भक्ष (bhakSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 भक्ष॑ m.
  enjoyment,  eating or drinking,  food or drink
adj.  feeding or living on (—°).

Wilson

English

 भक्ष r. 1st and 10th cls. (भक्षति भक्षयति) To eat.

Apte

English

भक्षः [bhakṣḥ],  1 Eating.

Food,  eatables
 ममेप्सितः । भक्षः (त्वं) प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम् Rām.*
  5.58.4
7.69.15
 यद्ययं क्रियते भक्षस्तर्हि मां खाद पूर्वतः Bhāg.*
  9.9.33.

Drink,  drinking (Ved. ). Comp.
   -कारः a cook. -पत्री betel pepper.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 भक्षः 1 Eating. 
2 Food. 
3 Drink,  drinking (Ved.). 
Comp. 
कारः a cook. 
पत्रा betel pepper. 

Monier Williams Cologne

English

 भक्ष॑ m.
  drinking or eating,  drink or (in later language) food,  RV.
   &c.
   &c.
   (often ifc. ,  with f(आ). ,  having anything for food or beverage,  eating,  drinking,  living upon)

Monier Williams 1872

English

 भक्ष,  अस्,  m. eating
 drinking,  quaffing
(mostly Ved.)
 drink,  beverage
 (in the later
language) food
 (अस्,  आ,  अम्),  having (anything)
for food or for a beverage,  eating,  drinking,  living
upon,  (at the end of comps.,  cf. अब्-भ्°,  धन-
भ्°,  मांस-भ्°,  वायु-भ्°।)
—भक्ष-कार,  अस्, 
m. ‘food-maker, ’ a cook,  baker,  pastry-cook,  con-
fectioner.
—भक्षङ्-कार,  अस्,  m. (fr. भक्षम्, 
acc. of भक्ष,  or ind. past part. of rt. भक्ष् +
कार),  Ved. one who prepares or one who partakes
of food.
—भक्षङ्-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. drunk
eaten.
—भक्ष-पत्त्रा,  f. betel-pepper (‘the leaf
of which serves for food’).

Macdonell

English

 भक्ष bhakṣ-á,  m.
  partaking of nourishment,  🞄drinking,  eating
 drink (V.),  food (ord. mg.): 🞄very commonly —° a.
  feeding or subsisting on
 🞄-aka,  a.
  eating,  feeding on (—°)
 m.
  feeder,  🞄eater,  of (g.,  —°)
 (bhákṣ) -aṇa,  n.
  drinking,  🞄eating,  partaking of,  feeding on (g. or —°)
 🞄being devoured,  by (in. )
 -aṇīya,  fp. to be 🞄eaten,  eatable: -tā,  f.
  eatableness
 -ayitavya,  🞄fp. to be eaten or devoured
 -ayitṛ,  m.
  eater.

Benfey

English

 भक्ष भक्ष् + अ, 
 I. m.
 ,  f.
  षा,  and n.
 
(Pañc. rec. orn. ),  Eating food,  Pañc.
53,  23.
 II. latter part of comp. adj.
 
Devouring,  Man.  9,  314 v. r.
 -- Comp.
 
वायु-, 
 I. adj.
 ,  f.
  षा। 1. feeding on
air,  Johns. Sel. 51,  1. 2. fasting,  Chr.
46,  20.
 II. m.
  1. an ascetic. 2. a
snake.
सर्व-, 
 I. adj.
  omnivorous, 
eating all things,  Hit. ii. d. 173.
 II. f.
 
षा,  a female goat.

Hindi

भोजन

Apte Hindi

Hindi

भक्षः
पुं*
  - भक्ष्+घञ्
खाना

भक्षः
पुं*
  - भक्ष्+घञ्
भोजन

Shabdartha Kaustubha

Kannada

भक्ष- अदने
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ತಿನ್ನು/ಊಟಮಾಡು
प्रयोगाः - > "यथामिषं जले मत्स्यैर्भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि",  "भक्षयित्वा बहून् मत्स्यानुत्तमाधममध्यमान्"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० २-१२२,  पञ्चतं० १-२३२
विस्तारः - > चुरा० उभ० सक० से० भक्षयति/ते । भक्षयामास/चकार। भक्षयिता। भक्षयिष्यति/ते। भक्षयतु/ताम्। अभक्षयत्/त। भक्षयेत्/त। कर्मणि- भक्ष्यते। सनि- बिभक्षति/ते। कृत्सु- भक्षयितव्यः। भक्षणीयः। भक्ष्यः। भक्ष्यन्/न्ती। भक्षितः। भक्षणम्। भक्षयित्वा।

भक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಹಾರ/ಊಟ
भक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಊಟಮಾಡುವುದು/ತಿನ್ನುವುದು
भक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿಂಡಿ

L R Vaidya

English

 Bakza {% m. %} Eating,  food.

Bopp

Latin

 भक्ष m. (r. भक्ष् s. अ) edens,  vescens in fine compp. N. 12.
63. (Gr. ϕάγος.

Lanman

English

 bhakṣá,  m. the enjoying,  eating or drinking
 food
 at end of adj. cpds,  having…
as food,  living on… [√bhakṣ.]

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  भक्ष्
मूलधातुः:
   भक्ष
धात्वर्थः:
  अदने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  भक्षति

धातुः:
  भक्ष्
मूलधातुः:
   भक्ष
धात्वर्थः:
  अदने
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  भक्षयति-ते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

भक्षँ भक्ष  भक्षणे 
- भक्षति । भक्षते । भ्रक्ष इत्येके । भ्रक्षति । भ्रक्षते । भ्लक्ष इत्येके । भ्लक्षति । भ्लक्षते (90) ।। 897 ।।

भक्षँ भक्ष  अदने 
- भक्षयति  भक्षयाञ्चकार  अबभक्षत्  23

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भक्ष क भक्षे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) क भक्षयति । इतिदुर्गादासः ॥

 भक्ष ञ भक्षणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-उभ०-सक०-सेट् ।) ञ भक्षति भक्षते । इतिदुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भक्ष अदने चु०
  उभ०
  सक०
  सेट् । भक्षयति--ते अबभक्षत्--ततस्य भ्वादित्वमपीत्येके भक्षति अभक्षीत् । उभयपदित्व-मस्येत्यन्ये भक्षते अभक्षिष्ट ।

 भक्ष पु०
  भक्ष--भावे कर्मणि वा घञ् । १ अशने २ भक्ष्ये च ।“वषट् कर्तुः प्रथमभक्षः” श्रुतिः उञ्छा० अन्तोदात्ततास्य“गावः सोमस्य प्रथमस्य भक्षाः” सि० कौ० धृतश्रुतिः ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

भक्षँ भक्ष  अदने
- भक्षयति  शीलिकामिभक्ष्याचरिभ्यो णः (321 वा0)-मांसभक्षा  भक्षतेर्घञ्-भक्षः  21

धातुवृत्तिः

Sanskrit

भक्षँ भक्ष (अर्थः)  अदने
( भक्षयति पिण्डीं देवदत्तः ) अतो हेतुमण्णिवि भक्षयतिपिण्डीं देवदत्तेनेति "गतिबुद्धिप्रत्यवसानार्थ'' इति प्रयोज्यस्य कर्मत्वम् [भक्षेरहिंसार्थस्य] इति वार्तिकेन निषिध्यते अत्र च [ आदिखाद्योः प्रतिषेधः ] इत्यतः प्रतिषेधग्रहोऽनुवर्तते "गतिबुद्धिः'' इत्यादौ चाणिग्रहणेन हेतुमण्णिचो निषेधः हिंसायां तु भक्षयति यवान् बलीबर्द्दानिति भवति अत्र भक्षयतिहिंसाङ्गं भक्षणे वर्तते,  हिंसा च सर्वं भावाः सचेतना इति दर्शनेन यवानां सचेतत्वादस्ति दर्शनान्तरे यवानां भक्षणे स्वामिनो हिंसा भवतीति तदपेक्षं भक्षणस्य हिंसाङ्गत्त्वम् 23

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“भक्ष अदने”@} 2 3 ‘भ्लक्ष अदने’ इत्यत्र भ्वादौ मैत्रेयादयः ‘भक्ष’ इति पठन्ति। 
 तदनुसारेण देवेनापि ‘शपि भक्षति भक्षते।’ 4 इत्युक्तम्। 
 धातुकाव्येऽपि ‘--प्रभ्लक्ष्य भक्षन्ति यदम्बु नीचाः।’ 5 इति शब्विकरणकः प्रयोगः कृतः। 
 परं तु ‘भक्षेरहिंसार्थस्य’ 6 इत्यत्र ‘भक्षयति पिण्डीं देवदत्तः। 
 भक्षयति पिण्डीं देवदत्तेन।’ इति ण्यन्ताद्धेतुमण्णिचि प्रयोज्यस्य कर्मसंज्ञाभावप्रतिपादकभाष्येण भक्षतेः शब्विकरणपाठोऽनभिसंहितः। 
 ‘शीलि- कामिभक्ष्याचरिभ्यो णः’ 7 इत्यत्रापि बार्तिक-भाष्य-कैयटोद्द्यो- तादिषु चौरादिकस्य भक्षयतेरेव प्रत्ययविधानप्रदर्शनादपि भ्वादौ पाठोऽस्याप्रामा- णिक एवेति ज्ञेयम्। 
 स्पष्टमिदं माधवधातुवृत्तौ प्रकृतधातुप्रकरणे इति ज्ञेयम्।]] 8 ‘भक्षयत्यदने भक्षेः,  शपि भक्षति भक्षते।’ 9 इति देवः। 
 भक्षकः-क्षिका,  भक्षकः-क्षिका,  बिभक्षिषकः-षिका,  बाभक्षकः-क्षिका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकतक्षतिवत् 10 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (११३५)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-८९३। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  [[[आ]
 04 =>
  (श्लो। १७७)
 05 =>
  (२-२८)
 06 =>
  (वा। १-४-५२)
 07 =>
  (वा। ३-२-१)
 08 =>
  [पृष्ठम्०९३६+ २५]
 09 =>
  (श्लो। १७७)
 10 =>
  (६९१)

1 {@“भक्ष अदने”@} 2 ‘भक्षयत्यदने भक्षेः,  शपि भक्षति भक्षते।’ 3 इति देवः। 
 भक्षकः-क्षिका,  बिभक्षयिषकः-षिका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकपक्षयतिवत् 4 ज्ञेयानि। 
 5 मांसभक्षः-मांसभक्षा,  6 भक्षयन् पिण्डीं देवदत्तेन याति। 
 7 इक्षुभक्षिका,  8 भक्-भग्-भक्षौ-भक्षः,  भक्षणम्,  इत्यादीनि रूपाण्यस्य संभवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (११३६)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१५५७। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (श्लो। १७७)
 04 =>
  (९५६)
 05 =>
  [[१। ‘शीलिकामिभक्ष्याचरिभ्यो णः’ (वा। ३-२-१) इति कर्मण्युपपदे णप्रत्ययः। मांसं भक्षयतीति मांसभक्षः। स्त्रियां णप्रत्ययान्तत्वेन टापि मांसभक्षा इति रूपम्। ‘स्तुतिशीला हरिकामा फलभक्षा कानने व्रताचारा’ इति प्र। सर्वस्वे।]]
 06 =>
  [[२। ‘निगरणचलनार्थेभ्यः--’ (१-३-८७) इति ण्यन्तादस्य नित्यं परस्मैपदमेव। अत्रास्य पुनः हेतुमण्णिचि,  ‘गतिबुद्धिप्रत्यवसानार्थ--’ (१-४-५२) इति प्रयोज्यस्य कर्मत्वम्,  ‘भक्षेरहिंसार्थस्य’ (वा। १-४-५२) इति वार्तिकेन निषिध्यते। हिंसायां तु ‘भक्षयति यवान् बलीवर्दान्।’ इति भाष्यम्। अत्र भक्षयतिः ‘सर्वे सचेतना भावाः’ इति न्यायेन हिंसायां वर्तते। यवानां सचेतनत्वात् हिंस्यत्वम्।]]
 07 =>
  [[३। ‘पर्यायार्हर्णोत्पत्तिषु--’ (३-३-१११) इत्यनेन अर्हार्थे ण्वुच् प्रत्ययः। इक्षुभक्षणमर्हति इति इक्षुभक्षिका।]]
 08 =>
  [[४। ण्यन्तादस्मात् क्विपि,  संयोगान्तलोपे जश्त्वचर्त्वयो रूपमेवम्।]]

Capeller

German

 भक्ष॑ m.
  Genuss,  Trank,  Speise
 adj. —°
sich nährend o. lebend von. 

Grassman

German

 bhakṣá,  m. [von bhakṣ],  1〉 das Geniessen,  der Genuss
 namentlich 2〉 der Genuss,  Trunk mit dem Gen. des Getrunkenen
 3〉 der Trank. — Die Bedeutung: „Erlangung“ in dhana-bhakṣá
 „Antheil,  Besitz“ in janabhakṣá.
-ás 2〉 sómasya {469, 5}
 {860, 1}.
-ám 2〉 sómasya {701, 23}
 mádhunas {709, 2}
 {795, 4}. — 3〉 {993, 4} (akaram carā́v ápi).
-ā́ya 1〉 {187, 7} (pito áram 〰 gamiās).
-aís 3〉 {974, 3} (sómais ‥ utá 〰).

Burnouf

French

 भक्ष भक्ष a. [en compos.] qui mange
		 Gr....
φαγος.
भक्षक a. mangeur
 vorace.
भक्षकार m.
  (कृ) pâtissier.
भक्षण n.
  action de manger.
भक्षित pp. de भक्ष्। -- S. n.
  aliment.
भक्ष्य pf.  ps. de भक्ष्
		 a. mangeable
 comestible. -- S. n.
 
aliment préparé.
भक्ष्यकार m.
  (कृ) boulanger.

Stchoupak

French

 भक्ष-
 m.
  fait de manger ou de boire,  boisson,  nourriture,  victuailles
 
 ifc. fait de se nourrir ou de vivre de qqch. 
 -क- ag. qui mange,  qui
jouit,  qui se nourrit ou vit de (ord. ifc.).
°विकार- m.
  pl.
  divers aliments ou plats.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.