| YouTube Channel

भारती (bhAratI)

 
शब्दसागरः
English
भारती
f.
 (-ती)
1. The goddess of speech.
2. Speech, eloquence.
3. A
quail.
4. A particular kind of style.
E.
 भृ, अतच्
aff.
Spoken Sanskrit
English
भारती - bhAratI -
f.
 - quail
फलखेला - phalakhelA -
f.
 - quail
वाना - vAnA -
f.
 - quail
वर्तका - vartakA -
f.
 - quail
विष्णुलिङ्गी - viSNuliGgI -
f.
 - quail
व्योमनासिका - vyomanAsikA -
f.
 - quail
गाञ्जिकाय - gAJjikAya -
m.
 - quail
गरुद्योधिन् - garudyodhin -
m.
 - quail
चित्रयोधिन् - citrayodhin -
m.
 - quail
फणिखेल - phaNikhela -
m.
 - quail
लब - laba -
m.
 - quail
वार्तक - vArtaka -
m.
 - quail
वर्तिक - vartika -
m.
 - quail
वर्तका - vartakA -
f.
 - quail bird
लाबाक्ष - lAbAkSa -
m.
 - quail-eyed
लाबाक्षक - lAbAkSaka -
m.
 - quail-eyed
जलवर्तिका - jalavartikA -
f.
 - water-quail
वनवर्तिका - vanavartikA -
f.
 - kind of quail
व्योमनासिका - vyomanAsikA -
f.
 - sort of quail
वार्तीक - vArtIka -
m.
 - kind of quail
वार्त्तिक - vArttika -
m.
 - sort of quail
गिरिवर्तिका - girivartikA -
f.
 - mountain quail
काकवर्तक - kAkavartaka -
m.
 - crow and the quail
वर्तीर - vartIra -
m.
 - sort of quail or partridge
Monier Williams Cologne
English
भा॑रती a (ई),
f.
 See below
भारती b
f.
 of °रत
a female descendant of Bharata,
L.
N.
 of a deity (in
RV.
 often invoked among the Āprī deities and
esp.
 together with Ilā and Sarasvatī
accord.
 to
Nir.
 viii, 13 a daughter of Āditya
later identified with Sarasvatī, the goddess of speech),
RV.
&c.
&c.
speech, voice, word, eloquence, literary composition, dramatic art or recitation,
MBh.
Kāv.
&c.
(with वृत्ति), a partic. kind of style,
Daśar.
Sāh.
 (cf.
IW.
 503
n.
 1)
the Sanskṛt speech of an actor,
L.
a quail,
L.
Ocymum Sacrum,
L.
N.
 of a river,
MBh.
one of the 10 orders of religious mendicants traced back to pupils of Śaṃkarācārya (the members of which add the word भारती to their names),
W.
Cat.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 44,
पादेऽक्षराणि-
 11
मात्राः - 22
सङ्ख्याजातिः - त्रिष्टुभ्
मात्रा-विन्यासः
दा दा दा दा दा दा दा दा दा दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Hindi
Hindi
उक्ति
Apte Hindi
Hindi
भारती
स्त्री*
 - भरत+अण्+ङीप्
"वाणी, वाच्य, वचन, वाणी-प्रवाह"
भारती
स्त्री*
 - भरत+अण्+ङीप्
"वाणी की देवी, सरस्वती"
भारती
स्त्री*
 - भरत+अण्+ङीप्
विशेषप्रकार की शैली
भारती
स्त्री*
 - भरत+अण्+ङीप्
"लवा, बटेर"
भारती
स्त्री*
 - -
"वक्तृता, शब्द, वाक्पटुता"
भारती
स्त्री*
 - -
वाणी की देवता
भारती
स्त्री*
 - -
नाट्यकला
भारती
स्त्री*
 - -
किसी पात्र की संस्कृत वक्तृता
भारती
स्त्री*
 - -
सन्यासियों के दस भेदों में से एक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भारती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಕ್ಕು/ಮಾತು/ಭಾಷೆ
निष्पत्तिः - > भृञ् (भरणे) "अतच्" (उ० ३-११०)। "अण्" (५-४-३८)। "ङीप्" (४-१-१५)
प्रयोगाः - > "भारतीमाहितभरामथानुद्धतमुद्धवः"
उल्लेखाः - > माघ० २-६९
भारती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಗ್ದೇವಿ/ವಾಕ್ಕಿಗೆ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಸರಸ್ವತಿ
विस्तारः - > "वीणापुस्तकरञ्जितहस्ते भगवति भारति देवि नमस्ते"
भारती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಾರತೀವೃತ್ತಿ/ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ವಿಧ ಶೈಲಿ
विस्तारः - > ಸಂಸ್ಕೃತಮಯವಾದ ನಟನಭಾಷೆಯು ಭಾರತೀವೃತ್ತಿಯೆನಿಸುವುದು
भारती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾವಕ್ಕಿ
भारती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುಲಸೀಗಿಡ
विस्तारः - > "अथ भारती। वचने च सरस्वत्यां पक्षिवृत्तिप्रभेदयोः" मेदि० , "सुगन्धौ श्वेतसुरसा भारती तुलसी शिवा" वैज०
L R Vaidya
English
BAratI {% f. %} 1. The goddess of speech
2. speech, eloquence, literary art, जयति पद्मावतीरमणकविभारती Git.G.x., भारती कवेर्जयति K.Pr.i.
3. a particular kind of style, (भारती संस्कृतप्रायो वाग्व्यापारो नटाश्रयः D.R.iii.5)
4. a quail.
Bopp
Latin
भारती f.
1) (a praec. signo fem. ई) dea sermonis.
2) ser-
mo. N. 12. 21.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भारती
noun
दशविधेषु संन्यासिषु एकः।
"भारतीनां निवासस्थानं शृङ्गेरी आसीत्।"
Synonyms:
 ब्राह्मी, सोमलता, सरस्वती, सौम्या, सुरश्रेष्ठा, शारदा, सुवर्चला, कपोतवगा, वैधात्री, दिव्यतेजाः, महौषधी, स्वयंभुवी, सौम्यलता, सुरेष्टा, ब्रह्मकन्यका, मणडूकमाता, मण्डुकी, सुरसा, मेध्या, वीरा, भारती, वरा, परमेष्ठिनी, दिव्या, शारदा
noun
क्षुपविशेषः-यः भेषजरुपेण उपयुज्यते यस्य गुणाः वाताम्लपित्तनाशित्वं तथा च बुद्धिप्रज्ञामेधाकारीत्वम्।
"ब्राह्मी प्रायः गङ्गातटे हरिद्वारनगरस्य समीपे दृश्यते।"
Synonyms:
 भाषा, भाषणम्, वाक्, वाणी, वाचा, गोः, गिरा, उक्तिः, वाक्शक्तिः, वदन्तिः, निगदः, निगादः, व्याहारः, व्याहृतिः, वचनम्, वादः, तापः, अभिलापः, लपितम्, लपनम्, भणितिः, भारती, सरस्वती, राधना, कासूः
noun
मुखनिर्गतः सार्थकः ध्वनिसमूहः।
"भाषा सम्पर्कस्य माध्यमम् ।"
Synonyms:
 सरस्वती, प्रज्ञा, भारती, वागीश्वरी, वाग्देवी, वीणावादिनी, शारदा, हंसवाहिनी, गिरा, इला, ब्राह्मी, इरा, ज्ञानदा, गीर्देवी, ईश्वरी, वाचा, वचसामीशा, वर्णमातृका, गौः, श्रीः, वाक्येश्वरी, अन्त्यसन्ध्येश्वरी, सायंसन्ध्यादेवता, गौरी
noun
विद्यायाः वाण्यः च अधिष्ठात्री देवता।
"सरस्वत्याः वाहनं हंसः अस्ति।"
Synonyms:
 वर्तिकः, वर्तकः, गाञ्जिकायः, चित्रयोधी, फलखेलाः, फालखेलाः, भारती, लबः, वर्तका, वानाः, वार्ताकः, विष्णुलिङ्गी, व्योमनासिका
noun
तित्तिरसदृशः लघुपक्षी।
"केचन जनाः अदनार्थे वर्तिकाम् आदत्ते।"
Synonyms:
 भारती
noun
एका नदी ।
"भारत्याः उल्लेखः महाभारते वर्तते"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyas byed ma
भारती
ngag
१) इरा २) उपदेश ३) गो ४) प्रलाप ५) भारती ६) वचन ७) वचस् ८) वाक् ९) वाक्य १०) वाच् ११) वाणी १२) वाक्
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वाग्ब्राह्मी भारती गौर्गीर्वाणी भाषा सरस्वती ।
श्रुतदेवी वचनं तु व्याहारो भाषितं वचः ॥ २४१ ॥
-wordlist-
वाच् (स्त्री), ब्राह्मी (स्त्री), भारती (स्त्री), गो (स्त्री), गिर् (स्त्री), वाणी (स्त्री), भाषा (स्त्री), सरस्वती (स्त्री), श्रुतदेवी (स्त्री), वचन (क्ली), व्याहार (पुं), भाषित (क्ली), वचस् (क्ली)
--source--
भारती सात्त्वती कैशिक्यारभट्यौ च वृत्तयः ॥ २८५ ॥
-wordlist-
वृत्ति (स्त्री), भारती (स्त्री), सात्त्वती (स्त्री), कैशिकी (स्त्री), आरभटी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वाक्
वाक्, वाणी, भारती, भाषा, गो, गीर्, ब्राह्मी, सरस्वती
वाग्वाणी भारती भाषा गौर्गीर्ब्राह्मी सरस्वती ।
verse 1.1.1.7
page 0002
नाममाला
Sanskrit
वाक्, वचस्, वचन, वाणी, भारती, गिर्, सरस्वती
वाग्वचो वचनं वाणी भारती गीः सरस्वती ॥ १०४ ॥
verse 0.1.1.104
page 0052
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: भारती
Root: भारती
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Ocymum sacrum
Tamil Tiruttul̤āy
Shloka(s):
3|3|119|2 ► सुगन्धौ श्वेतसुरसा भारती तुलसी शिवा॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|119|2 ⇢ भारती (भारती) (स्त्री) ⇒ Ocymum sacrum
Tamil Tiruttul̤āy ⇒
Related word(s):
Mahabharata
English
Bhāratī (a river). § 494 (Āṅgirasa): III, 222, 14232.
*bhāratī (voice): XII, 1412
XIII, 3692 (Bārhaspatīṃ)
XIV, 650 (gauḥ), 1192.
पुराणम्
English
भारती / BHĀRATĪ. A famous river mentioned in the Purāṇas. It is stated in Verse 25, Chapter 222 of the Vana Parva that agni (fire) originated in this river.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भारती,
स्त्री,
 (भृ + अतच् । स्त्रियां ङीप् ।)वचनम् । (यथा, कुमारे । ६ । ७९ ।“तमर्थमिव भारत्या सुतया योक्तुमर्हसि ॥
”)सरस्वती । (यथा, कालिदासः ।“वीणापुस्तकरञ्जितहस्तेभगवति भारति देवि ! नमस्ते ॥
”)पक्षिभेदः । वृत्तिभेदः । इति मेदिनी । ने, १३८ ॥
यथा, --“शृङ्गारे कौशिकी वीरे सात्वत्यारभटी पुनः ।रसे रौद्रे च वीभत्से वृत्तिः सर्व्वत्र भारती ॥
”भारती वृत्तिस्तु भारती संस्कृतप्रायो वाग्-व्यापारो नराश्रयः । इति साहित्यदर्पणस्य ६परिच्छेदः ॥
ब्राह्मी । इति राजनिर्घण्टः ॥
(शङ्कराचार्य्यशिष्यतोटकस्य शिष्याणामन्य-तमस्य उपाधिविशेषः । यथा, प्राणतोषिण्या-मवधूतप्रकरणे ।“विद्याभारेण सम्पूर्णः सर्व्वभारं परित्यजेत् ।दुःखभारं न जानाति भारती परिकीर्त्तिता ॥
”नदीविशेषः । यथा, महाभारते । ३ । २२१ । २५ ।“भारती सुप्रयोगा च कावेरी मुर्म्मुरायथा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भारती स्त्री भृ--अतच् । स्वार्थे प्रज्ञाद्यण् । १ वाक्ये तदधि-देवतायां २ सरस्वत्यां ३ पक्षिभेदे “भारती संस्कृतप्रायोवाग्व्यापारो नराश्रय” इति सा० ६
पु०
 अलङ्कारोक्ते४ वृत्तिभेदे च ५ सन्न्यासिनामुपाधिभेदे च स्त्री ।
Grassman
German
bhā́ratī, f. (substantivisches Feminin des vorigen). Göttin der Rede, des Liedes [vergl. bhára 4], namentlich 1〉 im 8. oder 9. Verse der āprī- oder āpra- Lieder neben íḍā und sárasvatī
2〉 auch neben andern Göttinnen
3〉 pl., Göttinnen der Darbringung.
-i 1〉 {188, 8}.
-ī 1〉 {142, 9} (wo auch hótrā)
{194, 8}
{238, 8}
{717, 8}
{936, 8}. — 2〉 {296, 3} (neben várūtrīs, hótrā)
{192, 11} (neben hótrā und weiterhin íḍā und sárasvatī).
-īm 1〉 {22, 10}.
-ībhis 3〉 {238, 8}.