| YouTube Channel

बलदेव (baladeva)

 
शब्दसागरः
English
बलदेव
m.
 (-वः) BALADEVA, the elder brother of KRISHṆA.
2. Air, wind.
f.
 (-वा) A medicinal plant, commonly Trāyamāṇa.
E.
 बल the same
and देव divine, or बल strength, and देव who sports.
Capeller Eng
English
बलदेव
m.
N.
 of the elder brother of Kṛṣṇa.
Yates
English
बल-देव (वः) 1.
m.
 Baladeva
air,
wind.
f.
 (बा) Medicinal plant.
Wilson
English
बलदेव
m.
 (-वः)
1 BALADEVA, the elder brother of KṚṢṆA.
2 Air, wind.
f.
 (-वा) A medicinal plant, commonly Trāyamāṇa.
E.
 बल the same, and देव divine, or बल strength, and देव
who sports.
Monier Williams Cologne
English
बल—देव
m.
 wind,
L.
N.
 of the elder brother of Kṛṣṇa (said to have been produced from a white hair of Viṣṇu, and regarded as a Nāga),
MBh.
Kāv.
&c.
of a Nāga-rāja,
L.
of a Brāhman,
Kathās.
of sev. authors (also with विद्याभूषण),
Cat.
Benfey
English
बलदेव बलदेव,
m.
1. Air, wind.
2. The elder brother of Kṛṣṇa.
Apte Hindi
Hindi
बलदेवः
पुं*
 बल - देवः -
"वायु, हावा"
बलदेवः
पुं*
 बल - देवः -
कृष्ण के बड़े भाई का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बलदेव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಲರಾಮ /ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅಣ್ಣ
निष्पत्तिः - > दिवु (क्रीडादौ) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > बलेन दीव्यति
प्रयोगाः - > "तद्गच्छ देवदेवांशो बलदेवो महाबलः । कन्यारत्नमिदं राजन् नरराजाय देहि भोः ॥"
उल्लेखाः - > भाग० ९-३-३३
बलदेव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯು /ಗಾಳಿ
L R Vaidya
English
bala-deva {% m. %} 1. name of the elder brother of Kṛishṇa (Balarāma)
2. air, wind.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
बलदेव father of Śrīdhara Bhaṭṭa (Nyāyakandali). Report
CXLIV.
बलदेव poet. Skm.
बलदेव son of Keśava:
Śṛṅgārahāra alaṃk.
बलदेव called Vidyābhūṣaṇa:
Prameyaratnāvalī and C. Kāntimālā.
Brahmasūtrabhāṣya Govindabhāṣya and C. Si-
ddhāntaratna.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Baladeva, n. of a nāga king: Mvy 〔3300〕
Māy 〔247.4〕.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
char can
बलदेव
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रामो हली मुसलिसात्त्वतकामपालाः संकर्षणः प्रियमधुर्बलरौहिणेयौ ।
रुक्मिप्रलम्बयमुनाभिदनन्तताललक्ष्मैककुण्डलसितासितरेवतीशाः ॥ २२४ ॥
p{0014}
बलदेवो बलभद्रो नीलवस्त्रोऽच्युताग्रजः ।
-wordlist-
राम (पुं), हलिन् (पुं), मुसलिन् (पुं), सात्त्वत (पुं), कामपाल (पुं), सङ्कर्षण (पुं), प्रियमधु (पुं), बलि (पुं), रौहिणेय (पुं), रुक्मिभिद् (पुं), प्रलम्बभिद् (पुं), यमुनाभिद् (पुं), अनन्त (पुं), ताललक्ष्मन् (पुं), एककुण्डल (पुं), सितासित (पुं), रेवतीश (पुं), बलदेव (पुं), बलभद्र (पुं), नीलवस्त्र (पुं), अच्युताग्रज (पुं)
--source--
वासुदेवा अमी कृष्णा नव शुक्ला बलास्त्वमी ॥ ६९७ ॥
-wordlist-
वासुदेव (पुं), बलदेव (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
बलदेव
बलदेव, बलभद्र, मुशलिन्, नीलाम्बर, प्रलम्बघ्न, सीरिन्, सात्वत, तालध्वज, एककुण्डल, अनन्त, सङ्कर्षण, रौहिणेय, कालिन्दीकर्षण, बल, रेवतीरमण, राम, कामपाल, हलायुध
बलदेवो बलभद्रो मुशली नीलाम्बरः प्रलम्बघ्नः ।
सीरी च सात्वतः स्यात्तालध्वज एककुण्डलोऽनन्तः ॥ २८ ॥
सङ्कर्षणो रौहिणेयः कालिन्दीकर्षणो बलः ।
रेवतीरमणो रामः कामपालो हलायुधः ॥ २९ ॥
verse 1.1.1.28
page 0004
Mahabharata
English
Baladeva^1 = Bala-Rāma: I, 2786 (an incarnation--aṃśa-of the Nāga Śesha), 7117, †7155, †7308 (incarnation of a white hair of Vishṇu, son of Rohiṇī), 7954
III, 502 (ºsahāyavān has Kṛshṇa performed his exploits as a child), 744, 833, 838
V, 66, 131 (Mādhave), †1885 (ºdvitīyo)
VII, 389
VIII, 157
IX, 1988, 3342 (Mādhavottamaḥ)
XIII, (6021)
XIV, 391, 1501, 1523, 1855 (sa-Sātyakiḥ), 1932, 2556, 2680.
Baladeva^2 (a Nāga). § 766 (Ānuśāsan.): XIII, 132, 6163 (ºprabhṛtayo ye Nāgā balavattarāḥ…).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बलदेवः,
पुं,
 (बलेन दीव्यतीति । दिव + अच् ।)बलरामः । तत्पर्य्यायः । बलभद्रः २ प्रल-म्बघ्नः ३ अच्युताग्रजः ४ रेवतीरमणः ५ रामः ६कामपालः ७ हलायुधः ८ नीलाम्बरः ९ रौहि-णेयः १० तालाङ्कः ११ मुषली १२ हली १३सङ्कर्षणः १४ सीरपाणिः १५ कालिन्दी-भेदनः १६ बलः १७ । इत्यमरः । १ । १ । २४ ॥
रुक्मिदर्पः १८ मधुप्रियः १९ हलधरः २०हलभृत् २१ हालभृत् २२ सौनन्दी २३ गुप्त-वरः २४ संवर्त्तकः २५ बली २६ । इतिशब्दरत्नावली ॥
(यथा भागवते । ९ । ३ । ३३ ।“तद्गच्छ देवदेवांशो बलदेवो महाबलः ॥
”)अस्य ध्यानम् ।“बलदेवं द्बिबाहुञ्च शङ्खकुन्देन्दुसन्निभम् ।वामे हलायुधधरं मुषलं दक्षिणे करे ॥
हालालोलं नीलवस्त्रं हेलावन्तं स्मरेत् परम् ॥
”इति कश्चिन्निबन्धः ॥
(अयं हि शेषसर्पस्यांशावतारः । यथा, महा-भारते । १ । ६७ । १५१ ।“शेषस्यांशश्च नागस्य बलदेवो महाबलः ॥
”नाम्नामस्य कारणानि बलभद्रशब्दे द्रष्टव्यानि ॥
)वायुः । इति मेदिनी । वे, ६२ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
बलदेव
पु०
 बलेन दीव्यात दिव--अच बलोद्रिक्तो देवो वाशाक० त० । १ बलरामे “बलदेवो बलोद्रेकात्” ब्रह्मवै०ज० ख० ४३ अ० । २ त्रायमाणौषधौ स्त्री अमरः ।३ वायौ
पु०
 मेदि० ।
Capeller
German
बलदेव
m.
 N. des älteren Bruders Kṛṣṇa's.