| YouTube Channel

मनोजव (manojava)

 
शब्दसागरः
English
मनोजव
mfn.
 (-वः-वा-वं)
1. Fatherly, parental.
2. Quick in thought or
apprehension.
3. Swift, as thought.
f.
 (-वा) A plant: see अग्निजिह्वा.
n.
 (-वं) Quickness of thought or apprehension.
E.
 मनस् the mind, जु
to move, to pervade,
aff.
 अच्
or मनस् compounded with जव speed.
Capeller Eng
English
1 मनोजव॑
m.
 the swiftness of thought.
2 म॑नोजव
a.
 swift as thought.
Yates
English
मनो-जव (वः-वा-वं)
a. Fatherly
quick
of thought.
f.
 A medicinal plant.
n.
 Quickness of apprehension.
Spoken Sanskrit
English
मनोजव - manojava -
adj.
 - fatherly
मनोजव - manojava -
adj.
 - resembling a father
मनोजव - manojava -
adj.
 - parental
मनोजव - manojava -
adj.
 - swift as thought
मनोजव - manojava -
adj.
 - quick in thought or apprehension
मनोजव - manojava -
m.
 - speed or swiftness of thought
मनोजव - manojava -
m.
 - person whose parents are a Brahman and a niSAdI
मनोजव - manojava -
n.
 - kind of magic
मनोजव - manojava -
adj.
 - parental
Wilson
English
मनोजव
mfn.
 (-वः-वा-वं)
1 Fatherly, parental.
2 Quick in thought or apprehension.
3 Swift, as thought.
f.
 (-वा) A plant: see अग्निजिह्वा.
n.
 (-वं)
Quickness of thought or apprehension.
E.
 मनस् the mind, जु to move, to pervade,
aff.
 अच्, or मनस्
compounded with जव speed.
Monier Williams Cologne
English
मनो—जव॑
m.
 the speed or swiftness of thought,
RV.
ŚBr.
म॑नो—जव
mfn.
 swift as thought,
RV.
&c.
&c.
 (अम्
ind.
-ता
f.
 )
quick in thought or apprehension,
W.
resembling a father, fatherly, parental,
L.
मनो—जव॑
m.
N.
 of a son of Anila or the Wind,
MBh.
Hariv.
of a son of Rudra Īśāna,
Pur.
of Indra in the 6th Manv-antara, ib.
of a son of Medhātithi,
BhP.
of a fabulous horse,
Vās.
 , Introd.
a person whose parents are a Brāhman and a Niṣādī,
L.
मनो—जव॑
m.
 or
n.
 a kind of magic,
Divyāv.
मनो—जव॑
n.
N.
 of a Tīrtha,
MBh.
of the Varṣa ruled by Medhātithi,
BhP.
Apte Hindi
Hindi
मनोजव
वि* मनस्-जव -
"विचार की भांति, फुर्तीला, आशुगामी"
मनोजव
वि* मनस्-जव -
चिन्तन और विचारण में तेज
मनोजव
वि* मनस्-जव -
"पैतृक, पितृ तुल्य संबन्ध रखने वाला"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मनोजव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > मनसोऽन्तःकरणस्येव जवो वेगोऽस्य
प्रयोगाः - > "मनोजवः तीर्थकरः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "भक्तानां सम्पदः शीघ्रं करौतीति मनोजवः" - निरुक्तिः
मनोजव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಷಾದಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು
विस्तारः - > "विप्रादावृतमुग्रस्त्री निषादी तु मनोजवम्" - वैज०
मनोजव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗ
व्युत्पत्तिः - > मनसो जवः
मनोजव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > मनस इव वेगो यस्य
प्रयोगाः - > "मनोजवानां निजसायकानाम्"
उल्लेखाः - > याद० २३-३७
L R Vaidya
English
manojava {% a. %} 1. quick in thought
2. quick as thought
3. paternal, fatherly.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
[मनोजव] , f. आ eine best. Zauberkraft, Divyāvad. 53, 22.
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
मनोजवस्ताततुल्ये प्रभविष्णुरपि क्षमे ॥ ३७ ॥
-wordlist-
मनोजव (पुं), प्रभविष्णु (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: मनोजवः
Root: मनोजव
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ विप्रादावृतमुग्रस्त्री निशादी
Meaning(s):
⇒ Person whose father is a Brāhman and whose mother is a Niṣādi
Shloka(s):
3|5|5|2 ► विप्रादावृतमुग्रस्त्री निषादी तु मनोजवम्॥ (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|5|2 ⇢ मनोजवः (मनोजव) (पुं) ⇒ Person whose father is a Brāhman and whose mother is a Niṣādi ⇒ विप्रादावृतमुग्रस्त्री निशादी
Related word(s):
isa_k ➡ ब्राह्मणपुत्राः स्यु: नानायोषित्समु्द्भवाः
Mahabharata
English
Manojava^1, son of the Vasu Anila and Śivā. § 116 (Vasu, pl.): I, 66, 2589.
Manojava^2, a tīrtha. § 364 (Tīrthayātrāp.): III, 83, 6063.
Manojava^3 = Śiva (1000 names^2).--Do.^4 = Vishṇu (1000 names).
पुराणम्
English
मनोजव १ / MANOJAVA I. The eldest son of the vasu anila. anila begot this son of his wife śivā. (Śloka 25, Chapter 66, Ādi Parva).
मनोजव २ / MANOJAVA II. During the manvantara of cākṣuṣa, the sixth manu, indra was manojava, the leader of the devas. (aṁśa 3, Chapter 160, viṣṇu purāṇa).
मनोजव ३ / MANOJAVA III. A follower of subrahmaṇya. (Śloka 17, Chapter 46, śalya Parva).
मनोजव ४ / MANOJAVA IV. A sacred place situated in vyāsavana in kurukṣetra. If one bathes in a pond there one will have to one's credit the benefit of making a thousand Godānas. (Śloka 93, Chapter 88, Vana Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मनोजवः,
पुं,
 (मनस इव जवोऽस्य । एकदैव सर्व-गामित्वात् तथात्वम् ।) विष्णुः । यथा, महा-भारते दानधर्म्मे सहस्रनामस्तोत्रम् । १३ ।१४९ । ८७ ।“मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ॥
”(मनसश्चित्तस्य जवः ।) मनसो वेगः । इतिव्याकरणम् ॥
(अनिलपत्न्याः शिवायाः पुत्त्रः ।यथा, हरिवंशे । ३ । ४२ ।“अनिलस्य शिवा मार्य्या यस्याः पुत्त्रो मनो-जवः ॥
”)रुद्रस्य पुत्त्रभेदः । यथा, मार्कण्डेये । ५२ । ११ ।“शनैश्चरस्तथा शुक्रो लोहिताङ्गो मनोजवः ॥
”तीर्थभेदः । यथा, महाभारते । ३ । ८३ । ८५ ।“मनोजवे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥
”षष्ठमन्वन्तरस्येन्द्रः । यथा, मार्कण्डेये । ७६ । ५३ ।“मनोजवस्तथैवेन्द्रः संख्यातो यज्ञभागभुक् ॥
”भेधातिथेः पुत्त्रभेदः । यथा, भागवते । ५ । २० ।२५ । “तस्य प्रियव्रत एवाधिपतिर्नाम्ना मेधा-तिथिः । सोऽपि विभज्य सप्तवर्षाणि पुत्त्रनामानितेषु स्वात्मजान् पुरोजवमनोजववेपमानधूम्रा-नीकचित्ररेफविश्वाधारसंज्ञान् निधाप्याधि-पतीन् स्वयं भगवत्यनन्त आवेशितमतिस्तपो-वनं प्रविवेश ॥
”)
मनोजवः, त्रि, (मनो जवं वेगवद्यस्मिन् । यद्वा, मनो जवति पितायमिति कृत्वा धावत्यस्मिन्इति । जु सौत्रधातुः + अच् ।) पितृतुल्यः । तत्प-र्य्यायः । पितृसन्निभः ७ । इत्यमरः । ३ । १ । १३ ॥
अतिशयवेगवान् । (यथा, मार्कण्डेये । २१ । ८ ।“तमन्वधावद्वेगेन तुरगोऽसौ मनोजवः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मनोजव
त्रि०
 जु--अच् मनोजवं वेगवत् नमनाय यस्मिन् ।१ पिवृतुल्ये अमरः । मनस इव जवो यस्य । २ अति-वेगवति
त्रि०
 ३ विष्णौ
पु०
 । ४ अग्निजिह्वाभेदे स्त्रीजटा० । “काली कराली च मनोजवा च” शा० ति० ।५ दुर्गाशक्तिभेदे ।
Capeller
German
1. मनोजव॑
m.
 Gedankeneile.
2. म॑नोजव gedankenschnell
Superl.
°जविष्ठ.
Grassman
German
mano-javá, m., Schnelligkeit (javá) des Gedankens.
-éṣu {897, 7} 〰 ásamās babhūvus.
máno-java, a., schnell [javá] wie Gedanken, gedankenschnell.
-ebhis áśvais (aśvínos) {503, 3}.