भविष्य (bhaviSya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English भविष्य bhaviSya imminent
भविष्य bhaviSya impending
भविष्य bhaviSya to be about to become or come to pass
भविष्य bhaviSya future
Apte
Englishभविष्य [bhaviṣya],
Future
नैतदन्ये करिष्यन्ति भविष्या वसुधाधिपाः * 14.87.21.
Imminent, impending
श्रुत्वा सांग्रामिकीं वार्तां भविष्यां स्वामिनं प्रति 1.91. -ष्यम् The future, futurity. -कालः the future tense. -ज्ञानम् knowledge of futurity. -पुराणम् of one of the 18 Purāṇas.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishभविष्य, अस्, आ, अम्, to be about to become
to be about to come to pass, future, imminent, im-
pending
(अम्), n. the future
(scil. पुराण), N.
of a Purāṇa
the fruit of Dillenia Speciosa (= भव,
2. भावन).
—भविष्य-काल, अस्, m. the future
tense.
—भविष्य-गङ्गा, f., N. of a river.
—भ-
विष्य-ज्ञान, अम्, n. knowledge of futurity.
—भ-
विष्य-पुराण, अम्, n., N. of one of the eighteen
Purāṇas
[this Purāṇa is supposed to have been
communicated by Sumantu to Śatānīka, a king of
the Pāṇḍu family
the original is said to have been
a revelation of future events by Brahmā
the ex-
tant Purāṇa is not so much a book of prophecies,
as a manual of religious rites and observances
the
commencement however treats of creation and is
little else than a transcript of Manu.]
—भविष्योत्-
तर (°य-उत्°), or भविष्योत्तर-पुराण, अम्,
n., N. of the second part of the Bhaviṣya-Purāṇa,
(like that Purāṇa it is a sort of manual of religious
observances.)
Benfey
EnglishHindi
Hindiभविष्य
Apte Hindi
Hindiभविष्य
वि* - "भू+लृट्- स्य+ शतृ, पृषो* तु लोपः"
आगे आने वाला
भविष्य
वि* - -
"भावी, आसन्न, निकटवर्ती"
भविष्यम्
- -
"भावी काल, उत्तर काल"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaभविष्य(त्)
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಂದಿನ ಕಾಲ/ಮುಂದೆ ಬರುವ ಕಾಲ
निष्पत्तिः - > भू (सत्तायां) "स्यः" (३-१-३३)। वा "शतृ" (३-३-१४)
भविष्य(त्)
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮುಂದಿನ ಕಾಲದ/ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ/ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ
प्रयोगाः - > "भविष्यतः प्त्युरुमा च शम्भोः समाससाद प्रतिहारभूमिम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-५८
भविष्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭವಿಷ್ಯಪುರಾಣ/ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಪುರಾಣ
L R Vaidya
EnglishMahabharata
EnglishBhavishya (a parvan of Harivaṃśa). § 10 (Parvas.): I, 2, 358 (ºṃ parva).--§ 11 (do.): I, 2, 642 (named besides Harivaṃśa).--§ 23 (Pramadvarā): I, 9, 979 (etad dṛshṭaṃ bhavishye hi Ruror uttamatejasaḥ), --§ 795c (Mahābhārata): XVIII, 6, 290.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritभविष्यः, त्रि, (भू + ऌटः सद्वेति शतृस्यट् च ततोविभाषायां पृषोदरात् तस्य लोपः ।) भविष्यत्-कालः । इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा, हरिवंशे ।८१ । २८ ।“अयं भविष्ये कथितो भविष्यकुशलैर्द्विजैः ॥
”)पुराणविशेषे, क्ली । यथा, --“चतुर्द्दशं भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च ॥
”इति श्रीभागवते १२ स्कन्धे १३ अः ॥
(फलविशेषे, क्ली ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritभविष्य(त्) भू--“ऌटः सद्वेति” शतृ--स्यट् च पृषो०वा तलीपः । भाविनि १ काले २ तत्कालवर्त्तिनिपदार्थे स्त्रियां ङीप् नुम् च “अव्याक्षेपोभविष्यन्त्याः” रघुः । तलोपपक्षे क्लीवता । उत्तर-पदस्थः । “यद्भविष्यो विनश्यति” पञ्चत० ३ भवि-ष्यमधिकृत्य कृते पुराणभेदे । तच्च महापुराणान्त-र्गतं पुराणं तत्प्रतिपाद्यविषयादिकं नारदीयपु० ४ पा०१०० अ० उक्तं यथा“अथ ते संप्रवक्ष्यामि पुराणं सर्वसिद्धिदम् भविष्यंभवतः सर्वलोकाभीष्टप्रदायकम् । तत्राहं सवदवाना-मादिकर्त्ता समुदातः । सृष्ट्यर्थं तत्र सञ्जातो मनुःस्वायम्भुवः पुरा । स मां प्रणम्य पप्रच्छ धर्मं सर्वार्थ-साधकम । अहं तस्मै तदा प्रीतः प्रावोचं धर्मसंहि-ताम् । पुराणानां यदा व्यासो व्यासञ्चक्रे महामतिः ।तदा तां संहितां सर्वां पञ्चधा व्यभजन्मुनिः । अथो-रकल्पवृत्तान्तनानाश्चर्य्यकथाचिताम्” । तत्र प्रथम-पूर्वणि । तत्रादिमं स्मृत पर्व ब्राह्मं यत्रास्त्युप-क्रमः । सूतशौनकसंवादै पुराणप्रश्नसंक्रमः । आदित्य-चरितः प्रायः सर्वाख्यानसमाचितः । सृष्ट्यादिलक्षणी-येतः शास्त्रसर्वसरूपकः । पुस्तलेखकलेखानां लक्षणञ्चततः परम् । संस्काराणाञ्च सर्वेषां लक्षणञ्चात्रकीर्त्तितम् । पक्षत्यादितिथीनाञ्च कल्पाः सप्त च की-र्त्तिताः । अष्टसाद्याः शेषकल्पाः वैष्णवे प्रर्वणि स्मृताः ।शैवे च कामतो भिन्नाः सौरे चान्यकथाचयः । प्रतिसर्गाह्वयं पश्चान्नानाख्यानसमाचितम् । पुराणस्योप-संहारसहितं षर्व पञ्चमम् । एषु पञ्चषु पूर्वस्मिन् ब्र-ह्मणो महिमाधिकः” । द्वितीयतृतीयचतुर्थपञ्चमपर्वसु“धर्मे कामे च मोक्षे तु विष्णोश्चापि शिवस्य च । द्वि-तीये च तृतीये च सौरो वर्गचतुष्टये । प्रतिसर्गा-ह्वयं त्वान्त्यं प्रोक्तं सर्वकथाचितम् । एतत् भविष्यंनिर्दिष्टं पर्ब व्यासेन धीमता । चतुर्दशसहन्तु पुराणंपरिकीर्त्तितम् । भविष्यं सर्वदेवानां साम्यं यत्र प्रकी-र्त्तितम् । गुणानां तारतम्येन समं ब्रह्मेति हिश्रुतिः” । तत्फलश्रुतिः । “तल्लिखित्वा तु यो दद्यात् पौष्यांविद्वान् विमत्सरः । गुडधेनुयुतं हेमवस्त्रमाल्यविभू-षणैः । वाचकं पुस्तकञ्चापि पूजयित्वा विधानतः ।गन्धाद्यैर्भोज्यभक्ष्यैश्च कृत्वा नीराजनादिकम् । यो वैजितेन्द्रियो भूत्वा सोपबासः समाहितः । अथ वा योनरो भक्त्या कीर्त्तयेच्छृणुयादपि । स मुक्तः पातकैर्घोरैःप्रयाति ब्रह्मणः पदम् । योऽप्यनुक्रमणीमेतां भविष्यस्यनिरूपिताम् । पठेद्वा शृणुयाच्चैतौ मुक्तिभुक्तिञ्चविन्दतः” । ४ (चालता) फलमेदे राजनि० । तान्तं ५ जलेनिघण्टुः । भविष्यत्त्वञ्च वर्त्तमानप्रागभावप्रतियोगित्व-मिति नैयायिकाः पदार्थस्य अनागतावस्थाभेद इतिसांख्यादयः । ४ हरिवंशपर्वभेदे ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.