| YouTube Channel

भूनिम्ब (bhUnimba)

 
शब्दसागरः
English
भूनिम्ब
m.
 (-म्बः) A species of gentian, commonly cheraytā, (Gentiana
cheraytā, Rox.)
E.
 भू the earth, and निम्ब the Nimba tree.
Yates
English
भू-निम्ब (म्बः) 1.
m.
 A species of gentian.
Wilson
English
भूनिम्ब
m.
 (-म्बः) A species of gentian, commonly Cherayta,
(Gentiana cherayta, Rox.)
E.
 भू the earth, and निम्ब the Nimb tree.
Monier Williams Cologne
English
भू—निम्ब
m.
 Gentiana Chirata,
Suśr.
ŚārṅgS.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भूनिम्बः,
पुं,
 (क्षुपविशेषः । चिराता इति भाषा ।(यथा, सुश्रुते चिकित्सितस्थाने ९ अध्याये ।“मधूकभूनिम्बगृष्टिका इति समभागाः कल्कःस्यात् ।”)तत्पर्य्यायः । अनार्य्यतिक्तः २ कैरातः ३ राम-सेनकः ४ किराततिक्तः ५ हैमः ६ काण्ड-तिक्तः ७ किरातकः ८ । इति राजनिर्घण्टः ॥
कटुतिक्तः ९ । इति भावप्रकाशः ॥
(तथा चास्यपर्य्यायान्तरम् । वैद्यकरत्नमालायाम् ।“किराततिक्तं कैरातं भूनिम्बः काण्डतिक्तकः ॥
”)अस्य गुणाः । वातिकत्वम् । तिक्तत्वम् । कफ-पित्तज्वरापहत्वम् । ब्रणसंरोपणत्वम् । पथ्य-त्वम् । कुष्ठकण्डूतिशोफनाशित्वञ्च । इति राज-निर्घण्टः ॥
अपि च ।“किरातकोऽन्यो नेपालः सोऽर्द्धतिक्तो ज्वरा-न्तकः ।किरातः सारको रूक्षः शीतलस्तिक्तको लघुः ॥
सन्निपातज्वरश्वासकफपित्तास्रदाहनुत् ।कासशोषतृषाकुष्ठज्वरव्रणकृमिप्रणुत् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
अस्य गुणपर्य्यायान्तरे किराततिक्तशब्दे द्रष्टव्ये ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भूनिम्ब
पु०
 भुवि लग्नः निम्बः शाक० त० । (चिराता) क्षुपभेदे राजनि०