| YouTube Channel

भाणः (bhANaH)

 
Apte
English
भाणः [bhāṇḥ] भाणिका [bhāṇikā], भाणिका A species of dramatic composition
in it only one character is introduced on the stage which supplies the place of interlocutors by a copious use of आकाशभाषित q. v.
भाणः स्याद्धर्तचरितो नानावस्थान्तरा- त्मकः । एकाङ्क एक एवात्र निपुणः पण्डितो विटः ॥ S. D.* 513
see the next stanzas also
e. g. वसन्ततिलक, मुकुन्दानन्द, लीलामधुकर
&c.
Apte 1890
English
भाणः A species of dramatic composition
in it only one character is introduced on the stage which supplies the place of interlocutors by a copious use of आकाशभाषित q. v.
भाणः स्याद्धूर्तचरितो नानावस्थांतरात्मकः । एकांक एक एवात्र निपुणः पंडितो विटः ॥ S. D. 513
see the next stanzas also
e. g. वसंततिलक, मुकुदानंद, लीलामधुकर &c.
Apte Hindi
Hindi
भाणः
पुं*
 - भण्+घञ्
"नाट्यकाव्य का एक भेद
इसमें केवल रंगमंच पर एक ही पात्र होता हैं, जो अन्तर्वादियों के स्थान को आकाशभाषित का यथेष्ट प्रयोग करके पूरा कर देता हैं"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भाणः,
पुं,
 (भण्यतेऽत्रेति । भण + अधिकरणेघञ् ।) नाटकादिदशरूपकान्तर्गतरूपक-विशेषः । इति हेमचन्द्रः । २ । १९८ ॥
तस्यलक्षणादि यथा, --“भाणः स्याद्धूर्त्तचरितो नानावस्थान्तरात्मकः ।एकाङ्क एक एवात्र निपुणः पण्डितो विटः ॥
रङ्गे प्रकाशयेत् स्वेनानुभूतमितरेण वा ।सम्बोधनोक्तिप्रत्युक्ती कुर्य्यादाकाशभाषितैः ॥
सूचयेद्वीरशृङ्गारौ शौर्य्यसौभाम्यवर्णनैः ।तत्रेतिवृत्तमुत्पाद्यं वृत्तिः प्रायेण भारती ॥
मुखनिर्व्वहणे सन्धी लास्याङ्गानि दशापि च ॥
अत्राकाशभाषितरूपं परवचनमपि स्वयमेवा-नुवदन्नुत्तरप्रत्युत्तरे कुर्य्यात् । शृङ्गारवीररसौच सौभाग्यशौर्य्यवर्णया सूचयेत् । प्रायग्रहणात्कौशिक्यपि वृत्तिर्भवति । उदाहरणं लीला-मधुकरः ।” इति साहित्यदर्पणे ६ परिच्छेदः ॥