| YouTube Channel

बन्धुः (bandhuH)

 
Apte
English
बन्धुः [bandhuḥ], [बध्नाति मनः स्नेहादिना बन्ध्-उ]
A relation, kinsman, relative in general
यत्र द्रुमा अपि मृगा अपि बन्धवो मे
U.*
 3.8
मातृबन्धुनिवासिनम्
R.*
 12.12
Ś.*
 6.23
Bg.*
 6.9
Ms.*
 2.136.
Any one connected or associated with another, a brother
प्रवासबन्धुः a brothertraveller
धर्मबन्धुः a spiritual brother
अनुमतगमना शकुन्तला तरुभिरियं वनवासबन्धुभिः
Ś.*
 4.1.
(In law) A cognate kinsman, one's own kindred or kinsmen generally
(three kinds are enumerated: आत्म˚ personal, पितृ˚ paternal, and मातृ˚ maternal
see these three words).
A friend (in general)
as in बन्धुकृत्य below
oft
 . at the end of
comp.
मकरन्दगन्धबन्धो
Māl.
 1.38 'a friend of, (i. e. ) charged with fragrance'
&c.
9.13.
A husband
वैदेहिबन्धोर्हृदयं विदद्रे
R.*
 14.33.
A father.
A mother.
A brother.
The tree called बन्धुजीव q. v.
One who belongs to or is connected with any tribe or profession only nominally
i. e. one who belongs to it, but does not do the duties pertaining thereto (oft en used by way of contempt)
स्वयमेव ब्रह्मबन्धुनोद्भिन्नो दुर्गप्रयोगः
M.*
 4
cf.
 क्षत्रबन्धु.
Connection, relationship, association in general
समुद्र एवास्य बन्धुः Bṛi.
Up.*
 1.1.2
B.
R.*
 3.89.
A controller, governor
(नमः) गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे
Bhāg.*
 6.4.23.
(In
astrol.
 )
N.
 of the 3rd mansion.
Comp.
 -काम
a.
 affectionate towards kinsmen.
कृत्यम् the duty of a kinsman
त्वयि तु परिसमाप्तं बन्धुकृत्यं प्रजानाम्
Ś.*
 5.8.
the business of a friend, a friendly or kind act or service
कच्चित् सौम्य व्यवसितमिदं बन्धुकृत्यं त्वया मे
Me.*
 116.
जनः a relative, kinsman.
kindred, kinsmen taken collectively. -जीवः, -जीवकः
N.
 of a tree
दृश्यन्ते बन्धुजीवाश्च श्यामाश्च गिरिसानुषु
Rām.*
 4.3.62
बन्धुजीवमधुरा- धरपल्लवमुल्लसितस्मितशोभम्
Gīt.*
 2
R.*
 11.24. -दग्धः an abandoned wretch (हतक). -दत्तम् a kind of Strīdhana or woman's property, the property given to a girl by her relatives at the time of marriage
बन्धुदत्तं तथा शुल्कमन्वा- धेयकमेव च
Y.*
 2.144
बान्धवा भ्रातरो बन्धुदत्तप्रदेन कन्यादशायां यत् पितृभ्यां दत्तं तदुच्यते Dāy. B. -दायादः kinsman and heir
Ms.*
 9.158.
a.
 entitled to inheritance by relationship. -प्रिय
a.
 dear to friends or relations.-प्रीतिः
f.
love of a relative
बन्धुप्रीत्या
Me.*
 51 (v. l. ).
love for a friend.
भावः friendship.
relationship. -वर्गः kinsmen, kindred. -हीन
a.
 destitute of relatives or friends.
Hindi
Hindi
दोस्त
Apte Hindi
Hindi
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
"रिस्तेदार, बंधु, बांधव, संबंधी"
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
"किसी प्रकार के संबंध में बंधा हुआ, भाई"
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
"(विधि में) सजातीय बंधुजन, अपना निजी सगोत्र बंधु"
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
मित्र
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
पति
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
पिता
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
माता
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
भ्राता
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
बंधुजीव नाम का वृक्ष
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध् + उ
"वह व्यक्ति जिसका किसी जाति या व्यवसाय से नाममत्र का संबंध हो, अर्थात् जो जाति में जन्म लेकर अपनी उस जाति के कर्तव्यों का पलन न करता हो"
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध्+उ
"रिश्तेदार, सम्बन्धी"
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध्+उ
"एक दूसरे से सम्बद्ध, भाई"
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध्+उ
मित्र
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध्+उ
"नियंत्रक, शासक"
बन्धुः
पुं*
 - बन्ध्+उ
ज्योतिष की दृष्टि से तीसरा घर
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बन्धुः, बान्धवः
noun
स्नेहयुक्ताः सम्बन्धाः यैः सह सन्ति ते स्वजनाः।
"रामेण स्वविवाहे बन्धवः एव आहूताः।"
Synonyms:
 बन्धुः
noun
वर्णवृत्तविशेषः।
"बन्धोः प्रत्येकस्मिन् चरणे त्रयः भगणाः तथा द्वौ गुरू भवतः।"
Synonyms:
 बन्धूकः, बन्धुजीवकः, रक्तकः, बन्धूजीवकः, बन्धुकः, बन्धुः, बन्धुलः, बन्धुजीवः, बन्धूलिः, बन्धुरः, रक्तः, माध्याह्निकः, ओष्ठपुष्पः, अर्कवल्लभः, मध्यन्दिनः, रक्तपुष्पः, रागपुष्पः, हरिप्रियः
noun
क्षुपकविशेषः।
"बन्धूकस्य शुक्लवर्णीयं सुगन्धितं पुष्पं भवति।"
Synonyms:
 बन्धुः
noun
पुरुषाणां कृते एकं सम्बोधनम्।
"बन्धो! मम सहाय्यताम् आवश्यकी वा।"
Synonyms:
 बन्धुता, बन्धुः, सम्बन्धित्वम्, स्वाजन्यम्
noun
बान्धवस्य अवस्था।
"उभयतः बन्धुता वर्धते।"
Synonyms:
 धनम्, वित्तम्, विभवः, अर्थः, वैभवम्, सम्पत्तिः, द्रविणम्, द्रव्यम्, राः, रिक्थम्, ऋक्थम्, हिरण्यम्, द्युम्नम्, स्वापतेयम्, भोग्यम्, घसु, स्वापतेयम्, वसु, द्युम्नम्, काञ्चनम्, लक्ष्मीः, सम्पत्, वृद्धिः, श्रीः, व्यवहार्यम्, रैः, भोगः, स्वम्, रेक्णः, वेदः, वरिवः, श्वात्रम्, रत्नम्, रयिः, क्षत्रम्, भगः, मीलुम्, गयः, द्युम्नः, इन्द्रियम्, वसु, रायः, राधः, भोजनम्, तना, नृम्णम्, बन्धुः, मेधाः, यशः, ब्रह्म, श्रंवः, वृत्रम्, वृतम्
noun
सुवर्णरुप्यकादयः।
"साधु कार्यार्थे एव धनस्य वियोगः करणीयः।"
Synonyms:
 मित्रम्, सुहृत्, सखा, बन्धुः, वयस्यः, स्निग्धः, स्नेही, बान्धवः, सहायः, अनुरागी, प्रणयी, हितः, हितकारी, प्रियकृत्, सजूः, अनुकूलः, विभावः, केलिकरः, सङ्गी
noun
यः सर्वदा सहायकः तथा च शुभचिन्तकः।
"मित्रस्य परीक्षा आपत्तिकाले भवति।"
Synonyms:
 स्वजनः, बन्धुः, बान्धवः, सम्बन्धी, ज्ञातिः, स्वज्ञातिः, स्वबन्धुः, स्वकीयः
noun
येन सह आप्तसम्बन्धः अस्ति।
"मम एकः स्वजनः दिल्ली इति नगर्यां वसति।"
Synonyms:
 बन्धुः
noun
वृत्तविशेषः ।
"बन्धोः उल्लेखः कोशे वर्तते"
Tamil
Tamil
ப3ந்து4: : உறவினன், நெருங்கியவன், உடன் பிறந்தவன், தாய், தந்தை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बन्धुः,
पुं,
 (बन्ध बन्धने + “शॄस्वृस्निहित्रपीति ।”उणा० १ । ११ । इति उः ।) स्नेहेन मनो बध्नातियः । तत्पर्य्यायः । सगोत्रः २ बान्धवः ३ ज्ञातिः४ स्वः ५ स्वजनः ६ । इत्यमरः । २ । ६ । ३४ ॥
दायादः ७ गोत्रः ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
बन्धवश्च त्रिविधा । आत्मबन्धवः पितृबन्धवोमातृबन्धवश्चति । यथोक्तम् ।“आत्मपितृष्वसुः पुत्त्रा आत्ममातृष्वसुः सुताः ।आत्ममातुलपुत्त्राश्च विज्ञेया ह्यात्मबान्धवाः ॥
पितुः पितृष्वसुः पुत्त्राः पितुर्मातृष्वसुः सुताः ।पितुर्मातुलपुत्त्राश्च विज्ञेयाः पितृबान्धवाः ॥
मातुःपितृष्वसुः पुत्त्रा मातुर्मातृष्वसुः सुताः ।मातुर्मातुलपुत्त्राश्च विज्ञेया मातृबान्धवाः ॥
”तत्रचान्तरङ्गत्वात् प्रथममात्मबन्धवो धनभाज-स्तदभावे पितृबन्धवस्तदभावे मातृबन्धव इतिक्रमो वेदितव्यः । बन्धूनामभावे आचार्य्यः ।इति मिताक्षरा ॥
* ॥
(यथा, मनुः । २ । १३६ ।“वित्तं बन्धुर्वयः कर्म्म विद्या भवति पञ्चमी ।एतानि मान्यस्थानानि गरीयो यद्यदुत्तरम् ॥
”“बन्धुः पितृव्यादिः ।” इति तट्टीकायां कुल्लूक-भट्टः ॥
) बन्धूकः । (यथा, अशोकवधे । २९ ।“अभ्यर्च्य बन्धुपुष्पमालयेति ॥
”)मित्रम् । (यथा, मेघदूते । ३४ ।“बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर्दत्तनृत्योपहारः ॥
”)भ्राता । इति मेदिनी ॥
(यथा, रघुः । १२ । १२ ।“अथानाथाः प्रकृतयो मातृबन्धुनिवासिनम् ।मौलैरानाययामासुर्भरतं स्तम्भिताश्रुभिः ॥
”)