बन्धु (bandhu)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 बन्धु m.
  (-न्धुः)
	 1. A kinsman,  a relation,  but especially a distant or cog-
nate kinsman,  and subsequent in right of inheritance to the gen-
tile or Sagotra
 the Bandhu,  is of three kinds
 the kinsman of
the person himself,  of his father or his mother,  as his father's
brother's son,  and his mother's sister's or brother's son
 and the
same reckoning upwards,  as his father's father's sister's son,  &c.
2. A friend.
	 3. A brother.
	 4. A flower,  (Pentapetes phœnicea.) E.
 
बन्ध् to bind or connect,  (in affection. ) उ aff.
  

Capeller Eng

English

 ब॑न्धु m.
  connection,  association,  relation (adj.  f.
  ऊ
only nominally connected with,  only by name —°)
 concr.  relative, 
kinsman,  friend,  brother,  husband
 f.
  ऊ wife (only adj.  —°).

Yates

English

 बन्धु (न्धुः) 2.
m.
  A kinsman
 a friend.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  connection
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  reference
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  relative
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  friend
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  respect
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  kinsman
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  husband
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  noon plant  [ Pentapetes Phoenicea - Bot. ]
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  association
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  kindred
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  brother
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  kinship
बन्धु 	-	 bandhu 	-	 m.
  	-	  relation

Wilson

English

 बन्धु
m.
  (-न्धुः)
1 A kinsman,  a relation,  but especially a distant or cognate kinsman,  and
subsequent in right of inheritance to the gentile or Sagotra
 the
Bandhu,  is of three kinds
 the kinsman of the person himself,  of his father, 
or his mother,  as his father's brother's son,  and his mother's sister's or
brother's son
 and the same reckoning upwards,  as his father's father's sister's
son,  &c.
2 A friend.
3 A brother.
4 A flower,  (Pentapetes phænicea.)
E.
  बन्ध to bind or connect,  उ aff.
  

Apte

English

बन्धुः [bandhuḥ],  [बध्नाति मनः स्नेहादिना बन्ध्-उ]

A relation,  kinsman,  relative in general
 यत्र द्रुमा अपि मृगा अपि बन्धवो मे U.*
  3.8
 मातृबन्धुनिवासिनम् R.*
  12.12
 Ś.*
  6.23
 Bg.*
  6.9
 Ms.*
  2.136.

Any one connected or associated with another,  a brother
 प्रवासबन्धुः a brothertraveller
 धर्मबन्धुः a spiritual brother
 अनुमतगमना शकुन्तला तरुभिरियं वनवासबन्धुभिः Ś.*
  4.1.

(In law) A cognate kinsman,  one's own kindred or kinsmen generally
 (three kinds are enumerated: आत्म˚ personal,  पितृ˚ paternal,  and मातृ˚ maternal
 see these three words).

A friend (in general)
 as in बन्धुकृत्य below
 oft
 . at the end of comp.
 
 मकरन्दगन्धबन्धो Māl.
 1.38 'a friend of,  (i. e. ) charged with fragrance'
 &c.
 
 9.13.

A husband
 वैदेहिबन्धोर्हृदयं विदद्रे R.*
  14.33.

A father.

A mother.

A brother.

The tree called बन्धुजीव q. v. 

One who belongs to or is connected with any tribe or profession only nominally
i. e.  one who belongs to it,  but does not do the duties pertaining thereto (oft en used by way of contempt)
 स्वयमेव ब्रह्मबन्धुनोद्भिन्नो दुर्गप्रयोगः M.*
  4
 cf.
   क्षत्रबन्धु.

Connection,  relationship,  association in general
 समुद्र एवास्य बन्धुः Bṛi. Up.*
   1.1.2
 B. R.*
   3.89.

A controller,  governor
 (नमः) गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे Bhāg.*
  6.4.23.

(In astrol.
 ) N.
  of the 3rd mansion.  Comp.
   -काम a.
  affectionate towards kinsmen. 

कृत्यम् the duty of a kinsman
 त्वयि तु परिसमाप्तं बन्धुकृत्यं प्रजानाम् Ś.*
  5.8.

the business of a friend,  a friendly or kind act or service
 कच्चित् सौम्य व्यवसितमिदं बन्धुकृत्यं त्वया मे Me.*
  116.

जनः a relative,  kinsman. 

kindred,  kinsmen taken collectively. -जीवः,  -जीवकः N.
  of a tree
 दृश्यन्ते बन्धुजीवाश्च श्यामाश्च गिरिसानुषु Rām.*
  4.3.62
 बन्धुजीवमधुरा- धरपल्लवमुल्लसितस्मितशोभम् Gīt.*
  2
 R.*
  11.24. -दग्धः an abandoned wretch (हतक). -दत्तम् a kind of Strīdhana or woman's property,  the property given to a girl by her relatives at the time of marriage
 बन्धुदत्तं तथा शुल्कमन्वा- धेयकमेव च Y.*
  2.144
 बान्धवा भ्रातरो बन्धुदत्तप्रदेन कन्यादशायां यत् पितृभ्यां दत्तं तदुच्यते Dāy. B. -दायादः kinsman and heir
 Ms.*
  9.158. a.
   entitled to inheritance by relationship. -प्रिय a.
  dear to friends or relations.-प्रीतिः f.
 

love of a relative
 बन्धुप्रीत्या Me.*
  51 (v. l. ).

love for a friend.

भावः friendship.

relationship. -वर्गः kinsmen,  kindred. -हीन a.
  destitute of relatives or friends.

Apte 1890

English

 बंधुः [बध्नाति मनः स्नेहादिना बंध्-उ] 1 A relation,  kinsman,  relative in general
 यत्र द्रुमा अपि मृगा अपि बंधवो मे U. 3. 8: मातृबधुनिवासिनं R. 12. 12
 Ś. 6. 22
 Bg. 6. 9. 
2 Any one connected or associated with another,  a brother
 प्रवासबंधुः a brothertraveller
 धर्मबंधुः a spiritual brother
 Ś. 4. 9. 
3 (In law) A cognate kinsman,  one's own kindred or kinsmen generally
 (three kinds are enumerated
 आत्म° personal,  पितृ° paternal,  and मातृ° maternal
 see these three words). 
4 A friend (in general)
 as in बंधुकृत्य below
 oft. at the end of comp.
 मकरदंगंधबंधो Māl. 1. 38 ‘a friend of,  (i. e.) charged with fragrance’ &c.
 9. 13. 
5 A husband
 वैदेहिबंधार्हृदयं विदद्रे R. 14. 33. 
6 A father. 
7 A mother. 
8 A brother. 
9 The tree called बंधुजीव q. v. 
10 One who belongs to or is connected with any tribe or profession only nominally
 i. e. one who belongs to it,  but does not do the duties pertaining thereto (often used by way of contempt)
 स्वयमेव ब्रह्मबंधुनोद्भिन्नो दुर्गप्रयोगः M. 4
 cf. क्षत्रबंधु. 
11 Connection,  relationship,  association in general. 
Comp. 
काम a. affectionate towards kinsmen. 
कृत्यं {1} the duty of a kinsman
 त्वयि तु परिसमाप्तं बंधुकृत्यं प्रजानां Ś. 5. 8. {2} the business of a friend,  a friendly or kind act or service
 कच्चित्सौम्य व्यवसितमिदं बंधुकृत्यं त्वया मे Me. 114. 
जनः {1} a relative,  kinsman. {2} kindred,  kinsmen taken collectively. 
जीवः,  जीवकः N. of a tree
 बंधुजीवमधुराधरपल्लवमुल्लसितस्मितशोभं Gīt. 2
 R. 11. 24. 
दग्धः an abandoned wretch (हतक). 
दत्तं a kind of Strīdhana or woman's property,  the property given to a girl by her relatives at the time of marriage
 Y. 2. 144. 
प्रीतिः f. {1} love of a relative
 बंधुप्रीत्वा Me. 49. {2} love for a friend. 
भावः {1} friendship. {2} relationship. 
वर्गः kinsmen,  kindred. 
हीन a. destitute of relatives or friends. 

Monier Williams Cologne

English

 ब॑न्धु m.
  connection,  relation,  association,  RV.
   &c.
   &c.
   (ifc.  with f(ऊ). =
  belonging to,  coming under the head of i.e. ‘being only in name’
 cf.
   क्षत्र-,  द्विज-ब्° &c.
  
 ‘resembling’,  Bālar.
  v,  56/57,  ‘frequented by’,  ib. iii,  20,  ‘favourable for’,  ib. iv,  87
 cf.
   Pāṇ.
  vi,  1,  14)

 respect,  reference (केन बन्धुना ‘in what respect?’),  ŚBr.
  

 kinship,  kindred,  Mn.
   ii,  136

 a kinsman (esp.   on the mother's side),  relative,  kindred,  RV.
   &c.
   &c.
   (in law,  a cognate kinsman in a remote degree,  one subsequent in right of inheritance to the Sa-gotra
 three kinds are enumerated,  personal,  paternal and maternal)

 a friend (opp.  to रिपु),  MBh.
  
 Kāv.
 
 BhP.

 a husband,  Ragh.
 

 a brother,  L.
 

 Pentapetes Phoenicea,  L.
  (=  बन्धूक)

 N.
  of a metre,  Col.
 

 (in astrol.
 ) of the fourth mansion,  Var.
 

 of a Ṛṣi with the patr. Gaupāyana or Laupāyana (author of RV.
   v,  24 and x,  5660),  RAnukr.
  

 of Manmatha,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 बन्धु,  उस्,  m. connection,  conjunction,  relation-
ship,  association
 relation,  reference,  respect (e. g.
केन बन्धुना,  in what respect ?)
 one who is
connected with or belongs to (any profession or tribe, 
especially if only nominally so connected
 cf. क्ष-
त्र-ब्°,  द्विज-ब्°,  ब्रह्म-ब्°)
 a kinsman,  relation, 
relative,  connection,  kindred in general [cf. मातृ-ब्°]
(in law) a cognate kinsman in a remote degree,  one
subsequent in right of inheritance to the Sa-gotra, 
(three kinds of these are enumerated,  personal,  pater-
nal,  and maternal: the first are sons of the deceased
father's sister,  of his mother's sister,  and of his ma-
ternal uncle: the second are the sons of his father's
paternal aunt,  of his father's maternal aunt,  and of
his father's maternal uncle: the third are the sons
of his mother's paternal aunt,  of his mother's ma-
ternal aunt,  and of his mother's maternal uncle)
 a
friend [cf. अ-ब्°,  अमृत-ब्°,  ऋषि-ब्°]
 a husband
a brother
 N. of a flower (= बन्धूक)
 N. of a
metre
 (in astron.) N. of the fourth mansion
 N.
of a Ṛṣi with the patronymic Gaupāyana or Lau-
pāyana,  author of two hymns in the Ṛg-veda
 (ac-
cording to Yāska also) wealth
 according to Pāṇini
a feminine word ending in या must change या to ई
before बन्धु in a comp.,  e. g. कारीष-गन्ध्या-
बन्धु becomes कारीष-गन्धी-बन्धु
 [cf.
Hib. badh,  ‘love,  friendship.’]
—बन्धु-काम,  अस्, 
आ,  अम्,  loving relations,  affectionate towards relations
and friends.
—बन्धु-कृत्य,  अम्,  n. the duty of a
kinsman or of a friend,  a friendly office,  friendly service.
—बन्धु-क्षित्,  त्,  त्,  त्,  Ved. dwelling among rela-
tions
 (Sāy.) having the quality or condition of kin-
dred
 (according to some this word may be the N.
of a person or family.)
—बन्धु-जन,  अस्,  m. a
kinsman,  relation,  friend
 kinsfolk,  relations.
—बन्-
धु-जीव or बन्धु-जीवक,  अस्,  m. ‘living in associ-
ation or groups, ’ Pentapetes Phœnicea,  (a plant with a
red flower which opens at midday and withers away
the next morning at sunrise)
 (अम्),  n. its flower
(कस्),  m.,  N. of a Cakra-vartin.
—बन्धुजीव-
पुष्प,  अम्,  n. the flower of Pentapetes Phœnicea.
—बन्धुजीवाभि-ताम्र (°व-अभ्°),  अस्,  आ,  अम्, 
deep red like the blossom of Pentapetes Phœnicea.
—बन्धु-ता,  f. relations collectively,  kindred,  kin
(= बन्धूनां समूहः)
 relationship,  affinity, 
connection,  relation.
—बन्धु-त्व,  अम्,  n. relation-
ship,  brotherhood,  affinity.
—बन्धु-दग्ध,  अस्, 
आ,  अम्,  ‘destroyed or consumed by relations, ’ i. e. an
abandoned wretch (= हतक).
—बन्धु-दत्त,  अस्, 
आ,  अम्,  given by relations or by a kinsman
 (अस्),  m., 
N. of a man
 (आ),  f.,  N. of a woman
 (अम्),  n. a
particular kind of female property (given to a girl
by her relations at her marriage).
—बन्धु-दायाद, 
अस्,  m. a kinsman and heir.
—बन्धु-पति,  इस्,  m.
lord of kindred or relations
 [cf. बान्धुपत।]
—बन्धु-पाल,  अस्,  m. ‘kindred-protector, ’ N. of
a man.
—बन्धु-पालित,  अस्,  m. ‘kindred-pro-
tected, ’ N. of a prince.
—बन्धु-पुष्प-माल,  अस्, 
आ,  अम्,  wearing a chaplet of Bandhu flowers.
—बन्-
धु-पृछ्,  ट्,  m.,  Ved. asking relations,  inquiring after
kindred,  (Sāy. = बन्धूनाम् प्रष्टा)
 [cf. पृष्-
ट-बन्धु।]
—बन्धु-प्रभ,  अस्,  m.,  N. of a
Vidyā-dhara.
—बन्धु-प्रीति,  इस्,  f. affection for a
friend,  love of relatives or friends.
—बन्धु-भाव, 
अस्,  m. friendship.
—बन्धु-भाषित,  अम्,  n. the
talk or speech of kindred.
—बन्धु-मत्,  आन्,  अती, 
अत्,  having relations,  surrounded by relations
 (आन्), 
m.,  N. of a man
 of a king
 (अती),  f.,  N. of two
women
 N. of a town.
—बन्धु-वञ्चक,  अस्,  m.
‘deceiver of relatives, ’ N. of a Vidūṣaka.
—बन्धु-
वत्,  आन्,  अती,  अत्,  having relations or kindred.
—बन्-
धु-वर्ग,  अस्,  m. the whole body of relations,  circle
of kinsmen,  kindred.
—बन्धु-हीन,  अस्,  आ,  अम्, 
destitute of kindred,  relationless,  friendless.
—बन्-
धू-कृ,  cl. 8. P. -करोति,  -कर्तुम्,  to make a friend
of.
—बन्धू-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  made a friend.
—बन्ध्व्-एष,  अस्,  m.,  Ved. inquiring after kin-
dred,  (Sāy. = बन्धूनाम् अन्वेषणम्।)

Macdonell

English

 बन्धु bándh-u,  m.
  connexion,  relation
 kinship,  🞄kindred
 (maternal) kinsman
 relative
 🞄friend
 husband
 —°,  relation of = extremely 🞄life
 friend of = visited by or favourable for
 🞄—° a.
  (ū),  coming under the head,  of,  i. e. being 🞄only in name: -kṛtya,  n.
  duty of a kinsman
 🞄business of a friend,  friendly service
 -ksit,  🞄a.  dwelling among kinsmen (RV.¹)
 -jana,  🞄m.  kinsfolk
 relative
 friend
 -jīva,  m.
  (living 🞄in the family),  a tree (Pentapetes phoenicea
 🞄it has a beautiful red flower which 🞄opens at noon and falls off next morning at 🞄sunrise): -ka,  m.
  id.
 N. of a cakravartin
 🞄(ú) -tā,  f.
  connexion,  relation
 kinship
 -tva,  🞄n.  kinship,  relationship
 -datta,  pp. given 🞄by relatives
 m.
  N. a man: ā,  f.
  N.
 -pāla,  🞄m.  N.
 -pṛcch,  a.
  seeking oneʼs kin (RV.¹)
 🞄-prabha,  m.
  N. of a fairy
 -prīti,  f.
  love of 🞄oneʼs friend
 -bhāva,  m.
  relationship.

Benfey

English

 बन्धु बन्ध् + उ,  m.
 
 1. A kinsman, 
Pañc. iii. d. 182.
 2. Kindred,  Man. 
2,  136
 3,  148 (maternal cousin,  Kull.).
 3. A friend,  Hit. i. d. 30,  M.M.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  having no friends,  Pañc. i. d.
393.
क्षत्र-,  m.
  1. a Kṣatriya, 
Man.  2,  38. 2. a mere,  a base Kṣatriya, 
Bhāg. P. 1,  16,  23. ब्रह्मबन्धु, 
i. e.
ब्रह्मन्-,  m.
  1. a Brāhmaṇa. 2.
a base Brāhmaṇa,  a term of abuse, 
Mālav. 39,  13
 58,  2.
राजन्य-,  m.
 
a Kṣatriya,  Man.  2,  65.
वसन्त-,  m.
 
the god of love,  Daśak. in Chr. 199,  11.

Hindi

भाई

Apte Hindi

Hindi

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
"रिस्तेदार,  बंधु,  बांधव,  संबंधी"

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
"किसी प्रकार के संबंध में बंधा हुआ,  भाई"

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
"(विधि में) सजातीय बंधुजन,  अपना निजी सगोत्र बंधु"

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
मित्र

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
पति

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
पिता

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
माता

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
भ्राता

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
बंधुजीव नाम का वृक्ष

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध् + उ
"वह व्यक्ति जिसका किसी जाति या व्यवसाय से नाममत्र का संबंध हो,  अर्थात् जो जाति में जन्म लेकर अपनी उस जाति के कर्तव्यों का पलन न करता हो"

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध्+उ
"रिश्तेदार,  सम्बन्धी"

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध्+उ
"एक दूसरे से सम्बद्ध,  भाई"

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध्+उ
मित्र

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध्+उ
"नियंत्रक,  शासक"

बन्धुः
पुं*
  - बन्ध्+उ
ज्योतिष की दृष्टि से तीसरा घर

Shabdartha Kaustubha

Kannada

बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೆಂಟ /ಸಂಬಂಧಿ /ಒಂದೇ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು
निष्पत्तिः - > बन्ध (बन्धने) - "उः" (उ० १-१०)
व्युत्पत्तिः - > बध्नाति स्नेहेन मनः
प्रयोगाः - > "यत्र द्रुमा अपि मृगा अपि बन्धवो मे यानि प्रियासहचरश्चिरमध्यवात्सम्"
उल्लेखाः - > उ० रा० ३-८
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಿತ್ರ /ಸುಹೃತ್ /ಗೆಳೆಯ
प्रयोगाः - > "जालोद्गीर्णैरुपचितवपुः केशसंस्कारधूपैः बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर्दत्तनृत्योपहारः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-३२
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಹೋದರ /ಒಡಹುಟ್ಟಿದವನು
प्रयोगाः - > "अथानाथः प्रकृतयो मातृबन्धुनिवासिनम्"
उल्लेखाः - > रघु० १२-१२
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಯಿ
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಂದೆ
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತಿ /ಗಂಡ
प्रयोगाः - > "अयोघनेनाय इवाभितप्तं वैदेहिबन्धोर्हृदयं विदद्रे"
उल्लेखाः - > रघु० १४-३३
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಧೂಕ /ಕೆಂಪುದಾಸವಾಳದ ಗಿಡ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪ
विस्तारः - > "बन्धुर्बन्धुकपुष्पे स्याद्बन्धुर्भ्रातरि बान्धवे" - विश्व०
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನ್ಮಥ /ಕಾಮದೇವ
विस्तारः - > "शूर्पकारिर्मधुसखः पञ्चेषुर्विषमायुधः । बन्धुर्वामो जराभीरुर्हृच्छयो मधुसारथिः" - वैज०
बन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತನ್ನ ಮತದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟ
विस्तारः - > बह्मबन्धुः,  क्षत्रबन्धुः इत्यादि ।

L R Vaidya

English

 baMDu {% m. %} 1. A relation,  a kinsman in general,  बंधुप्रीत्या समरविमुखो लांगली याः सिषेवे Megh.i.49,  M.ii.136,  R.xii.12,  Bg.vi.9
a term for one’s own kinsmen
 (they are- sons of the father’s sister,  of the mother’s sister and of the mother’s brother) (in law),  See पितृबंधु and मातृबंधु
a friend,  बंधुप्रीत्या भवनाशिखिभिर्दत्तनृत्योपहारः Megh.i.32,  ii.51
a husband,  वैदेहिबंधोर्हृदयं विदद्रे R.xiv.33
a wife,  याते च संप्रति दिवं प्रति बंधुरत्ने Bh.V.ii.1
a mother
a brother
the bandhujīva tree
(at the end of a compound) any person worthless of his class,  any one who only nominally belongs to a profession or tribe,  e.g. ब्रह्मबंधु,  क्षत्रबंधु.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

४,  अपस्,  अब्धि,  अम्बु,  अम्बुधि,  अम्बुनिधि,  अम्भोधि,  अम्भोनिधि,  अय,  अर्णव,  आप,  आम्नाय,  आय,  आश्रम,  उदधि,  उदन्वान्,  उपाय,  कषाय,  कृत,  केन्द्र,  कोष्ठ,  गति,  जल,  जलधि,  जलनिधि,  तुरीय,  तुर्य,  तोय,  दिक्,  दिश्,  दिशा,  ध्यान,  नदी,  निगम,  निम्नगेश,  नीरधि,  नीरनिधि,  पयोधि,  पयोनिधि,  पाथ,  पाथोधि,  पितामहास्य,  प्रणिम्नगेश,  बन्ध,  बन्धु,  ब्रह्मोद्भव,  महोर्मि,  महोर्मिक,  माल,  युग,  लवणोद,  लोकपाल,  वर्ण,  वारिधि,  वारिनिधि,  वार्धि,  विषधि,  विषनिधि,  वेद,  श्रुति,  सञ्ज्ञा,  समुद्र,  सलिलाकर,  सागर,  सुख

Bopp

Latin

 बन्धु m. (r. बन्ध् s. उ)
1) affinis,  cognatus. BR. 1. 23. N.
16. 18. 30.
2) amicus. BH. 6. 5. 9. (Cf. hib. badh «love, 
friendship».)

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 बन्धु poet. Sbhv.

Indian Epigraphical Glossary

English

 bandhu (IE 7-1-2),  ‘four’.

Lanman

English

 bándhu,  m.
	—1. connection or relationship
	—2. (concrete,  as in Eng.) a connection, 
 relative
 friend
 one who belongs
to (a certain caste,  for example). [√bandh, 
1178.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

nye du
१) कुदुम्ब २) ज्ञाति ३) ज्ञातृ ४) बन्धु ५) बान्धव

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
भ्राता च भगिनी चापि भ्रातरावथ बान्धवः ।
स्वो ज्ञातिः स्वजनो बन्धुः सगोत्रश्च निजः पुनः ॥ ५६१ ॥
आत्मीयः स्वः स्वकीयश्च सपिण्डास्तु सनाभयः ।
-wordlist-
 
भ्रातरौ (पुंद्वि),  बान्धव (पुं),  स्व (पुं),  ज्ञाति (पुं),  स्वजन (पुं),  बन्धु (पुं),  सगोत्र (पुं),  निज (पुं),  आत्मीय (पुं),  स्व (पुं),  स्वकीय (पुं),  सपिण्ड (पुं),  सनाभि (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आत्मीय
आत्मीय,  स्वजन,  बन्धु,  आप्त,  ज्ञाति,  बान्धव,  सनाभि,  सपिण्ड,  सगोत्र
आत्मीयः स्वजनो बन्धुराप्तो ज्ञातिश्च बान्धवः ।
सनाभयः सपिण्डाश्च सगोत्राश्च समाः स्मृताः ॥ ५०९ ॥
verse 2.1.1.509
page 0058

नाममाला

Sanskrit

सनाभि,  सगोत्र,  बन्धु,  सोदर्य
सनाभिः सगोत्रो बन्धुश्च सोदर्यः अवरजोऽनुजः ॥ ४२ ॥
कनीयान् अग्रजो ज्येष्ठः भ्रातृजानी स्वसाऽनुजा ।
verse 0.1.1.42
page 0021

Vedic Reference

English

 Bandhu,  denoting ‘relationship’^1 in the abstract and ‘rela-
tion’^2 in the concrete,  occurs in the Rigveda and later.
1) Rv. v. 73,  4
 vii. 72,  2
 viii. 73, 
12,  etc.
 Av. v. 11,  10,  11
 Vājasaneyi
Saṃhitā,  iv. 22
 x. 6,  etc.
2) Rv. i. 164,  33
 vii. 67,  9
 Av. x. 10, 
23
 Taittirīya Brāhmaṇa,  iii. 7,  5,  5, 
etc.
 bandhumant,  ‘having relations, ’
Rv. viii. 21,  4
 Taittirīya Saṃhitā,  i. 5, 
1,  4,  etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 बन्धुः,  पुं,
   (बन्ध बन्धने + “शॄस्वृस्निहित्रपीति ।”उणा० १ । ११ । इति उः ।) स्नेहेन मनो बध्नातियः । तत्पर्य्यायः । सगोत्रः २ बान्धवः ३ ज्ञातिः४ स्वः ५ स्वजनः ६ । इत्यमरः । २ । ६ । ३४ ॥
दायादः ७ गोत्रः ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
बन्धवश्च त्रिविधा । आत्मबन्धवः पितृबन्धवोमातृबन्धवश्चति । यथोक्तम् ।“आत्मपितृष्वसुः पुत्त्रा आत्ममातृष्वसुः सुताः ।आत्ममातुलपुत्त्राश्च विज्ञेया ह्यात्मबान्धवाः ॥
पितुः पितृष्वसुः पुत्त्राः पितुर्मातृष्वसुः सुताः ।पितुर्मातुलपुत्त्राश्च विज्ञेयाः पितृबान्धवाः ॥
मातुःपितृष्वसुः पुत्त्रा मातुर्मातृष्वसुः सुताः ।मातुर्मातुलपुत्त्राश्च विज्ञेया मातृबान्धवाः ॥
”तत्रचान्तरङ्गत्वात् प्रथममात्मबन्धवो धनभाज-स्तदभावे पितृबन्धवस्तदभावे मातृबन्धव इतिक्रमो वेदितव्यः । बन्धूनामभावे आचार्य्यः ।इति मिताक्षरा ॥
 * ॥
 (यथा,  मनुः । २ । १३६ ।“वित्तं बन्धुर्वयः कर्म्म विद्या भवति पञ्चमी ।एतानि मान्यस्थानानि गरीयो यद्यदुत्तरम् ॥
”“बन्धुः पितृव्यादिः ।” इति तट्टीकायां कुल्लूक-भट्टः ॥
) बन्धूकः । (यथा,  अशोकवधे । २९ ।“अभ्यर्च्य बन्धुपुष्पमालयेति ॥
”)मित्रम् । (यथा,  मेघदूते । ३४ ।“बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर्दत्तनृत्योपहारः ॥
”)भ्राता । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  रघुः । १२ । १२ ।“अथानाथाः प्रकृतयो मातृबन्धुनिवासिनम् ।मौलैरानाययामासुर्भरतं स्तम्भिताश्रुभिः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 बन्धु पु०
  बन्धाति मनः स्नेहादिना बन्ध--उ । १ ज्ञातौ मातुल-पुत्रादौ अमरः । “२ बन्धुभ्यः पितृमातृतः” इति स्मृतिःबान्धवे ३ मित्रे ४ पितरि ५ नातरि ६ भ्रातरि७ बन्धुजीववृक्षे च स्वार्थे अण् । बान्धव तत्रार्थेबन्धवश्च त्रिविधाः पारिभाषिका आत्मबन्धुशथ्दे षितृ-बन्धुशब्दे उक्ता मातृबन्धुशब्दे वक्ष्ममाणाश्च दृश्याः ।अतएव “तत्सुतो गोत्रजो बन्धुरिति” बाज्ञ० तएवग्राह्या इति मिता० । दायभागमते तु मातामहादयोऽपिबन्धवः अतएव “तत्सुतो गोत्रजो बन्धुरिति” याज्ञ० व्या०तेन बन्धुपदेन असगोत्राणां मातामहादीनां ग्रहण-मित्युक्तम् । अतो मतभेदेन धनग्रहणे व्यषस्थाभेदः ।

Capeller

German

 ब॑न्धु m.
  Zusammenhang,  Beziehung (adj.
—° f.
  ऊ),  Verwandtschaft,  Genossenschaft
Verwandter,  Freund,  Gatte.
f.
  बन्धू Gattin (nur adj. —°).

Grassman

German

 bándhu,  m.,  Verwandter,  Angehöriger [von bandh],  auch 2〉 collectiv Verwandtschaft d. h. die Verwandten,  Stammgenossen
 3〉 Verwandtschaft,  nahe Verbindung. — Vgl. amṛ́tabandhu,  dvi-bándhu,  a-bandhú u. s. w.
-us 1〉 {164, 33} 〰 me mātā́ pṛthivī́. — 3〉 {154, 5} urukramásya
 {588, 2} yuvós hí nas sakhiā́ …,  samānás 〰 utá
 {682, 12} samānám vām sajātíam samānás 〰 aśvinā.
-um 1〉 {583, 9}. — 2〉 {427, 4} sámasmé 〰 ā́‿īyathus. — 3〉 {955, 4} satás 〰 ásati.
-ūn 1〉 {809, 17} imā́n ávarān.

Burnouf

French

 बन्धु बन्धु m.
  (बन्ध्) allié,  parent.
		 Ami.
Pentapetes phœnicea. bot.
बन्धुक m.
  cf.  बन्धूक।
बन्धुकाम a. (कम्) qui aime ses parents.
बन्धुजीव m.
  cf.  बन्धूक।
बन्धुता f.
  parenté
		 la parenté,  les alliés pris
ensemble.
बन्धुर a. (sfx. उर) lié,  attaché
		 au fig. sourd.
Disposé par bandes,  onduleux,  inégal
		 au fig. méchant,  malfaisant.
		 qui attache,  qui plaît. -- S. m.
  oiseau
		 grue
 oie.
Pentapetes phœnicea,  bot.
		 Sorte de drogue. -- F. prostituée
		 au
pl. farine de blé torréfié. -- N. diadême.
		 Lie ou marc d'huile.
बन्धुल a. (sfx. उल) lié,  attaché.
		 Qui attache,  qui
plaît. -- M. bâtard,  enfant d'une prostituée.
		 Le pentapetes, 
bot.
बन्धूक m.
  (sfx. ऊक) pentapetes phœnicea
 ixora (?)
pentaptera tomentosa,  bot.
बन्दूर a. mms. que बन्धुर। -- S. m.
  trou,  fente.
बन्धूलि m.
  pentapetes,  bot.

Stchoupak

French

 बन्धु-
 m.
  relation,  connexion,  association, 
 parenté 
parent,  not. du côté maternel ou par alliance,  allié,  associé,  compagnon, 
ami,  mari 
 ifc. (f.  -ऊ-) qui appartient à telle catégorie,  qui n'est
tel ou tel que de nom 
 -ता- f.
  sg. les parents 
 -त्व- nt. parenté, 
affinité 
 -मन्त्- a. qui a des parents ou des alliés 
 entouré de
parents 
 -मती- f.
  n.
  de diverses femmes 
 -वत् comme un parent,  en
ami.
°काम- a. qui aime ses parents ou ses amis.
°कृत्य- nt. devoir de parent ou d'allié,  service amical.
°जन- m.
  parent,  allié,  ami (coll. aussi).
°जीव- m.
  n.
  d'une plante à fleurs rouges qui s'épanouissent à midi
et se fanent le lendemain matin,  Pentapetes Phœnicea.
°जीवक- m.
  n.
  d'un empereur.
°दत्ता- f.
  n.
  d'une femme.
°दायाद- m.
  parent et héritier 
 a. qui a hérité en droit de
parenté.
°पाल- m.
  n.
  d'un homme.
°प्रभ- m.
  n.
  d'un Vidyādhara.
°प्रिय- a. aimé de ses parents ou amis.
°प्रीति- f.
  amour des parents ou des amis.
°भाव- m.
  parenté,  amitié.
°मित्र- m.
  n.
  d'un homme.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.