| YouTube Channel

मधूक (madhUka)

 
Capeller Eng
English
मधूक
m.
 bee,
N.
 of a tree.
Yates
English
मधूक (कः) 1.
m.
 Bassia latifolia.
Wilson
English
मधूक
m.
 (-कः) A tree, (Bassia latifolia.)
E.
 मन to respect, ऊक
aff.
 , and ध substituted for the final.
Apte
English
मधूकः [madhūkḥ], 1 A bee.
N.
 of a tree
अङ्गैर्मुग्धमधूकपुष्परुचिभि- र्लावण्यसारैरयम्
Mv.*
 2.21.
कम् A flower of the Madhūka tree
दूर्वावता पाण्डुमधूकदाम्ना
Ku.*
 7.14
स्निग्धो मधूकच्छविर्गण्डः
Gīt.*
 1
R.*
 6.25.
Liquorice.
Apte 1890
English
मधूकः 1 A bee.
2 N. of a tree.
कं 1 A flower of the Madhūka tree
दूर्वावता पांडुमधूकदाम्ना Ku. 7. 14
स्तिग्यो मधूकच्छविंर्गडः Gīt. 10
R. 6. 25.
2 Liquorice.
Monier Williams Cologne
English
मधूक
m.
 (fr. मधु) a bee,
ŚāṅkhGṛ.
Bassia Latifolia (from the blossoms and seeds of which arrac is distilled and oil extracted), ib.
MBh.
Kāv.
&c.
मधूक
n.
 the blossoms or fruit of B° L°,
L.
liquorice,
L.
bees-wax,
L.
Monier Williams 1872
English
मधूक (fr. मधु), अस्, m. a bee
Bassia
Latifolia (all the parts of which tree are useful,
arrack being distilled from the blossoms and oil
extracted from the seeds)
(अम्), n. liquorice
the
flower of the Bassia Latifolia.
Macdonell
English
मधूक madhū-ka,
m.
 bee
a tree (Bassia latifolia)
🞄n. its flower.
Benfey
English
मधूक मधूक, derived from म-
धु,
m.
 A tree, Bassia latifolia, Kathās.
7, 14.
Apte Hindi
Hindi
मधूकः
पुं*
 - मह् + ऊक नि* हस्य धः
भौंरा
मधूकः
पुं*
 - -
एक वृक्ष का नाम-महुआ
मधूकम्
नपुं*
 - -
मधुक (महुए) वृक्ष का फूल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मधूक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಪ್ಪೆ ಮರ
मधूक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಪ್ಪೆ ಹೂವು
मधूक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅತಿಮಧುರ
निष्पत्तिः - > मह (पूजायाम्) - "ऊकः" (उ० ४-४१)
प्रयोगाः - > "पर्याक्षिपत्काचिदुदारबन्धं दूर्वावता पाण्डुमधूकदाम्ना"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-१६
L R Vaidya
English
maDUka {% (I) m. %} 1. Name of a tree
2. a bee.
maDUka {% (II) n. %} A flower of the Madhūka tree, विस्रंसिदूर्वांकमधूकमाला R.vi.25, स्निग्धो मधूकच्छविर्गण्डः Git.G.x., K.S.viii.14.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मधूकस्तु मधुष्ठीलो गुडपुष्पो मधुद्रुमः ॥ ११४१ ॥
-wordlist-
मधूक (पुं), मधुष्ठील (पुं), गुडपुष्प (पुं), मधुद्रुम (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: मधूकः
Root: मधूक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Kind of Bassia latifolia
Tamil Iluppai
Shloka(s):
3|3|43|2 ► मधुपुष्पे मधुष्ठीलो वानप्रस्थो मधूकवत्॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|44|1 ► गुडपुष्पोऽप्यद्रिजेऽस्मिन् गौरशाको मधूलकः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|43|2 ⇢ मधुपुष्पः (मधुपुष्प) (पुं) ⇒ Bassia latifolia
Tamil Iluppai ⇒
➠ 3|3|43|2 ⇢ मधुष्ठीलः (मधुष्ठील) (पुं) ⇒ Bassia latifolia
Tamil Iluppai ⇒
➠ 3|3|43|2 ⇢ वानप्रस्थः (वानप्रस्थ) (पुं) ⇒ Bassia latifolia
Tamil Iluppai ⇒
➠ 3|3|43|2 ⇢ मधूकः (मधूक) (पुं) ⇒ Kind of Bassia latifolia
Tamil Iluppai ⇒
➠ 3|3|44|1 ⇢ गुडपुष्पः (गुडपुष्प) (पुं) ⇒ Bassia latifolia
Tamil Iluppai ⇒
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मधूकः
Root: मधूक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ bee
⇒ honey tree [Madhuca longifolia -Bot.]
Shloka(s):
2|4|27|2 ► आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|28|1 ► वानप्रस्थमधुष्ठीलौ जलजेऽत्र मधूलकः। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|27|2 ⇢ मधूकः (मधूक) (पुं) ⇒ bee, honey tree [Madhuca longifolia -Bot.]
➠ 2|4|27|2 ⇢ गुडपुष्पः (गुडपुष्प) (पुं) ⇒ sugar-flowered, honey tree or another kind of Bassia [Madhuca longifolia -Bot.]
➠ 2|4|27|2 ⇢ मधुद्रुमः (मधुद्रुम) (पुं) ⇒ mango tree, honey tree [Madhuca longifolia -Bot.]
➠ 2|4|28|1 ⇢ वानप्रस्थः (वानप्रस्थ) (पुं) ⇒ man who has retired into forest to lead a secluded life of prayers
➠ 2|4|28|1 ⇢ मधुष्ठीलः (मधुष्ठील) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
जातिः ➡ वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मधूकं,
क्ली,
 (महतीति । मह् + “ऊलूका-दयश्च ।” उणा० ४ । ४१ । इति ऊकः निपा-तितश्च ।) यष्टिमधु । इति रार्जनिर्घण्टः ॥
(गुणादयोऽस्य यष्टिमधुशब्दे विज्ञेयाः ॥
)
मधूकः,
पुं,
 (मह्यते मन्यते वेति । मह् + मन् वा+ “उलूकादयश्च ।” उणा ० ४ । ४१ । इतिऊकप्रत्ययो निपातितश्च ।) वृक्षविशेषः ।महुल इति मौल इति महुया इति च भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । गुडपुष्पः २ मधुद्रुमः ३ वान-प्रस्थः ४ मधुष्ठीलः ५ । इत्यमरः । २ । ४ । २८ ॥
मधुकः ६ मधुः ७ मधुपुष्पः ८ । इति शब्द-रत्नावली ॥
मधुस्रवः ९ । इति जटाधरः ॥
मधुवृक्षः १० रोधपुष्पः ११ माधवः १२ ।(यथा, महाभारते । १५ । २५ । ११ ।“चित्राङ्गदा चैव नरेन्द्रकन्यायैषा सवर्णाग्र्यमधूकपुष्पैः ॥
”)अस्य गुणाः । मधुरत्वम् । शीतत्वम् । पित्त-दाहश्रमापहत्वम् । वातलत्वम् । जन्तुदोषघ्न-त्वम् । वीर्य्यपुष्टिविवर्द्धनत्वञ्च । अस्य पुष्पगुणाः ।मधुरत्वम् । हृद्यत्वम् । हिमत्वम् । पित्त-विदाहकारित्वञ्च । अस्य फलगुणाः । वाता-मयपित्तनाशित्वम् । ज्ञेयं मधूकद्वयमेवमेतत् ।इति राजनिर्घण्टः ॥
अपि च ।“मधूकपुष्पं मधुरं शीतलं गुरु बृंहणम् ।बलशुक्रकरं प्रोक्तं वातपित्तविनाशनम् ॥
फलं शीतं गुरु स्वादु शुक्रलं वातपित्तनुत् ।अहृद्यं हन्ति तृष्णास्रदाहश्वासक्षत-क्षयान् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
अपरञ्च ।“मधूकपुष्पञ्चाहृद्यं तर्पणं बृंहणं परम् ।मधूकस्य फलं पक्वं वातपित्तप्रणाशनम् ॥
”तन्मज्जगुणास्तत्फलगुणवत् । यथा, --“यस्य यस्य फलस्यैव वीर्य्यं भवति यादृशम् ।तस्य तस्यैव वीर्य्येण मज्जानमभिनिर्द्दिशेत् ॥
”तस्य त्वग्गुणाः ।“मधूकं रक्तपित्तघ्नं व्रणशोधनरोपणम् ॥
”इति राजवल्लभः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मधूक
न०
 मह--ऊक हस्य धः । १ यष्टिमधौ अमरः ।(मौल) २ वृक्षे
पु०
 राजनि० ।
Capeller
German
मधूक
m.
 Biene, N. eines Baumes.
Stchoupak
French
मधूक-
m.
 Bassia Latifolia, arbre oléagineux
nt. sa floraison.
°च्छवि- a. qui a la couleur des fleurs de madhūka.
°दामन्- nt. °माला-
f.
 guirlande en fleurs de madhūka.