्ध (mallayuddha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishमल्लयुद्ध - mallayuddha - - boxing
मल्लयुद्ध - mallayuddha - - pugilistic encounter
मल्लयुद्ध - mallayuddha - - wrestling or boxing match
मल्लयुद्ध - mallayuddha - - prize-fight
मल्लयुद्ध - mallayuddha - - boxing
मुष्टिपात - muSTipAta - - boxing
बाहुप्रहरण - bAhupraharaNa - - boxing
मौष्टा - mauSTA - - boxing match
मल्लक्रीडा - mallakrIDA - - wrestling or boxing match
मल्लयुद्ध - mallayuddha - - wrestling or boxing match
उरोहस्त - urohasta - - mode of boxing or wrestling
मल्लशाला - mallazAlA - - room for wrestling or boxing
प्रतिमल्ल - pratimalla - - opponent in wrestling or boxing
यक्षराज् - yakSarAj - - palaestra or place prepared for wrestling and boxing
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiमल्लयुद्धम्
मल्ल-युद्धम् -
"कुश्ती करना या मुक्केबाजी, मुष्टियुद्धीय भिड़न्त या मुठभेड़"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaमल्लयुद्ध
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಸ್ತಿ /ಜಟ್ಟಿಗಳ ಕಾಳಗ
व्युत्पत्तिः - > मल्लनां युद्धम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritमल्लयुद्धं, (मल्लानां युद्धम् ।) मल्लानां संग्रामः ।तत्पर्य्यायः । नियुद्धम् २ बाहुयुद्धम् ३ । इतिशब्दरत्नावली ॥
तत्प्रकारा यथा, --“अथ सूदेन तं मल्लं योधयामास मत्स्यराट् ।चोद्यमानस्ततो भीमो दुःखेनैवाकरोम्मतिम् ॥
नहि शक्नोति विवृतं प्रत्याख्यातुं नराधिपम् ।ततः स पुरुषव्याघ्रः शार्दूलशिथिलश्चरन् ॥
प्रविवेश महारङ्गं विराटमभिपूजयन् ।बबन्ध कक्षां कौन्तेयस्ततः संहर्षयन् जनान् ।ततस्तं वृत्रसङ्काशं भीमो मल्लं समाह्वयत् ॥
जीमूतं नाम तं मल्लं तत्र प्रख्यातविक्रमम् ।तावुभौ सुमहोत्साहावुभौ तीव्रपराक्रमौ ॥
मत्ताविव महाकायौ वारणौ षष्टिहायनौ ।ततस्तौ नरशार्दूलौ बाहुयुद्धे समीयतुः ॥
वीरौ परमसं हृष्टावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ।आसीत् सुभीमः सम्पातो वज्रपर्व्वतयोरिव ॥
१० ॥
उभौ परमसंहृष्टौ बलेनातिबलावुभौ ।अन्योन्यमन्तरप्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ॥
उभौ परमसंहृष्टौ मत्ताविव महागजौ ।कृतप्रतिकृतैश्चित्रैर्बाहुभिश्च सकङ्कटैः ॥
११ ॥
सन्निपातावधूतैश्च प्रमाथोन्मथनैस्तथा ।क्षेपणैर्मुष्टिभिश्चैव वराहोद्धूतनिस्वनैः ॥
तलैर्वज्रनिपातैश्च प्रसृष्टाभिस्तथैव च ।शलाकानखपातैश्च पादोद्धूतैश्च दारुणैः ॥
जानुभिश्चाश्मनिर्घोषैः शिरोभिश्चावघट्टितैः ।तद्युद्धमभवद्घोरमशस्त्रं बाहुतेजसा ॥
बलप्राणेन शूराणां समाजोत्सवसन्निधौ ।अरज्यत जनः सर्व्वः सोत्क्रुष्टनिनदोत्थितः ।बलिनो संयुगे राजन् ! वृत्रवासवयोरिव ।प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणैः ॥
आकर्षेतामथान्योन्यं जानुभिश्चाभिजघ्नतुः ॥
१२ ॥
ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम् ।व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ ॥
बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिघैरिव ।चकर्ष दोर्भ्यामुत्पाट्य भीमो मल्लममित्रहा ॥
विनदन्तमभिक्रोशन् शार्दूल इव वारणम् ।तमुद्यम्य महाबाहुर्भ्रामयामास वीर्य्यवान् ॥
ततो मल्लाश्च मत्स्याश्च विस्मयं चक्रिरे परम् ।भ्रामयित्वा शतगुणं गतसत्त्वमचेतनम् ।प्रत्यपिंषन्महाबाहुर्म्मल्लं भुवि वृकोदरः ॥
१३ ॥
तस्मिन् विनिहते मल्ले जीमूते लोकविश्रुते ।विराटः परमं हर्षमगच्छद्बान्धवैः सह ॥
स हर्षात् प्रददौ वित्तं बहु राजा महामनाः ॥
”इति विराटपर्व्वणि १२ अध्यायः ॥
एषां टीका यथा । “दुखेन स्वप्रकटनराजाज्ञा-लङ्घनद्वन्द्वजेन । विवृतं लोकसमक्षम् । शार्दूल-शिथिलः सिंह इव व्याघ्र इव वा शिथिलःसावज्ञः । स्यात् सिंहेऽपि च शार्दूल इतिदर्शनात् । कक्षां कच्छम् । सम्पातः संघर्षः ॥
१० ॥
सकङ्कटैः कङ्कटः करघर्षणजः किणः कडाइति प्रसिद्धः । कृतप्रतिकृतैः परप्रयुक्तिप्रति-कृतैः । चित्रैर्विचित्रैर्ब्बन्धैरिति शेषः ॥
११ ॥
सन्निपातेत्यादि । एते मल्लानां शिक्षाविशेषाः ।सन्निपातैः परस्परसंघातैरवधूतैर्बद्धमुष्टिभुजा-घातैः प्रमाथैः पातयित्वा पेषणैः । उन्मथनैःअन्तरीक्षे भुजाभ्यां मथनैः । क्षेपणैः स्थानात्प्रच्यावनैः । बद्धाङ्गुलिकरो मुष्टिः ।‘अवाङ्मुखं स्कन्धगतं भ्रामयित्वा तथैव यः ।क्षिप्तस्य शब्दः स भवेद्वराहोद्धूतनिस्वनः ॥
तर्जन्यङ्गुष्ठमध्येन प्रसारितकरो हि यः ।संप्रहारस्तलाख्यस्तु संग्रहो वज्रमिष्यते ॥
’अर्द्धचन्द्रतुल्यमल्लमुष्टिर्वज्रमित्यर्थः ।‘प्रसृताङ्गुलिहस्तेन प्रसृष्टिः प्रहृतिः स्मृता ।द्विगुणीकृतबाहुर्यस्तदीयार्थं यथाबलम् ॥
प्रहारः सशलाका स्यात् पादोद्धूतः पदा-हतम् ॥
’जानुभिश्चाश्मनिर्घोषैःपाषाणघोषसदृशध्वनिभिःकरणैर्यान्यवघट्टनानि तैः । बलप्राणेन बलो-त्कर्षेण । सोत्क्रुष्टनिनदोत्थितः उत्क्रोशन-निनदोत्थानसहितः । प्रकर्षणं बाहुसंमुखा-नयनं प्रकृष्टाकर्षणं तदेवाकर्षणमीषत्सम्मुखा-नयनम् । अभ्याकर्षः समन्ततः कर्षणम् ।विकर्षणं पश्चात् नयनं तदेव विपरीतकर्षण-मुच्यते उपसर्गभेदादर्थभेदोऽपीति ॥
१२ ॥
शत-गुणं शतवारम् ॥
१३ ॥
” इत्यर्ज्जुनमिश्रकृत-भारतार्थदीपिका ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
