प्लुष् (pluS)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्लुष् r. 1st cl. (उ) प्लुषु (प्लोषति) r. 4th cl. (ऌ) प्लुषॢ (प्लुष्यति) To burn.  r. 9th
cl. (प्लुष्णाति)
	 1. To be unctuous.
	 2. To sprinkle.
	 3. To fill.
	 4. To set
free.
	 5. To be fond of or kind to.

Capeller Eng

English

 प्लुष् प्लोषति pp.
   प्लुष्ट burn,  singe.

Yates

English

 प्लुष् (-उ) प्लोषति 4.
d. (ऋ,  य) प्लुष्यति
4.
a. To burn.  (ग) प्लुष्णाति 9.
a.
To be unctuous
 to sprinkle
 to
fill
 to set free
 to be fond of. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

प्लुष् [pluṣ],  I. 1,  4,  9 P.
  (प्लोषति,  प्लुष्यति,  प्लुष्णाति,  प्लुष्ट) To burn,  scorch,  singe,  sear
 Ṛs.*
  1.22
 रामस्तुष्यतु मे वा$द्य पापां प्लुष्णातु वा$नलः Bk.*
  2.34. -II. 9 P.
  (प्लुष्णाति)

To sprinkle,  wet.

To anoint.

To fill.

Apte 1890

English

 प्लुष् {vI.v} {c1c} {c4c} {c9c} P. (प्लोषति,  प्लुष्यति,  प्लुष्णाति,  प्लुष्ट) To burn,  scorch,  singe,  sear,  Rs. 1. 22
 Bk. 20. 34. {vII.v} {c9c} P. (प्लुष्णाति) 1 To sprinkle,  wet. 
2 To anoint. 
3 To fill. 

Monier Williams Cologne

English

 प्लुष् cl.
  1. 4. P.
  (Dhātup.   xvii,  54
 xxvi,  107) प्लोषति and प्लुष्यति (pf.  पुप्लोष Gr.
 
 aor.
  अप्लोषीत्,  ib.
 fut. प्लोषिष्यति,  प्लोषिता,  ib.), 
to burn,  scorch,  singe,  Suśr.
  (only pass. प्लुष्यते)
 cl.
  9. P.
  प्लुष्णाति (Impv.  प्लुषाण) id.,  Bhaṭṭ.
 
to sprinkle
to anoint
to fill,  Dhātup.
   xxxi,  56 (cf.   √ प्रुष्).

Monier Williams 1872

English

 प्लुष् प्लुष् [cf. rt. 1. प्रुष्],  cl. 1. 4. 9. P.
प्लोषति,  प्लुष्यति,  प्लुष्णाति,  पुप्लो-
ष,  प्लोषितुम्,  to burn,  scorch,  singe
 cl. 9. P.
to sprinkle
 to anoint,  embrocate
 to fill.

Macdonell

English

 प्लुष् PLUṢ,  Ⅰ. P. ploṣa,  ps. pluṣyate,  🞄burn,  be scorched or singed: pp. pluṣṭa,  burned,  scorched
 frozen.  ā,  pp. slightly 🞄scorched. nis (niṣ-),  pp. burnt. vi,  pp. 🞄scorched,  burnt.

Benfey

English

 1. प्लुष् प्लुष्,  i. 1 and 4,  Par. To
burn (cf.  प्रुष्). प्लुष्ट,  Rām.  2,  79, 
20
 Utt. Rāmac. 15,  5. -- With उद्
उद्,  To consume with fire
 उत्प्लुष्ट, 
Ṛt. 1,  22.

प्लुष् प्लुष्,  ii. 9,  Par.
†
To be wet.
† To sprinkle.
† To
fill.
To burn (cf.  प्रुष्).

Apte Hindi

Hindi

प्लुष्
"भ्वा*,  दिवा* क्रया* पर*- ,  ,  ,  " - -
"जलाना,  झुलसना,  धकधकाना,  गर्म लोहे से दागना"

प्लुष्
क्रया* पर*  - -
"छिड़कना,  गीला करना"

प्लुष्
क्रया* पर* < प्लुष्णाति - -
लेप करना

प्लुष्
क्रया* पर* < प्लुष्णाति - -
भरना

L R Vaidya

English

 pluz {% (I) vt. 1P,  4P (pres. प्लेषति,  प्लुष्यति) %} To burn,  to scorch,  Rt.i.22.

 pluz {% (II) vt. or vi. 9P (pres. प्लुष्णाति) %} 1. To sprinkle
 2. to fill
 3. to be wet.

Bopp

Latin

 1. प्लुष् 1. et 4. P. urere. RAM. II. 79. 20.: अग्निप्लुष्ट. V.
प्रुष् et cf. प्लुस्.
c. उत् comburere. RITU-S. (Lass.) 1. 22.: वनदाहोत्प्लु-
ष्टशस्पप्ररोहाः…वनान्ताः.

 2. प्लुष् 9. P.
1) i. q. प्रष् cl. 9.
2) urere. BHATT. 20. 34.: पा-
पम् प्लुष्णातु वा ऽनलः
 20. 37.: मा प्लुषाण वह्ने.

Kridanta Forms

Sanskrit

प्लुष् (प्लु꣡षुँ꣡ दाहे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  प्लोषणम्
अनीयर् =  प्लोषणीयः - प्लोषणीया
ण्वुल् =  प्लोषकः - प्लोषिका
तुमुँन् =  प्लोषितुम्
तव्य =  प्लोषितव्यः - प्लोषितव्या
तृच् =  प्लोषिता - प्लोषित्री
क्त्वा =  प्लोषित्वा / प्लुष्ट्वा / प्लुषित्वा
ल्यप् =  प्रप्लुष्य
क्तवतुँ =  प्लुष्टवान् - प्लुष्टवती
क्त =  प्लुष्टः - प्लुष्टा
शतृँ =  प्लोषन् - प्लोषन्ती

प्लुष् (प्लु꣡षँ꣡ दाहे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  प्लोषणम्
अनीयर् =  प्लोषणीयः - प्लोषणीया
ण्वुल् =  प्लोषकः - प्लोषिका
तुमुँन् =  प्लोषितुम्
तव्य =  प्लोषितव्यः - प्लोषितव्या
तृच् =  प्लोषिता - प्लोषित्री
क्त्वा =  प्लोषित्वा / प्लुषित्वा
ल्यप् =  प्रप्लुष्य
क्तवतुँ =  प्लुषितवान् - प्लुषितवती
क्त =  प्लुषितः - प्लुषिता
शतृँ =  प्लुष्यन् - प्लुष्यन्ती

प्लुष् (प्लु꣡षँ꣡ च दाहे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  प्लोषणम्
अनीयर् =  प्लोषणीयः - प्लोषणीया
ण्वुल् =  प्लोषकः - प्लोषिका
तुमुँन् =  प्लोषितुम्
तव्य =  प्लोषितव्यः - प्लोषितव्या
तृच् =  प्लोषिता - प्लोषित्री
क्त्वा =  प्लोषित्वा / प्लुषित्वा
ल्यप् =  प्रप्लुष्य
क्तवतुँ =  प्लुषितवान् - प्लुषितवती
क्त =  प्लुषितः - प्लुषिता
शतृँ =  प्लुष्यन् - प्लुष्यन्ती

प्लुष् (प्लु꣡षँ꣡ स्नेहनसेवनपूरणेषु - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् =  प्लोषणम्
अनीयर् =  प्लोषणीयः - प्लोषणीया
ण्वुल् =  प्लोषकः - प्लोषिका
तुमुँन् =  प्लोषितुम्
तव्य =  प्लोषितव्यः - प्लोषितव्या
तृच् =  प्लोषिता - प्लोषित्री
क्त्वा =  प्लोषित्वा / प्लुषित्वा
ल्यप् =  प्रप्लुष्य
क्तवतुँ =  प्लुषितवान् - प्लुषितवती
क्त =  प्लुषितः - प्लुषिता
शतृँ =  प्लुष्णन् - प्लुष्णती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  प्लुष्
मूलधातुः:
   प्लुष
धात्वर्थः:
  दाहे
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  प्लुष्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
  पुषादिः

धातुः:
  प्लुष्
मूलधातुः:
   प्लुष
धात्वर्थः:
  दाहे
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  प्लुष्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
  पुषादिभिन्नः

धातुः:
  प्लुष्
मूलधातुः:
   प्लुष
धात्वर्थः:
  दाहे
गणः:
  क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  प्लुष्णाति

धातुः:
  प्लुष्
मूलधातुः:
   प्लुषु
धात्वर्थः:
  दाहे
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  प्लोषति
अनुबन्धादिविशेषः:
  उदित्

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 प्लुष् °am Ende eines Komp. = versengend,  Muk. 51,  7 v.u.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  दह्,  ज्वल्,  तप्,  दीप्,  प्लुष्
verb
 
अग्निसम्पर्कात् अङ्गपीडनानुकूलः व्यापारः।
 "पाकं पचन्ती स्नुषा अदहत्।"

Synonyms:
  दह्,  प्लुष्
verb
 
मरीचिकादीनां कटुपदार्थानां सेवनेन शरीरान्तर्गतः दाहानुकूलः व्यापारः।
 "कटोः भक्षणेन मम जिह्वा दहति।"

Vedic Reference

English

 Pluṣ is the name of some noxious insect in the Rigveda.^1
It is also included in the list of victims at the Aśvamedha
(‘horse sacrifice’) in the Yajurveda Saṃhitās, ^2 and is mentioned
in the Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad.^3
Possibly a species of ant
may be meant.
1) i. 191,  1.
2) Maitrāyaṇī Saṃhitā,  iii. 14,  8
Vājasaneyi Saṃhitā,  xxiv. 20.
3) i. 3,  24.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  98.

Capeller

German

 प्लुष्,  प्लोषति brennen,  versengen. 

Grassman

German

 (√pluṣ) (= pruṣ),  spritzen,  sprühen,  brennen,  zu Grunde liegend in:

Burnouf

French

 *प्लुष् प्लुष्। प्लोषामि 1 et प्लुष्यामि 4.
Brûler,  cf.  प्रुष्।

 *प्लुष् प्लुष्। प्लुष्णामि 9. [sorte de dés. de
प्लु ?] Etre ou devenir humide
 être glissant.
		 Répandre
lâcher
		 emplir. -- Qqf.  brûler,  cf.  प्लुष् 1.

Stchoupak

French

 प्लुष्-
 {%ploṣati 
 pluṣṭa- %} -- brûler (intrans.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.