धातुः: बल्
मूलधातुः: बल
धात्वर्थः: प्राणने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: बलयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: ज्ञपादित्वात् मित्


धातुः: बल्
मूलधातुः: बल
धात्वर्थः: प्राणने,धान्यावरोधे च
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: बलति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

बलँ बल  (अर्थः)  प्राणने
ओष्ठ्यादिः ( बलयति ) 94

बलँ बल (अर्थः)  प्राणणे,धान्यावरोधे च
(अर्थविवरणम्) प्राणनं जीवनं
, धान्यमवरुध्यते यत्र कुसूलादौ तद्धातूनामनेकार्थत्वा(अर्थविवरणम्) धान्यावरोधनव्यापार इत्यर्थः
बलीत्यादि ( बालं बलम् ) करणस्य कर्तृत्वोपचारादच् ( बाला )  अजादिपाठात् "वयसि प्रथमे'' इतिङीपं बाधित्वा टाप् ( बलवान् बलूलः ) वातदन्त बलललाटानामूङ् चेति सिध्मादिपाठाल्लच्प्रत्यय ऊङ् चागमः (बलः पुरुषः) "अर्श आदिभ्योच्'' इति मत्त्वर्थेऽच् ( बाहुबली ऊरुबली ) "बलाद्वाहूरुपूर्वपदात्'' इति पुष्करादिपाठादिनिर्मत्त्वर्थे ( सर्वबली ) तत्रैव सर्वादेश्चेति पठ्यते (बलिः) इन् बल्यर्थास्तण्डुला (बालेयाः)  ( सूत्रम्) छदिरुपधिबलेर्ढञ् (इति सूत्रम्) इति छदिबलिभ्यां विकृतवाचिभ्यां विकृत्यर्थायां प्रकृतौ ठञिति ठञ् उपधेस्तु स्वार्थेयं प्रत्ययः कुवेराय बलिः (कुबेरबलिः)  ( सूत्रम्) वतुर्थाई तदर्था (इति सूत्रम्) इति चतुर्थ्यन्तस्य तदर्थादिभिस्तत्पुरुषः तदर्थेत्यर्थग्रहणं, तस्मा इद तदर्थम् अन्यानि तु प्रातिपदिकानि अयं चुरादिर्मित् 825

बलँ बल प्राणने 
- मिदित्येव  बलयति  91

बलँ बल  भृतौ 
(10)- बालयति  बालः  बाला  76

बलँ बल   प्राणने,धान्यावरोधे च 
- बलति । बबाल । बेलतुः । बेलुः । बालं बलम् ।। 843 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“बल प्राणने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ज्ञपादिः। </li> <li>बलकः-लिका, बिबलयिषकः-षिका;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकचहयतिवत् <a href="#foot_krm03">3</a> ज्ञेयानि। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> बलयन्-न्ती।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (११०४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१६२९। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (५१५)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘युध्यस्व भीतिरहितो बलयन् खलु त्वं कीर्तिं चयस्व चपयापि नृपप्रसादम्।।’ धा। का। ३। २५।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“बल प्राणने धान्यावरोधने च”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ज्वलादिः। </li> <li>प्राणनम् = जीवनम्। </li> <li>धान्यावरोधनम् = कुसूलादिव्यापारः। </li> <li>प्राणनेऽकर्मकः, धान्यावरोधने सकर्मकः। </li> <li>बालकः-लिका, बालकः-लिका, बिबलिषकः-षिका, बाबलकः-लिका;</li> <li> <a href="#foot_krm03">3</a> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तद्धातूपात्तविशेषरूपाणि विना भौवादिक- कलतिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> ज्ञेयानि। </li> <li><a href="#foot_krm05">5</a> बालः-बलः, <a href="#foot_krm06">6</a> बाला, <a href="#foot_krm07">7</a> बाहुबली-ऊरुबली, सर्वबली, <a href="#foot_krm08">8</a> इतीन्प्रत्यये रूपम्।]] बलिः, <a href="#foot_krm09">9</a> बलवान्-बली, <a href="#foot_krm10">10</a> बलूलः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (११०३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-८४०। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [पृष्ठम्०९२१+ ३०]</li> <li id="foot_krm04">04 => (१७४)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। ‘ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः’ (३-१-१४०) इति कर्तरि वा णप्रत्ययः। तदभावपक्षे पचाद्यचि बलः इति रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। बालशब्दस्याजादिषु (४-१-४) पाठात् ‘वयसि प्रथमे’ (४-१-२०) इति ङीष् न, टाबेव भवति।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[३। ‘बलाद् बाहूरुपूर्वपदात्, सर्वादेश्च’ (वा। ५-२-१३५) इति वचनात् मत्वर्थीय इनिप्रत्यये रूपाण्येतानि साधूनि।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[४। ‘इन्’ [द। उ। १-४६]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[५। मत्वर्थीये इनिप्रत्यये, मतुपि मतोर्वकारे च एते रूपे भवतः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[६। ‘वातदन्तबलललाटानामूङ् च’ (ग। सू। ५-२-९७) इति सिध्मादिषु पाठात् मत्वर्थीये लच्प्रत्यये ऊङागमे च रूपमेवम्।]]</li></ul>

बल् (ब꣡लँ꣡ प्राणने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = बलनम्
अनीयर् = बलनीयः - बलनीया
ण्वुल् = बलकः - बलिका
तुमुँन् = बलयितुम्
तव्य = बलयितव्यः - बलयितव्या
तृच् = बलयिता - बलयित्री
क्त्वा = बलयित्वा
ल्यप् = प्रबलय्य
क्तवतुँ = बलितवान् - बलितवती
क्त = बलितः - बलिता
शतृँ = बलयन् - बलयन्ती
शानच् = बलयमानः - बलयमाना

बल् (ब꣡लँ꣡ प्राणने धान्यावरोधे च धान्यावरोधने च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = बलनम्
अनीयर् = बलनीयः - बलनीया
ण्वुल् = बालकः - बालिका
तुमुँन् = बलितुम्
तव्य = बलितव्यः - बलितव्या
तृच् = बलिता - बलित्री
क्त्वा = बलित्वा
ल्यप् = प्रबल्य
क्तवतुँ = बलितवान् - बलितवती
क्त = बलितः - बलिता
शतृँ = बलन् - बलन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

बलँ बल प्राणने
- बलयति  भ्वादौ (1576) बलति 88

बलँ बल प्राणने
- (अर्थविवरणम्) प्राणनं जीवनम् 
बलति  बालः, बाला अजादौ (31134) बलः, बलम् चुरादौ (1078) मित् बलयति  810

जीवे
1.1.5
बलति ऊर्जयति श्वसिति अनिति जीवति अन्यते

<table><tr><td>बलति { बल् }</td><td>balati { bal }</td><td>verb</td><td> hoard grain or to prevent wealth</td></tr><tr><td>बलति { बल् }</td><td>balati { bal }</td><td>verb</td><td> be distressed</td></tr><tr><td>बलति { बल् }</td><td>balati { bal }</td><td>verb</td><td> breathe</td></tr><tr><td>बलति { बल् }</td><td>balati { bal }</td><td>verb</td><td> live</td></tr></table>

बलति (balati)

Spoken Sanskrit

धातुपाठः (Krishnacharya)

Akhyata Chandrika