| YouTube Channel

बदरी (badarI)

 
शब्दसागरः
English
बदरी
f.
 (-रीः)
1. The jujube tree.
2. A name of one of the sources of the
Ganges and the hermitage of Nara and Nārāyana.
E.
 बदर, ङीष्
aff.
Spoken Sanskrit
English
बदरी - badarI -
f.
 - cotton shrub
बदरी - badarI -
f.
 - jujube tree
बदरी - badarI -
f.
 - berry
बदरी - badarI -
f.
 - velvet bean [ Mucuna Pruritus - Bot. ]
नील-बदरी - nIla-badarI -
f.
 - blueberry
कृष्ण बदरी - kRSNa badarI -
f.
 - blackberry
Apte
English
बदरी [badarī], The jujube tree
see बादरायण.
=
 बदरिका (2) above.
The cotton shrub.
Comp.
 -छदः a kind of perfume. -तपोवनम् the penance grove at Badarī
बदरीतपोवननिवासनिरतमवगात मान्यथा
Ki.*
 12.33. -नाथः
N.
 of a temple at Badarī. -नारायणः
N.
 of a sacred place. -पत्रम् a kind of perfume (नखरी). -फलम् a fruit of the jujube tree. -वनम् (णम्) a wood or thicket of jujube trees. -वासा an epithet of Durgā. -शैलः a rocky eminence at Badarī.
Apte 1890
English
बदरी 1 The jujube tree
see बादरायण.
2 = बदरिका (2) above.
3 The cotton shrub.
Comp.
छदः a kind of perfume.
तपोवनं the penancegrove at Badarī
Ki. 12. 33.
नाथः N. of a temple at Badarī.
नारायणः N. of a place.
पत्रं a kind of perfume (नरवी).
फलं a fruit of the jujube tree.
वनं (णं) a wood or thicket of jujube trees.
वासा an epithet of Durgā.
शैलः a rocky eminence at Badarī.
Monier Williams Cologne
English
बदरी a (ई),
f.
 See below
बदरी b
f.
 the jujube tree (also wrongly for its berry),
ŚāṅkhŚr.
MBh.
&c.
the cotton shrub,
L.
Mucuna Pruritus,
L.
N.
 of one of the sources of the Ganges
&c.
 (= बदरिका),
MBh.
Kāv.
&c.
Apte Hindi
Hindi
बदरी
स्त्री*
 - बदर + ङीष्
बेर का पेड़
बदरी
स्त्री*
 - बदर + ङीष्
बदरिका
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बदरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತಿ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > बदर - गौरा "ङीष्" (४-१-४१)
बदरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಲಚಿ ಗಿಡ
बदरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಸುಗುನ್ನಿ ಗಿಡ
L R Vaidya
English
badarI {% f. %} 1. The jujube tree
2. a name of one of the sources of the Ganges and of the hermitage of Nara and Nārāyaṇa.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कर्कन्धुः कुवली कोलिर्बदर्यथ हलिप्रियः ।
नीपः कदम्बः सालस्तु सर्जोरिष्टस्तु फेनिलः ॥ ११३८ ॥
-wordlist-
कर्कन्धु (पुं), कुवली (स्त्री), कोलि (स्त्री), बदरी (स्त्री), हलिप्रिय (पुं), नीप (पुं), कदम्ब (पुं), साल (पुंक्ली), सर्ज (पुं), अरिष्ट (पुं), फेनिल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
बदरी
बदरी, कुवली, कर्कन्धु
करुणो जम्बीरः स्याद्बदरी कुवली च कर्कन्धुः ॥ १९४ ॥
verse 2.1.1.194
page 0024
Mahabharata
English
Badarī (“Zizyphus Jujuba, ” a tīrtha and the hermitage of Nara and Nārāyaṇa at the sources of the Gaṅgā
LIA. I, 547/661
VP.). § 48 (Śesha): I, 36, 1567.--§ 333b (Arjunap.): III, 40, 1636.--§ 339b (Arjuna): III, 47, 1890 (tad āśramapadaṃ puṇyaṃ Vºnāma).--§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 90, 8396, 8397 (tasyātiyaśasaḥ--i.e. Vishṇu's --puṇyāṃ viśālāṃ Bºīm anu | āśramaḥ khyāyate puṇyas trishu lokeshu viśrutaḥ
Gaṅgā, which formerly streamed with cold water, streams here with hot water and carries golden sand, etc.).--§ 394 (Arjuna Kārtt.): III, 115, 10143 (ramyāṃ). --§ 420 (Gandhamādanapraveśa): III, 141, 10893.-§ 421c (Ākāśa-Gaṅgā): III, 142, 10902 (the “great river” springs from B., etc.).--§ 423 (Gandhamādanapraveśa): III, 145, 11024 (te jagmur viśālāṃ Bºīṃ prati
description of the jujube-tree and the hermitage), 11032, 11064 (Bhāgīrathīṃ…vīkshamāṇā…viśālāṃ Bºīṃ anu).-§ 432 (Saugandh.): III, 154, 11367 (vicālāṃ).--§ 434 (do.): III, 156, 11439 (“having passed Gaṅgādvāra they saw many beautiful mountains, among others Himavat
viśālā Badarī dṛshṭā Nara-Nārāyaṇāśramaḥ, etc.), 11443 (Nara-Nārāyaṇasthānaṃ Badarīty abhiviśrutaṃ).--§ 449 (Ājagarap.): III, 177, †12346 (viśālāṃ), †12349.--§ 457 (Vaivasvatop.): III, 187, 12749 (viśālāyāṃ Badaryāṃ).-§ 524b (Arjuna): III, 272, 15806.--§ 565 (Gālavacarita): V, 111, 3824 (āśramapade).--§ 636 (Rājadh.): XII, 39, 1432.--§ 640 (do.): XII, 127, 4662.--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 335, 12659 (ºāśramaṃ), 12663 (id.)
340, 12975 (ºāśramaṃ)
343, 13270 (do.)
344, 13314 (id.), 13329 (āśramaṃ), 13330 (id.), 13337 (viśālāṃ).--§ 730 (Ānuśāsanik.): XIII, 14, 598.--§ 768 (do.): XIII, 148, 6924.-§ 777 (Svargārohaṇ. p.): XIII, 168, 7749.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बदरी,
स्त्री,
 (बदर + गौरादित्वात् ङीष् । बदरि+ कृदिकारादिति पक्षे ङीष् वा ।) कोलि-वृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ३६ ॥
(अस्याः पर्य्यायोबदरशब्दे द्रष्टव्यः । यथा, भागवते । १ ।७ । ३ ।“तस्मिन् स आश्रमे व्यासो बदरीखण्डमण्डिते ॥
”)कार्पासी । इति शब्दरत्नावली ॥
कपिकच्छुः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(बदर्य्याः फलम् हरी-तक्यादिभ्यश्चेति विकारार्थस्य लुक् । बदरी-फलम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ब(व)दरी स्त्री ब(व)दर + गौरा० ङीष् । १ कोलिवृक्षे अमरः२ कार्पास्यां शब्दर० कपिकच्छ्वाम् राजनि० । ततः षील्क०पाके कुणच् । वदरीकुण तत्पाके
न०
 ।