| YouTube Channel

मन्यु (manyu)

 
शब्दसागरः
English
मन्यु
m.
 (-न्युः)
1. Sorrow, grief.
2. Distress, indigence.
3. Anger, wrath.
4. A sacrifice.
5. Pride.
E.
 मन् to know, Unādi
aff.
 युच् ।
Capeller Eng
English
मन्यु॑
m.
 mood
i.e.
 temper of mind,
esp.
 high spirit,
ardour, zeal
passion, wrath, anger at (loc. or
acc.
 ,
w.
 प्रति), fury,
rage (often personif. )
distress, grief, sorrow
abl.
 मन्युत॑स्
adv.
Yates
English
मन्यु (न्युः) 2.
m.
 Sorrow, distress
an-
ger
pride
a sacrifice
Shiva.
Spoken Sanskrit
English
मन्यु - manyu -
m.
 - affliction
मन्यु - manyu -
m.
 - spirit
मन्यु - manyu -
m.
 - mettle
मन्यु - manyu -
m.
 - passion
मन्यु - manyu -
m.
 - ardour
मन्यु - manyu -
m.
 - mind
मन्यु - manyu -
m.
 - sacrifice
मन्यु - manyu -
m.
 - rage
मन्यु - manyu -
m.
 - distress
मन्यु - manyu -
m.
 - mood
मन्यु - manyu -
m.
 - wrath
मन्यु - manyu -
m.
 - fury
मन्यु - manyu -
m.
 - grief
मन्यु - manyu -
m.
 - high spirit or temper
मन्यु - manyu -
m.
 - high spirit
मन्यु - manyu -
m.
 - anger
मन्यु - manyu -
m.
 - sorrow
मन्यु - manyu -
m.
 - indignation
मन्यु - manyu -
m.
 - zeal
मन्यु manyu
m.
 mettle
शुष्मिन् zuSmin
adj.
 mettlesome
उरुसत्त्व urusattva
adj.
 high-mettled
हरिमन्युसायक harimanyusAyaka
adj.
 stimulating the mettle of the bay horses
Wilson
English
मन्यु
m.
 (-न्युः)
1 Sorrow, grief.
2 Distress, indigence.
3 Anger, wrath.
4 A sacrifice.
5 Pride.
E.
 मन to know, Uṇādi
aff.
 युच्.
Apte
English
मन्युः [manyuḥ], [मन्-युच्
Uṇ.*
 3.2]
Anger, wrath, resentment, indignation, rage
बाहुप्रतिष्टम्भविवृद्धमन्युः
R.*
 2.32, 49
11.46
नियमितमनोमन्युर्दृष्टा मया रुदती प्रिया Nāg.2.6.
Grief, sorrow, affliction, distress
निकृन्तन्मर्माणि क्रकच इव मन्युर्विरमति
U.*
 4.3
Ki.*
 1.35
यास्यन् सुतस्तप्स्यति मां सुमन्युम्
Bk.*
 1.23
also 3.49.
Wretched or miserable state, meanness.
A sacrifice
प्रसहेत रणे तवानुजान् द्विषतां कः शतमन्युतेजसः
Ki.*
 2.23.
Spirit, mettle, courage (as of horses).
Ardour, zeal.
Pride.
An epithet of Śiva.
Of Agni.
Comp.
 -सूक्तम् the hymns of Manyu (Ṛv.1.83 and 84).
Apte 1890
English
मन्युः [मन्-युच् Uṇ. 3. 20] 1 Anger, wrath, resentment, indignation, rage: R. 2. 32, 49
11. 46.
2 Grief, sorrow, affliction, distress
U. 4. 3
Ki. 1. 35
Bk. 3. 49.
3 Wretched or miserable state, meanness.
4 A sacrifice.
5 Spirit, mettle, courage (as of horses).
6 Ardour, zeal.
7 Pride.
8 An epithet of Śiva.
9 Of Agni.
Monier Williams Cologne
English
मन्यु॑ a
m.
 (L. also
f.
 ) spirit, mind, mood, mettle (as of horses),
RV.
TS.
Br.
high spirit or temper, ardour, zeal, passion,
RV.
&c.
&c.
rage, fury, wrath, anger, indignation, ib. (also personified,
esp.
 as Agni or Kāma or as a Rudra
मन्युं √ कृ, with
loc.
 or
acc.
 with प्रति, ‘to vent one's anger on, be angry with’)
grief, sorrow, distress, affliction,
MBh.
Kāv.
&c.
sacrifice,
Nalac.
N.
 of a king (son of Vitatha),
BhP.
(with तापस),
N.
 of the author of
RV.
 x, 83
84
(with वासिष्ठ),
N.
 of the author of
RV.
 ix, 97, 10-12.
मन्यु॑ b
&c.
 See
p.
 786, col. 3.
Monier Williams 1872
English
मन्यु, उस्, m. f. (Ved.) spirit, spiritedness, courage,
mettle (as of horses), mind
(Sāy.) sacrificial act,
sacrifice, offering, hymn (= कर्मन्, याग, स्तोत्र)
high spirit or temper, ardour, zeal
pride
passion,
anger, wrath, indignation, resentment, rage, fury,
(मन्युस् तन् मन्युम् ऋच्छति, fury then en-
counters fury, or rage then recoils on rage, Manu
VIII. 351)
sorrow, grief, affliction, trouble, distress,
vexation
Anger, Rage, Indignation personified
N. of the author of Ṛg-veda X. 83, 84 (as Tāpasa
or son of Tapas), of Ṛg-veda IX. 97, 10-12 (as
Vāsiṣṭha or son of Vasiṣṭha)
epithet of Śiva
of
a Rudra
of Agni
N. of a prince (son of Vitatha)
[cf. Gr. μῆνις.]
—मन्यु-तस्, ind. from anger, in a
rage.
—मन्यु-दूषित, अस्, आ, अम्, troubled by
pride or jealously.
—मन्यु-देव, अस्, m. a proper N.
—मन्यु-परीत, अस्, आ, अम्, filled with or affected
by anger.
—मन्यु-मत्, आन्, अती, अत्, spirited, high-
spirited, zealous
angry, wrathful, enraged
sorrowful,
distressed
vehement, passionate
(आन्), m. epithet
of Agni.
—मन्यु-मय, अस्, ई, अम्, formed of
anger, consisting of wrath, filled with resentment.
—मन्यु-मी, ईस्, ईस्, इ, Ved. destroying (hostile)
spirit or fury
destroying in fury, furious with anger
(Sāy. = कोपस्य निर्मातृ or परेषां क्रोधस्य
हिंसक or मन्यु-कर्तृ or मन्युना मिनत् =
हिंसत्।)
—मन्यु-शमन, अस्, ई, अम्, Ved. ap-
peasing or pacifying anger.
—मन्यु-षाविन्, ई,
इणी, इ, Ved. preparing or offering Soma in anger,
(Sāy. = क्रोधेन सोमं सुन्वत्)
offering Soma
with zeal or devotion.
—मन्यु-सूक्त, अम्, n. the
Manyu hymn, (probably an epithet of Ṛg-veda X.
83, 84.)
मन्यु मन्यु। See p. 744, col. 3.
Macdonell
English
मन्यु man-yú,
m.
 mood (V.)
mind (V.)
ardour
🞄resentment, anger, wrath, rage, at (lc.)
🞄grief, sorrow, distress (less common meaning)
🞄Wrath (personified): -ṃ kṛ, vent oneʼs anger 🞄on, be angry with (lc. or prati): -parīta, 🞄pp. filled with anger
-pratikriyā,
f.
 venting 🞄of anger: -ṃ kṛ, vent oneʼs anger on (lc.)
🞄-mát,
a.
 ardent, eager
indignant, angry, 🞄wroth.
Benfey
English
मन्यु मन् + यु,
m.
1. Anger,
Utt. Rāmac. 83, 11
fury, Pañc. 59, 16.
2. Sorrow, grief, Chr. 7, 21
Utt. Rāmac. 94, 14.
3. Distress.
4. A sacri-
fice.
--
Comp.
अभि-,
m.
 a proper name.
अकि-,
adj.
 furious like snakes, Chr. 290,
8 = Rigv. i. 64, 8.
वित-, i. e. वि-इत- (vb.
इ),
adj.
 exempt from sorrow or anger,
Brāhmaṇav. 1, 6.
स-, 1.
adj.
 1.
angry. 2. sorrowful.
II.
m.
 Śiva.
-- Cf. μῆνις.
Apte Hindi
Hindi
मन्युः
पुं*
 - मन् + युच्
"क्रोध, रोष, नाराजगी, कोप, गुस्सा"
मन्युः
पुं*
 - -
"व्यथा, शोक, कष्ट, दुःख"
मन्युः
पुं*
 - -
"विपद्ग्रस्त या दयनीय स्थिति, कमीनापन"
मन्युः
पुं*
 - -
यज्ञ
मन्युः
पुं*
 - -
अग्नि का विशेषण
मन्युः
पुं*
 - -
शिव का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मन्यु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೋಧ /ಕೋಪ /ಸಿಟ್ಟು
निष्पत्तिः - > मन (ज्ञाने) - "युच्" (उ० ३-२०)
प्रयोगाः - > "वसूनि वाञ्च्छन्न वशी न मन्युना स्वधर्म इत्येव निवृत्तकारणः"
उल्लेखा - >किरा० १-१३
मन्यु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೋಕ /ದುಃಖ
प्रयोगाः - > "न वल्कवासांसि तवाधुना हरन् करोति मन्युं न कथं धनञ्जयः"
उल्लेखाः - > किरा० १-३५
मन्यु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೈನ್ಯ /ಕೀಳುತನ /ದುರವಸ್ಥೆ
मन्यु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾಗ /ಯಜ್ಞ
विस्तारः - > "मन्युर्दैन्ये क्रतौ क्रुधि" - अम०
मन्यु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಹಂಕಾರ /ಗರ್ವ
L R Vaidya
English
manyu {% m. %} 1. Anger, wrath, indignation, resentment, R.ii.32, 49
2. sorrow, grief, affliction, Bt.iii.49
3. miserable state, meanness
4. a sacrifice
5. an epithet of Śiva.
Bopp
Latin
मन्यु m. (r. मन् s. यु)
1) moeror, aegritudo. N. 9. 4.
2) ira.
SU. 4. 16. (Cf. gr. μῆνις, v. मन्.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
मन्यु
पु
मन्यु, क्रतु, क्रोध, दैन्य
क्रतौ क्रोधे तथा दैन्ये मन्युशब्दः प्रचक्षते ।
verse 2.1.1.42
page 0010
Lanman
English
manyú, m.
—1. mood, i. e. temper of
mind
then
—2. (like Eng. mood) anger,
heat of temper. [√man, 1165a.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मन्यु m. 6. Opfer, Damayantīk. 66. [Yudh. 2, 38
Śrīk. 20, 30.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khro ba
१) कोप २) क्रुद्ध ३) क्रुध् ४) कोर्ध ५) क्रोधन ६) मन्यु ७) रोष ८)
khrobo
१) क्रोध २) क्रोधिन् ३) चण्ड ४) भैरव ५) मन्यु ६) रोषण ७)
khros pa
१) कुपित २) कोपित ३) क्रूर ४) क्रोधन ५) मन्यु ६) रुषट ७) रोष
mi dgyes
१) खेदित २) दुःख ३) मन्यु
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।
क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥
अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।
अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥
-wordlist-
शोक (पुं), शुच् (स्त्री), शोचन (क्ली), खेद (पुं), क्रोध (पुं), मन्यु (पुं), क्रुधा (स्त्री), रुषा (स्त्री), क्रुध् (स्त्री), कोप (पुं), प्रतिघ (पुं), रोष (पुं), रुष् (स्त्री), उत्साह (पुं), प्रगल्भता (स्त्री), अभियोग (पुं), उद्यम (पुं), प्रौढि (स्त्री), उद्योग (पुं), कियदेतिका (स्त्री), अध्यवसाय (पुं), ऊर्ज (पुं), वीर्य (क्ली)
--source--
यज्ञो यागः सवः सत्त्रं स्तोमो मन्युर्मखः क्रतुः ।
संस्तरः सप्ततन्तुश्च वितानं बर्हिरध्वरः ॥ ८२० ॥
-wordlist-
यज्ञ (पुं), याग (पुं), सव (पुं), सत्त्र (क्ली), स्तोम (पुं), मन्यु (पुं), मख (क्ली), क्रतु (पुं), संस्तर (पुं), सप्ततन्तु (पुं), वितान (पुंक्ली), बर्हिस् (क्ली), अध्वर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मन्यु
मन्यु, दैन्य, क्रतु, कोप
मन्युर्दैन्ये क्रतौ कोपे नाडीस्वर्गक्षितिष्विडा ॥ ८४६ ॥
उक्तानामप्यनुक्तानां शब्दानामिह संग्रहः ।
verse 5.1.1.846
page 0097
नाममाला
Sanskrit
खेद, द्वेष, अमर्ष, रुष्, कोप, क्रोध, मन्यु
खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।
verse 0.1.1.109
page 0054
Mahabharata
English
Manyu, name of a fire(?). § 490 (Āṅgirasa): III, 219, 14151 (yaḥ praśānteshu bhūteshu Manyur bhavati pāvakaḥ
Nil. takes pāvakaḥ = Bṛhaspati and manyuḥ = krodharūpī).
पुराणम्
English
मन्यु १ / MANYU I. A Vedic god. The origin of this god is described in brahma Purāna as follows:--
Once a terrible war broke out between devas and Asuras. The devas who were defeated, went to the gautamī river valley and performed penance to śiva praying for victory. śiva produced manyu from his third eye and presented him to the devas. In the battle which followed they defeated the Asuras with the help of manyu.
मन्यु २ / MANYU II. A king of the pūru dynasty. bhāgavata, 9th skandha states that manyu, the son of bharadvāja, had five sons including Bṛhatkṣaya.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मन्युः,
पुं,
 (मन्यते ज्ञायतेऽसौ । मन + “यजिमनि-शुन्धिदसिजनिभ्यो युच् ।” उणा० ३ । २० । इतियुच् ।) शोकः । (यथा, भट्टिकाव्ये । ६ । ३० ।“मन्युर्म्मन्ये ममास्तम्भीद्बिषादोऽस्तभदुद्य-तिम् ॥
”)दैन्यम् । क्रतुः । (यथा, राजतरङ्गिण्याम् । १ ।१७४ ।“आविर्बभूवाभिमन्युः शतमन्युरिवापरः ॥
”)क्रोधः । इत्यमरः । ३ । ३ । १५३ ॥
(यथा, महाभारते । १ । ७९ । ५ ।“यः सन्धारयते मन्युं योऽतिवादांस्तितिक्षते ।यश्च तप्तो न तपति दृढं सोऽर्थस्य भाजनम् ॥
”)अहङ्कारः । इति शब्दरत्नावली ॥
(क्रोधाभि-मानिदेवः । यथा, ऋग्वेदे । १० । ८३ । १ ।“यस्ते मन्यो ! विधद्वज्र सायकसह ओजः पुष्यति विश्वमानुषक् ॥
”वितथपुत्त्रः । यथा, भागवते । ९ । २१ । १ ।“वितथस्य सुतान् मन्योर्बृहत्क्षत्त्रो जय-स्ततः ॥
”रुद्रदेवः । यथा, भागवते । ४ । ५ । ५ ।“आज्ञप्त एव कुपितेन मन्युनास देवदेवं परिचक्रमे विभुम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मन्यु
पु०
 मन--युच् न अनादेशः । १ शोके २ दैन्ये ३ क्रतौ४ क्रोधे च अमरः ५ अहङ्कारे च शब्दर० ।
Capeller
German
मन्यु॑
m.
 Stimmung, Sinn, Temperament,
Eifer, Zorn, Wut über (Loc.), Unmut,
Kummer, Schmerz.
Grassman
German
manyú, m., erregter Sinn, Gemüthsbewegung, [von 1. man], daher 1〉 Eifer, besonders religiöser Eifer, der Menschen
2〉 Eifer, Muth, Thatendrang, der Götter
3〉 brünstiges Verlangen
4〉 Unmuth, Zorn, Wuth
5〉 Ungestüm, heftiger Andrang, auch im plur.
6〉 Eifer, Zorn als Gottheit personificirt. Vgl. áhi-manyu u. s. w.
-o 6〉 {909, 1}—_{909, 6}
{910, 1}—_{910, 6}.
-ús 1〉 {668, 8}. — 2〉 bráhmaṇas pátes {215, 14}. — 4〉 asya (índrasya) {626, 13}
paúruṣeyas {680, 2}
neben dhrútis, súrā, ácittis {602, 6}. — 5〉 (akṣā́ṇām) {860, 14}
asya (sómasya) {915, 6}. — 6〉 {909, 2}
{910, 7}.
-úm 1〉 {361, 10}
{577, 1}
mártiānaam {687, 6}. — 2〉 agnés {24, 6}. — 3〉 {313, 10} yadā́ satyám kṛṇuté 〰 índras. — 4〉 dáasasya {104, 2}
amítrasya {466, 2}
{978, 3}
durévasya {214, 12}
manyumías {534, 16}
rírikṣatas {552, 4}
aryás {576, 11}
dūḍhías {639, 15}
páreṣām {954, 6}
babháñje 〰 ójasā {624, 5}. — 5〉 {809, 8}(?). — 6〉 {909, 2}.
-únā 4〉 jāhṛṣāṇéna {101, 2}
svéna (mitrā́váruṇayos) {139, 2}. — 5〉 (índrasya) {215, 2}
{487, 4}.
-áve 2〉 várāya {691, 3}
{693, 4}
asya (índrasya) {626, 4}
te prathamā́ya {973, 1}. — 3〉 te (agnés) {457, 43} (áram váhanti). — 4〉 hṛṇānásya {25, 2}
táva (índrasya) {80, 11}. _{80, 14}
te (índrasya) {708, 6}. — 5〉 ugrā́ya (marútām) {37, 7}
ugrásya cid {860, 8}
índrasya ṛghāyatás {939, 6}.
-ós [Ab.] 2〉 {899, 10} (iyāya). — 4〉 mánasas {913, 13} (jā́yate).
-ós [G.] 4〉 bhiyásā svásya 〰 {458, 9}
{313, 2}
śárma {978, 5} (AV. mahát).
-ávas 5〉 te (índrasya) {327, 6}.
-úbhis 5〉 {572, 22} sám yád hánanta 〰 jánāsas.
manyú:
-úm 4〉 durvidátrasya {861, 4}.
Burnouf
French
मन्यु मन्यु
n.
 (मन्
sfx. यु) ressentiment, colère.
Chagrin
tristesse.
Orgueil.
Sacrifice (?).
Stchoupak
French
मन्यु-
m.
 colère, fureur
chagrin
Colère personnifiée
état
lamentable (?)
-मन्त्- a. furieux
ép. d'Agni
-मय- -ई- a. fait de
colère.
°मूल- nt. cause de la colère ou de la misère.