| YouTube Channel

बालेय (bAleya)

 
शब्दसागरः
English
बालेय
mfn.
(-यः-यी-यं)
1. Soft.
2. Fit or proper for a child.
3. Fit or
proper for a tax, a sacrifice, &c.
m.
(-यः)
1. An ass.
2. A demon,
a Daitya.
3. A plant, (Siphonanthus Indica.)
E.
बलि a tax, a sacri-
fice, or बाल a child and ढक्
aff.
Capeller Eng
English
बालेय
a.
fit for an oblation or descended from Bali.
m.
ass
patron. from Bali.
Yates
English
बालेय (यः) 1.
m.
An ass
a demon
a
plant (Siphonanthus Indica).
a.
Soft
fit for a child, a sacrifice, &c.
Spoken Sanskrit
English
बालेय - bAleya -
adj.
- soft
बालेय - bAleya -
adj.
- descended from bali
बालेय - bAleya -
adj.
- tender
बालेय - bAleya -
adj.
- fit for an offering or oblation
बालेय - bAleya -
adj.
- fit or proper for children
बालेय - bAleya -
m.
- species of Cyperus [ grass used for making mats ]
बालेय - bAleya -
m.
- kind of radish
बालेय - bAleya -
m.
- ass
Wilson
English
बालेय
mfn.
(-यः-यी-यं)
1 Soft.
2 Fit or proper for a child.
3 Fit or proper for a tax, a sacrifice, &c.
m.
(-यः)
1 An ass.
2 A demon, a Daitya.
3 A plant, (Siphonanthus Indica.)
E.
बलि a tax, a sacrifice, or बाल a child, and ढक्
aff.
Apte
English
बालेय [bālēya],
a.
(-यी
f.
) [बलये हितं ढक्]
Fit for an offering.
Tender, soft .
Descended from Bali. -यः An ass.
Comp.
-शाकः a kind of vegetable (Mar. भारंग).
Apte 1890
English
बालेय a. (यी f.) [बलये हितं ढक्] 1 Fit for an offering.
2 Tender, soft.
3 Descended from Bali.
यः An ass.
Monier Williams Cologne
English
1. बालेय
mfn.
fit or proper for children,
L.
tender, soft,
L.
(for 2. See below).
2. बालेय
mfn.
(fr. बलि) fit for an offering or oblation,
Ragh.
descended from Bali,
Hariv.
बालेय
m.
an ass,
Var.
a species of Cyperus,
Bhpr.
=
-शाक,
L.
a kind of radish,
L.
(prob. w.r. for शालेय)
patr.
fr.
बलि,
KātyŚr.
(pl. ),
VP.
N.
of a Daitya,
L.
Monier Williams 1872
English
बालेय, अस्, ई, अम्, fit for an offering or oblation
(fr. बलि)
descended from Bali (fr. बलि)
tender,
soft, fit or proper for children (fr. बाल)
(अस्), m.
an ass
a kind of vegetable (= अङ्गार-वल्ली)
a kind
of radish (= चाणक्य-मूलक)
N. of a Daitya.
—बालेय-शाक, अस्, m. a kind of vegetable, Sipho-
nanthus Indica.
बालेय बालेय। See above.
Macdonell
English
बालेय bāleya,
a.
suitable for an oblation 🞄(bali)
descended from Bali
m.
ass.
Benfey
English
बालेय बालेय, i. e. बाल + एय,
I.
adj.
1. Fit for a child.
2. Soft.
II.
m.
1. An ass.
2. A demon.
Apte Hindi
Hindi
बालेय
वि* - बलि + ढञ्
बलि देने के लिए उपयुक्त
बालेय
वि* - -
"मृदु, मुलायम"
बालेय
वि* - -
बलि देने के लिए उपयुक्त
बालेयः
पुं*
- -
गधा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बालेय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮಗ
निष्पत्तिः - > "ढञ्" (४-१-१३६)
व्युत्पत्तिः - > बलेरपत्यम्
प्रयोगाः - > "बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः बालेयो नाम विख्यातो गणो विक्रान्तपौरुषः"
बालेय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಸಭ/ಗರ್ದಭ/ಕತ್ತೆ
बालेय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರ್ದಭರೂಪದಿಂದಿದ್ದ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿ
प्रयोगाः - > एवमुक्तो भगवता महेन्द्रः पृथिवीं तदा चचारैरावतास्कन्धमधिरुह्य श्रिया वृतः ततो ददर्श बलिं खरवेषेण संवृतम् यथाख्यातं भगवता शून्यगारकृतालयम्"
उल्लेखाः - > भा० भीष्म० २३०-१२, १३
बालेय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೃದುವಾದ/ಮೆದುವಾದ
बालेय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪೂಜೆಗೆ ಹಿತವಾದ/ಉಪಹಾರಕ್ಕೆ ಯೊಗ್ಯವಾದ
निष्पत्तिः - > "ढञ्" (५-१-१३)
व्युत्पत्तिः - > बलये इमे
प्रयोगाः - > "पुष्पं फलं चार्तवमाहरन्त्यो बीजं बालेयमकृष्टरोहि"
उल्लेखाः - > रघु० १४-७७
L R Vaidya
English
bAleya {% (I) a. (f. यी) %} 1. Tender, soft
2. descended from Bali.
bAleya {% (II) m. %} An ass.
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
बालेय
बालेय, चक्रीवत्, खर, गर्दभ, रासभ
बालेयश्चक्रीवान् खरगर्दभरासभाश्च तुल्यार्थाः २८०
verse 2.1.1.280
page 0034
Vedic Reference
English
Bāleya is a patronymic (‘descendant of Bali’) of Gandhar-
vāyaṇa in the Baudhāyana Śrauta Sūtra (xx. 25).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बा(वा)लेयः,
पुं,
(बलये उपकरणाय साधुः बलि+ “छदिरुपघिवलेर्ढञ् ।” १३ इतिढञ् ।) रासभः इत्यमरः ७७
(यथा, मार्कण्डेये ५० ८५ ।“एकच्छागं द्बिबालेयं त्रिगवं पञ्चमाहिषम् ।षडश्वं सप्तमातङ्गं गृहं यक्षाशु शोषय
”बलेः स्वनामख्यातस्य दैत्यस्यापत्यं पुमान् बलि+ ढञ् ।) दैत्यविशेषः इति धरणिः
(बलिःविरोचनपुत्त्रस्तस्य बाणज्येष्ठं पुत्त्रशतं जातम्ते बालेयनाम्ना विख्याताः यदुक्तमग्नि-पुराणे ।“विरोचनस्य पुत्त्रस्तु बलिरेकः प्रतापवान् ।बलेः पुत्त्रशतं जज्ञे राजानः सर्व्व एव ते
तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहावलाः ।सहस्रबाहुर्ज्येष्ठश्च कन्य द्बे बलेः शुभे
बलेः पुत्त्रास्तु पौत्राश्च शतशोऽथ सहमशः ।बालेयो नाम विख्यातो गणो विक्रान्तपौरुषः
”जनमेजयवंशोद्भवस्य सुतपसो राज्ञः पुत्त्रोबलिस्तस्य पञ्च पुत्त्राश्च बालेयाः यथा, हरि-बंशे ३१ ३० -- ३३ ।“फेनस्य सुतपा जज्ञे जज्ञे सुतपसो बलिः ।जातो मानुषयोनौ तु राजा काञ्चनेषुधिः
महायोगी तु बलिर्बभूव नृपतिः पुरा ।पुत्त्रानुत्पादयामास पञ्च वंशकरान् भुवि
अङ्गः प्रथमतो जज्ञे वङ्गः सुह्मस्तथैव ।पुण्ड्रः कलिङ्गश्च तथा बालेयं क्षत्त्रमुच्यते
बालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकरा भुवि ।बलेस्तु ब्रह्मणा दत्ता वराः प्रीतेन भारत !
”)अङ्गारवल्लरी इति विश्वः
चाणक्यमूल-कम् इति राजनिर्घण्टः
बालेयः, त्रि, (बालाय हितः बाल + ढञ् ।)मृदुः बालहितः इति मेदिनी
(बलये उपहाराय हितः बलि + छदिरुपधि-बलेर्ढञ् ।” १३ इति ढञ् तण्डुलः
यथा, सिद्धान्तकौमुद्याम् “बालेयास्तण्डुलाः
”बलियोग्यः यथा, रघौ १४ ७७ ।“पुष्पं फलञ्चार्त्तवमाहवन्त्योबीजञ्च बालेयमकृष्टरोहि ।विनोदयिष्यन्ति नवाभिषङ्गा-मुदारवाचो मुनिकन्यकास्त्वाम्
”वितुन्नकनाम्नो वृक्षस्य त्वचि क्ली तत्पर्य्यायोयथा, --“कुटन्नटं दासपुरं बालेयं परिपेलवम् ।प्लवगोपुरगोनर्द्दकैवर्त्तीमुस्तकानि
मुस्तावत् पेलवपुटं शुक्राभं स्याद्वितुन्नकम्
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
बालेय
पु०
बलेरपत्यं, बलये हितं वा ढक् रासभे, अमरः२ दैत्यभेदे, धरणिः अङ्गरवल्लर्य्यां विश्वः चा-णक्यमूलके
पु०
बालहिते
त्रि०
मेदि०
Capeller
German
बालेय zu einer Spende (s. बलि) passend
o. von Bali stammend.
Burnouf
French
बालेय बालेय a. (बाल
sfx. एय) jeune,
tendre
enfantin, d'enfant.
-- (बलि
sfx. एय) qui se
rapporte à l'offrande sacrée ou au revenu royal. -- S.
m.
âne.
Np. d'un Daitya.
Siphonanthus indica, bot.
बालेयशाक
m.
le siphonanthus, bot.
Stchoupak
French
बालेय-
a. qui peut être offert en oblation
descendant de Bali.