मयूख (mayUkha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मयूख m.
  (-खः)
	 1. Light,  lustre,  brightness.
	 2. A ray of light.
	 3.
Flame.
	 4. Beauty.
	 5. The pin or gnomon of a sun-dial.
 E.
  मा to
measure,  (time,  &c., ) ऊख Unādi aff.
  ,  मय substituted for the root.

Capeller Eng

English

 मयू॑ख m.
  peg
 ray of light
 p.
  °वन्त्† & °खिन्†.

Yates

English

 मयूख (खः) 1.
m.
  Light
 a ray
 beau-
ty
 gnomon of a sun-dial.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   मयूख  mayUkha  m.
   pin or gnomon of a sun-dial  
   मयूख  mayUkha  m.
   brightness   
   मयूख  mayUkha  m.
   flame  
   मयूख  mayUkha  m.
   kind of peg   
   मयूख  mayUkha  m.
   lustre  
   मयूख  mayUkha  m.
   ray of light     
            

Wilson

English

 मयूख
m.
  (-खः)
1 Light,  lustre,  brightness.
2 A ray of light.
3 Flame.
4 Beauty.
5 The pin or gnomon of a sun-dial.
E.
  मा to measure,  (time,  &c., ) ऊख Uṇādi aff.
  ,  and मय
substituted for the root.

Apte

English

मयूखः [mayūkhḥ],  [मा ऊख मयादेशः Uṇ.*
  5.25]

A ray of light,  beam,  ray,  lustre,  brightness
 विसृजति हिमगर्भैरग्निमिन्दु- र्मयूखैः Ś.*
  3..4
 R.*
  2.46
 Śi.*
  4.56
 Ki.*
  5.5, 8.

Beauty.

A flame.

The pin of a sun-dial. Comp.
   -ईशः,  -मालिन् the sun. 

Apte 1890

English

 मयूखः [मा ऊख मयादेशः Uṇ. 5. 25] 1 A ray of light,  beam,  ray,  lustre,  brightness
 विसृजति हिमगर्भैरग्निमिंदुर्मयूखैः Ś. 3. 2
 R. 2. 46
 Śi. 4. 56
 Ki. 5. 5,  8. 
2 Beauty. 
3 A flame. 
4 The pin of a sun-dial. 

Monier Williams Cologne

English

 मयू॑ख m.
  (prob. fr.
  √ 1. मि) a kind of peg (esp.   for hanging woven cloth or skins upon),  RV.
  
 AV.
  
 Br.
 
 ŚrS.
 

 the pin or gnomon of a sun-dial (=  कील),  L.
 

 a ray of light,  flame,  brightness,  lustre,  Up.
  
 Kāv.
 
 Var.
  &c.
   (also f(आ). ,  L.
 
 once n.
  in KauṣUp.  )

 a partic.  Agni,  GṛS.
 

 N.
  of wk. (by Śaṃkara-miśra).

Monier Williams 1872

English

 मयूख मयूख,  अस्,  m. (probably fr. rt. 1.
मि,  but according to Uṇādi-s. V. 25. fr. rt. 4. मा), 
a kind of peg for hanging woven cloth or skins
upon (Ved.)
 the pin or gnomon of a sun-dial (=
कील)
 a ray of light,  brilliance,  light,  lustre,  bright-
ness,  flame
 beauty
 epithet of an Agni
 abbrevi-
ated title of a book
 (wrongly written मयूष।)
—मयूख-पृक्त,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. touching
(one another) with rays (as two planets).
—मयू-
ख-माला or मयूख-मालिका,  f.,  N. of a com-
mentary on the Śāstra-dīpikā by Somanātha Bhaṭṭa.
—मयूख-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  having rays,  radiant, 
brilliant.
—मयूखादित्य (°ख-आद्°),  अस्,  m. a
form of the sun.

Macdonell

English

 मयूख may-ū́kha,  m.
  peg (esp. for stretching 🞄a web or skin
 V.)
 ray (C.)
 kind of Agni: 🞄-mālin,  m.
  (having a wreath of rays),  sun
 🞄-vat,  a.
  radiant.

Benfey

English

 मयूख मयूख,  m.
 
 1. A ray of
light,  Pañc. i. d. 92.
 2. Light,  splen-
dour,  Ṛt. 6,  29.
 3. Beauty.
 -- Comp.
 
उन्म्°,  i. e.
उद्-,  adj.
  radiant,  Ragh. 16, 
69.
शीत-,  m.
  1. the moon.  2. cam-
phor.

Apte Hindi

Hindi

मयूखः
पुं*
  - मा + ऊख मयादेशः
"प्रकाश की किरण,  रश्मि,  अंशु,  कांति,  दीप्ति"

मयूखः
पुं*
  - -
सौन्दर्य

मयूखः
पुं*
  - -
ज्वाला

मयूखः
पुं*
  - -
धूपघड़ी की कील

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मयूख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿರಣ /ರಶ್ಮಿ
निष्पत्तिः - > माङ् (माने) - "ऊखः" मयादेशश्च (उ० ५-२५)
व्युत्पत्तिः - > मिमीते इति
प्रयोगाः - > "सक्तिं जवादपनयत्यनिले लतानां वैरोचनैर्द्विगुणिताः सहसा मयूखैः"
उल्लेखाः - > किरा० ५-४६
मयूख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರಾಂತಿ /ಪ್ರಭೆ /ತೇಜಸ್ಸು
प्रयोगाः - > "व्यक्तोदितस्मितमयूखविभासितोष्ठस्तिष्ठन् मुनेरभिमुखं स विकीर्णधाम्नः"
उल्लेखाः - > किरा० २-५९
मयूख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜ್ವಾಲೆ /ಉರಿ
विस्तारः - > "मयूखः किरणेऽपि च । ज्वालायामपि शोभायाम्" - मेदि०

L R Vaidya

English

 mayUKa {% m. %} 1. A ray of light,  lustre,  brightness,  विसृजति हिमगर्भैरग्निमिंदुर्मयूखैः Sak.iii.,  Rt.i.13,  Kir.v.8,  R.ii.46
 2. a flame
 3. beauty.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 मयूख by Śaṅkaramiśra. Several times quoted in his
Vaiśeṣikasūtropaskāra. He names also the Pra-
tyakṣa and Anumāna part of it.

 मयूख by Śaṅkaramiśra,  son of Bhavanātha. See Tattva-
cintāmaṇi.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः ।
प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ॥ ९९ ॥
पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः ।
भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा ॥ १०० ॥
-wordlist-
 
रोचिस् (क्ली),  उस्र (पुं),  रुचि (स्त्री),  शोचिस् (क्ली),  अंशु (पुं),  गो (पुंस्त्री),  ज्योतिस् (क्ली),  अर्चिस् (स्त्रीक्ली),  उपधृति (पुं),  अभीशु (पुं),  प्रग्रह (पुं),  शुचि (पुं),  मरीचि (पुंस्त्री),  दीप्ति (स्त्री),  धामन् (क्ली),  केतु (पुं),  घृणि (पुं),  रश्मि (पुं),  पृश्नि (पुंस्त्री),  पाद (पुं),  दीधिति (स्त्री),  कर (पुं),  द्युति (स्त्री),  द्युत् (क्ली),  रुच् (क्ली),  विरोक (पुं),  किरण (पुं),  त्विषि (स्त्री),  त्विष् (स्त्री),  भास् (पुंस्त्री),  प्रभा (स्त्री),  वसु (पुं),  गभस्ति (पुं),  भानु (पुं),  भा (स्त्री),  मयूख (पुं),  महस् (क्ली),  छवि (स्त्री),  विभा (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रोचिस्
रोचिस्,  शोचिस्,  अभीशु,  प्रद्योत,  गभस्ति,  रश्मि,  घृणि,  किरण,  रुचि,  रुच्,  दीधिति,  दीप्ति,  द्युति,  प्रभा,  भा,  विभा,  भास्,  उस्र,  धामन्,  वसु,  केतु,  मरीचि,  प्रग्रह,  उपधृति,  वृष्णि,  मयूख,  अंशु,  भानु,  कर,  पाद,  विरोक,  गो
रोचिः शोचिरभीशुः प्रद्योतगभस्तिरश्मिघृणिकिरणाः ।
रुचिरुग्दीधितिदीप्तिद्युतिप्रभाभाविभाभासः ॥ ३८ ॥
उस्रधामवसुकेतुमरीचिप्रग्रहोपधृतिवृष्णिमयूखाः ।
अंशुभानुकरपादविरोका गाव इत्यभिहितास्तु समानाः ॥ ३९ ॥
verse 1.1.1.38
page 0006

Vedic Reference

English

 Mayūkha denotes,  from the Rigveda onwards, ^1 a ‘peg, ’
especially as used for keeping a web stretched.^2 Cf. Otu.
1) Rv. vii. 99,  3
 Taittirīya Saṃhitā, 
ii. 3,  1,  5
 Kāṭhaka Saṃhitā,  xi. 6
Aitareya Brāhmaṇa,  v. 15,  9. etc.
2) Rv. x. 130,  2 (in a metaphor)
Av. x. 7,  42
 Kāṭhaka Saṃhitā,  xxvi. 6
Taittirīya Brāhmaṇa,  ii. 5,  5,  3,  etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मयूखः,  पुं,
   (मापयन् गगनं प्रमाणयन् ओखतिगच्छतीति । पृषोदरादिः । इत्यमरटीकायांरधुनाथः । यद्वा,  माति परिमातीव । मा +“माङ ऊखो मय च ।” उणा० ५ । २५ । इतिऊखः । मयादेशश्च ।) किरणः । (यथा, महाभारते । ३ । ३९ । ४३ ।“व्यसृजच्छतधा राजन् ! मयूखानिवभास्करः ॥
”)दीप्तिः । ज्वाला । इत्यमरः । १ । ४ । ३३ ॥
(यथा,  रघौ । २ । ४६ ।“अथान्धकारं गिरिगह्वराणांदंष्ट्रामयूखैः शकलानि कुर्व्वन् ।भूयः स भूतेश्वरपार्श्ववर्त्तीकिञ्चिद्विहस्यार्थपतिं बभाषे ॥
”)शोभा । इति मेदिनी । खे,  ११ ॥
 कीलः ।इत्यजयः ॥
 (पर्व्वतः । यथा,  ऋग्वेदे । ७ । ९९ । ३ ।“दाधर्थ पृथिवीमभितो मयूखैः ॥
”“मयूखैः पर्व्वतैः ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मयूख पु०
  माङ्--ऊख मयादेशः । १ त्विषि २ किरणे ३ गि-खायाम् अमरः ४ शोभायां मेदि० ५ कीले अजय० ।

Capeller

German

 मयूख m.
  Pflock
 Strahl (auch n.
 ).

Grassman

German

 mayū́kha,  m.,  hölzener Pflock,  zur Befestigung und Ausspannung eines Gewebes u. s. w.,  daher auch bildlich zur Befestigung der Erde ({615, 3}).
-ās {956, 2} (vom Gewebe).
-ais {615, 3} dādhártha pṛthvī́m abhítas 〰.

Burnouf

French

 मयूख मयूख et मयूक m.
  flamme
 rayon
lumière,  splendeur
		 au fig. beauté.
		 Aiguille d'un cadran
solaire.

Stchoupak

French

 मयूख-
 m.
  rayon de lumière,  flamme,  éclat 
 -इन्- a. éclatant, 
lumineux.
°मालिन्- a. enguirlandé de rayons,  ép. du soleil.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.