भ्रातृव्य (bhrAtRvya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 भ्रातृव्य m.
  (-व्यः)
	 1. A brother's son. 
	 2. An enemy.
 E.
  भ्रातृ a brother,  व्य aff.
  

Capeller Eng

English

 भ्रा॑तृव्य m.
  a father's brother's son
 nephew,  cousin
rival,  adversary,  enemy.

Yates

English

 भ्रातृव्य (व्यः) 1.
m.
  A brother's son
an enemy,  great opponent.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

भ्रातृव्य 	-	 bhrAtRvya 	-	 m.
  	-	  rival
भ्रातृव्य 	-	 bhrAtRvya 	-	 m.
  	-	  cousin
भ्रातृव्य 	-	 bhrAtRvya 	-	 m.
  	-	  enemy
भ्रातृव्य 	-	 bhrAtRvya 	-	 m.
  	-	  father's brother's son
भ्रातृव्य 	-	 bhrAtRvya 	-	 m.
  	-	  hostile cousin
भ्रातृव्य 	-	 bhrAtRvya 	-	 m.
  	-	  adversary

Wilson

English

 भ्रातृव्य
m.
  (-व्यः)
1 A brother's son. 
2 An enemy.
E.
  भ्रातृ a brother,  and तव्य aff.
  

Apte

English

भ्रातृव्यः [bhrātṛvyḥ],  [भ्रातुः पुत्रः व्यत्]

A brother's son,  nephew.

An enemy,  adversary
 आत्मना परास्य द्विषन् भ्रातृव्या भवति Bṛi. Up.*
   1.3.7
 तस्माद्भयं नो भूयिष्ठं भ्रातृव्याच्च वृकोदरात् Mb.
 *  7.24.18.

Apte 1890

English

 भ्रातृव्यः [भ्रातुः पुत्रः व्यत्] 1 A brother's son,  nephew. 
2 An enemy,  adversary. 

Monier Williams Cologne

English

 भ्रा॑तृव्य m.
  a father's brother's son,  cousin,  AV.
  
 Rājat.
 

 (mostly with अ॑-प्रिय,  द्विष॑त् &c.
  ) a hostile cousin,  rival,  adversary,  enemy,  AV.
  
 VS.
 
 Br.
 
 R.
 
 BhP.

 भ्रा॑तृव्य n.
  (with इन्द्रस्य) N.
  of a Sāman,  ĀrṣBr. 

Monier Williams 1872

English

 भ्रातृव्य,  अस्,  m. a brother's son,  nephew, 
cousin
 a rival,  enemy,  adversary
 [cf. Lat. fra-
trūelis.]
—भ्रातृव्य-क्षयण,  अस्,  आ,  अम्,  Ved.
destroying rivals.
—भ्रातृव्य-चातन,  अस्,  आ,  अम्, 
scaring or frightening away rivals.
—भ्रातृव्य-
वत्,  आन्,  अती,  अत्,  Ved. having rivals.
—भ्रातृव्य-
हन्,  हा,  घ्नी,  m. f. killing or striking down rivals
(Atharva-veda X. 9,  1).

Macdonell

English

 भ्रातृव्य bhrā́-tṛ-vya,  m.
  fatherʼs brotherʼs 🞄son,  cousin
 hostile cousin,  rival,  adversary 🞄(this meaning almost exclusively V.).

Benfey

English

 भ्रातृव्य भ्रातृ + व्य,  m.
 
 1.
 A
brother's son. 
 2. An enemy. -- Cf.  Lat.
fratrūelis.

Apte Hindi

Hindi

भ्रातृव्यः
पुं*
  - भ्रातुः पुत्रः व्यत्
"भाई का बेटा,  भतीजा"

भ्रातृव्यः
पुं*
  - -
"शत्रु,  विरोधी"

L R Vaidya

English

 BrAtfvya {% m. %} 1. A brother’s son,  a nephew
 2. an enemy.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
दोहदं दौर्हृदं श्रद्धा लालसा सूतिमासि तु ।
वैजननो विजननं प्रसवो नन्दनः पुनः ॥ ५४१ ॥
उद्वहोऽङ्गात्मजः सूनुस्तनयो दारकः सुतः ।
पुत्रे दुहितरि स्त्रीत्वे तोकापत्यप्रसूतयः ॥ ५४२ ॥
तुक्प्रजोभयोर्भ्रात्रीयो भ्रातृव्यो भ्रातुरात्मजे ।
-wordlist-
 
दोहद (क्ली),  दौर्हृद (क्ली),  श्रद्धा (स्त्री),  लालसा (स्त्री),  सूतिमास् (पुं),  वैजनन (पुं),  विजनन (क्ली),  प्रसव (पुं),  नन्दन (पुं),  उद्वह (पुं),  अङ्गज (पुं),  आत्मज (पुं),  सूनु (पुं),  तनय (पुं),  दारक (पुं),  सुत (पुं),  पुत्र (पुं),  नन्दना (स्त्री),  उद्वहा (स्त्री),  अङ्गजा (स्त्री),  आत्मजा (स्त्री),  सूनु (स्त्री),  तनया (स्त्री),  दारिका (स्त्री),  सुता (स्त्री),  पुत्री (स्त्री),  तोक (क्ली),  अपत्य (क्ली),  प्रसूति (स्त्री),  तुक् (पुं),  प्रजा (स्त्री),  भ्रात्रीय (पुं),  भ्रातृव्य (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अभियाति
अभियाति,  अराति,  अमित्र,  रिपु,  प्रतिपक्ष,  विपक्ष,  विरोधिन्,  अरि,  अहित,  असहन,  जिघांसु,  परिपन्थिन्,  पर,  असुहृद्,  प्रत्यर्थिन्,  पर्यवस्थातृ,  द्वेषिन्,  वैरिन्,  शात्रव,  शत्रु,  सपत्न,  भ्रातृव्य,  प्रत्यनीक,  द्विषत्
अभियातिररातिरमित्ररिपू, 
प्रतिपक्षविपक्षविरोध्यरयः ।
अहितोऽसहनश्च जिघांसुरिति, 
प्रथिताः परिपन्थिपरासुहृदः ॥ ४५५ ॥
प्रत्यर्थी पर्यवस्थाता द्वेषी वैरी च शात्रवः ।
शत्रुः सपत्नो भ्रातृव्यः प्रत्यनीको द्विषन्मतः ॥ ४५६ ॥
verse 2.1.1.455
page 0053

भ्रातृव्य
भ्रातृव्य,  भ्रातृपुत्र,  भ्रात्रीय,  भ्रातृज
भ्रातृव्यो भ्रातृपुत्रः स्याद् भ्रात्रीयो भ्रातृजस्तथा ॥ ५०६ ॥
verse 2.1.1.506
page 0058

नाममाला

Sanskrit

वैरिन्,  आराति,  अमित्र,  अरि,  द्विष्,  सपत्न,  द्विषत्,  रिपु,  भ्रातृव्य,  दुर्जन,  शत्रु,  दुष्ट,  द्वेषिन्,  खल,  अहित
वैर्यारातिरमित्रोऽरिर्द्विट् सपत्नो द्विषद्रिपुः ।
भ्रातृव्यो दुर्जनः शत्रुर्दुष्टो द्वेषी खलोऽहितः ॥ ४४ ॥
verse 0.1.1.44
page 0023

Vedic Reference

English

 Bhrātṛvya is found in one passage of the Atharvaveda, ^1
where,  being named with brother and sister,  it must be an
expression of relationship. The sense appears to be ‘(father's)
brother's son, ’ ‘cousin, ’^2 this meaning alone accounting for the
sense of ‘rival, ’ ‘enemy, ’ found elsewhere in the Atharvaveda, ^3
and repeatedly in the other Saṃhitās and the Brāhmaṇas.^4 In
an undivided family the relations of cousins would easily
develop into rivalry and enmity. The original meaning may, 
however,  have been ‘nephew, ’^5 as the simple etymological
sense would be ‘brother's son’
 but this seems not to account
for the later meaning so well. The Kāṭhaka Saṃhitā^6 pre-
scribes the telling of a falsehood to a Bhrātṛvya,  who,  further, 
is often given the epithets ‘hating’ (dviṣan) and ‘evil’ (apriya, 
pāpman) in the later Saṃhitās and the Brāhmaṇas.^7 The Athar-
vaveda^8 also contains various spells,  which aim at destroying or
expelling one's ‘rivals.’
1) v. 22,  12,  and perhaps x. 3,  9.
2) The word is rendered ‘cousin’ by
Whitney in his Translation of the
Atharvaveda (x. 6,  1
 xv. 1,  8).
3) ii. 18,  1
 viii. 10,  18. 33
 x. 9,  1.
4) Taittirīya Saṃhitā,  iii. 5,  9,  2, 
etc.
 Kāṭhaka Saṃhitā,  x. 7
 xxvii. 8
Vājasaneyi Saṃhitā,  i. 17
 Aitareya
Brāhmaṇa,  iii. 7,  etc.
 Śatapatha Brāh-
maṇa,  i. 1,  1,  21,  etc.
 Pañcaviṃśa
Brāhmaṇa,  xii. 13,  2. Cf. Rv. viii. 21, 
13.
5) Whitney,  in his Translation of the
Atharvaveda (ii. 18,  1),  while rendering
the word by ‘adversary, ’ explains it in
a note as meaning literally ‘nephew, ’
or ‘brother's son.’
6) xxvii. 8.
7) See several of the passages given
in n. 4.
8) ii. 18,  1
 x. 9,  1,  etc. Cf. Tait
tirīya Saṃhitā,  i. 3. 2,  1,  etc.
Cf. Delbrück,  Die indogermanischen
Verwandtschaftsnamen,  501,  506,  507, 
who thinks it means a kind of brother, 
and through early family conditions
was restricted to cousins
 Böhtlingk
and Roth,  St. Petersburg Dictionary, 
s.v.
 Weber,  Indische Studien,  17,  307.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भ्रातृव्यः,  पुं,
   (भ्रातुरपत्यमिति । “भ्रातुर्व्यच्च ।”४ । १ । १४४ । इति व्यत् ।) भ्रातृपुत्त्रः । (यथा, राजतरङ्गिण्याम् । ८ । २८४२ ।“जयराजानुजं राज्ञा यशोराजं बिवेशितम् ।तन्मतेनावचस्कन्द भ्रातृव्यं राजकाभिधः ॥
”भ्रातृ + “व्यन् सपत्ने ।” ४ । १ । १४५ । इतिव्यन् ।) शत्रुः । इति हेमचन्द्रः ॥
 (यथा, भागवते । ५ । ११ । १७ ।“भ्रातृव्यमेतं त्वमदभ्रवीर्य्य-मुपेक्षयाध्येधितमप्रमत्तः ॥
”“तस्मात् भ्रातृव्यम् शत्रुम् ।” इति तट्टीकायांस्वामी ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भ्रातृव्य पु०
  भ्रातुः पुत्रः भ्रातृ + व्यत् । १ भ्रातुष्पुत्रे २ शत्रौ चहेमच० “अतिपाप्मानं भ्रातृव्यं क्षपयति य एतया स्तु-ते” ता० ब्रा० २ । ७ । २ ।

Capeller

German

 भ्रा॑तृव्य n.
  Vatersbruderssohn,  (feindlicher)
Vetter,  Nebenbuhler,  Gegner.

 भ्रा॑तृव्य m.
  st. n.
 

Grassman

German

 (bhrā́tṛvya),  m.,  1〉 Brudersohn,  Vetter
 2〉 Nebenbuhler AV.,  enthalten in a-bhrātṛvyá.

Stchoupak

French

 भ्रातृव्य-
 m.
  neveu,  cousin 
 coprétendant,  rival,  adversaire 
भ्रात्रेय- id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.